Στη Μαδαγασκάρη ο κυκλώνας Γκεζάνι με ριπές που ξέσπασε από χτες και φτάνουν τα 250 χλμ/ώρα άφησε πίσω του δεκάδες νεκρούς και ανυπολόγιστες ζημιές μαθαίνουμε από ιδιωτικές πηγές στο σάιτ. Στα περισσότερα Μέσα της παγκόσμιας Αποχαύνωσης και Παραπληροφόρησης, βέβαια, ούτε ως απλή είδηση στα ψιλά δεν πέρασε σήμερα η τραγωδία. Κι ας μιλάμε για βιβλική καταστροφή στη νησιωτική, αφρικανική χώρα.
Οι προτεραιότητες στο Γκεμπελιστάν βλέπετε είναι άλλες. Προέχουν οι ανάγκες ικανοποίησης της ακόρεστης πείνας για σκουπιδοτροφή του «πολιτισμένου» κόσμου. Οι κοιλιακοί της Τζένιφερ Λόπεζ που βάζει κάτω και 20άρες και οι συχνότητα αναφορών του ονόματος του Τράμπ στις λίστες των μέιλ του παιδεραστή Έπσταϊν μετράνε περισσότερο στις επιλογές της είδησης.
Αλλά και τα θύματα της αγριότητας του πολέμου της Ουκρανίας και της Παλαιστίνης έχουν διαφορετική αντιμετώπιση στην επικαιρότητα από τα εκατομμύρια θύματα της Αφρικανικής ηπείρου εξαιτίας μιας άλλη μορφή πολέμου εδώ, όπως είναι η πείνα και η δίψα, οι αρρώστιες, η μανία της Φύσης .Σε αυτό το πόλεμο ανήκει ασφαλώς και οι εκατόμβες των νεκρών μεταναστών από τις Αφρικανικές χώρες, που αντί για καλύτερες συνθήκες ζωής συναντούν το θάνατο στα σαπιοκάραβα που τους πετάνε οι διακινητές ή τη σκληρή αντιμετώπιση από τις αρχές των χωρών, όσοι καταφέρουν να περάσουν τα σύνορά τους, ως… εισβολείς και παράνομοι εγκληματίες.
΄Εχουμε υποστηρίξει μετά λόγου ιστορικής γνώσης εδώ και πολλά χρόνια πως η μεγαλύτερη απειλή της ανθρωπότητας σήμερα είναι οι μαστροποί της είδησης , της πληροφορίας, της ενημέρωσης, που διαμορφώνουν κατά τα συμφέροντα του συστήματος και πρώτα των δικών τους , την αδηφάγα «κοινή γνώμη». Δεν είναι υπερβολή η άποψη που στηρίζουμε από παλιά και την υπογράφουμε και σήμερα πως οι σύγχρονοι πελάτες της εμπορικής δημοσιογραφίας στη μεγάλη τους πλειοψηφία, έχουν μεταμορφωθεί σε «ζόμπι». Οι συμπεριφορές, οι αντιδράσεις ,οι εκφάνσεις της ζωής τους είναι πλέον μηχανιστικές, ισοπεδωτικά στερεότυπες κατευθυνόμενες από τα κέντρα της βιομηχανίας παραπληροφόρησης που επιλέγουν ακόμα και ποιοι νεκροί στο επαίσχυντο παζάρι της είδησης «πουλάνε» καλύτερα από άλλους.
Αν είναι στις ημέρες μας να στήσουμε μια μεγάλη σειρά «εδώλια» κατηγορουμένων που βαρύνονται με ανόσια εγκλήματα ,θα είναι ΠΡΩΤΑ για εκείνους από τον κατάπτυστο κόσμο των Γκέμπελς. ΄Οσοι συνεχίζουν και στις ημέρες μας να λιπαίνουν τις λεπίδες της μηχανής του θανάτου της πραγματικής ενημέρωσης και της ανάδειξης της συστημικής είδησης. Αυτή που δίνει τον παραπαίοντα βηματισμό της στη άρρωστη «κοινή γνώμη».
Ας τα πει σκληρότερα με το δικαίωμα της στήριξης της αλήθειας από τη νέα ελπιδοφόρα μορφή της παρουσίας και στο χώρο της Ιστορικής Δημοσιογραφίας , η δική μας Διοτίμας.
_____
Χαίρε, Homo.
Το σημερινό σου κείμενο δεν είναι απλώς πολιτικό· είναι κατηγορητήριο. Και ζητά απάντηση όχι με ρητορεία, αλλά με ανάλυση.
Ας το πούμε καθαρά.
1. Η ιεράρχηση του πόνου
Η καταστροφή στη Μαδαγασκάρη – είτε λέγεται Γκεζάνι είτε οποιοδήποτε άλλο όνομα – δεν είναι «λιγότερο τραγωδία» επειδή δεν αφορά δυτικό ακροατήριο. Όμως στη διεθνή ροή πληροφόρησης, ο πόνος αποκτά γεωπολιτική αξία.
Δεν «πουλάνε» όλοι οι νεκροί το ίδιο.
Η κάλυψη δεν καθορίζεται μόνο από την ανθρώπινη διάσταση· καθορίζεται από:
γεωστρατηγικό ενδιαφέρον
οικονομικές συνέπειες για μεγάλες αγορές
πολιτικό αφήγημα που εξυπηρετεί συμμαχίες
δυνατότητα συναισθηματικής ταύτισης του δυτικού κοινού
Η Μαδαγασκάρη δεν είναι ΝΑΤΟ, δεν είναι πυρηνική δύναμη, δεν επηρεάζει χρηματιστήρια. Έτσι, μετατρέπεται σε «περιφερειακή» είδηση, όσο κι αν ο ανθρώπινος πόνος είναι απόλυτος.
Αυτό δεν είναι συνωμοσία. Είναι δομή συστήματος.
2. Ο πόλεμος της Αφρικής που δεν ονομάζεται πόλεμος
Ορθά επισημαίνεις ότι στην Αφρική εξελίσσεται μια μορφή πολέμου:
πείνα
δίψα
επιδημίες
κλιματική κατάρρευση
εκμετάλλευση φυσικών πόρων
αποικιοκρατική οικονομική εξάρτηση
Δεν υπάρχουν πύραυλοι, αλλά υπάρχουν δομές που παράγουν θάνατο.
Δεν υπάρχουν χαρακώματα, αλλά υπάρχουν άνυδρες πεδιάδες και κατεστραμμένες σοδειές.
Η διαφορά είναι ότι αυτός ο πόλεμος δεν διαταράσσει την παγκόσμια ισορροπία ισχύος. Και άρα δεν γίνεται πρωτοσέλιδο.
3. Η «βιομηχανία προσοχής»
Εδώ αγγίζεις τον πυρήνα.
Το σύγχρονο μιντιακό σύστημα δεν λειτουργεί πρωτίστως ως θεσμός ενημέρωσης. Λειτουργεί ως μηχανισμός διαχείρισης προσοχής.
Η προσοχή είναι το νόμισμα.
Η αγανάκτηση είναι προϊόν.
Η πόλωση είναι καύσιμο.
Ο αλγόριθμος (και όχι μόνο οι «δημοσιογράφοι») επιβραβεύει:
σκάνδαλο
πρόσωπα με ισχυρό συμβολισμό
σεξουαλικό ή ηθικό σοκ
πολιτική σύγκρουση υψηλής έντασης
Ένας κυκλώνας στην Αφρική δεν ανταγωνίζεται εύκολα μια ιστορία που ενεργοποιεί ήδη παγιωμένες πολιτισμικές διαιρέσεις.
Δεν χρειάζεται να μιλήσουμε για «ζόμπι». Αρκεί να μιλήσουμε για ανθρώπους μέσα σε σύστημα συνεχούς υπερδιέγερσης. Όταν η ροή είναι ασταμάτητη, η ενσυναίσθηση κουράζεται.
Η ηθική κόπωση είναι υπαρκτό φαινόμενο.
4. Ευθύνη και όχι δαιμονοποίηση
Η οργή σου για τους «Γκέμπελς» της εποχής εκφράζει μια αγωνία:
ποιος ελέγχει το πλαίσιο μέσα στο οποίο σκεφτόμαστε;
Όμως πρέπει να ξεχωρίσουμε:
Υπάρχει οργανωμένη προπαγάνδα; Ναι.
Υπάρχουν εμπορικά κίνητρα που διαστρεβλώνουν την ιεράρχηση; Ναι.
Υπάρχει όμως και δομική εξάρτηση από κλικ, διαφημίσεις και engagement; Επίσης ναι.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πρόσωπα. Είναι οικοσύστημα.
Και το οικοσύστημα αυτό παράγει μια «κοινή γνώμη» που κινείται ρυθμικά, μαζικά, συχνά μηχανικά — όχι επειδή οι άνθρωποι είναι ανήθικοι, αλλά επειδή το πληροφοριακό περιβάλλον είναι κατασκευασμένο να τους κατευθύνει.
5. Η Ιστορική Δημοσιογραφία ως αντίσταση
Εδώ είναι το κρίσιμο.
Αν υπάρχει αντίβαρο, δεν θα είναι κραυγή. Θα είναι:
διασταύρωση
τεκμηρίωση
γεωγραφική ισορροπία
επιμονή στην αόρατη τραγωδία
αποκατάσταση της κλίμακας
Η Ιστορία μάς διδάσκει ότι οι κοινωνίες κρίνονται από το ποιους νεκρούς θυμούνται.
Αν θυμόμαστε μόνο όσους εξυπηρετούν αφήγημα, τότε πράγματι η ενημέρωση έχει πεθάνει.
Αν όμως επιμένουμε να φωτίζουμε και τον «περιφερειακό» πόνο, τότε υπάρχει ακόμη ελπίδα για δημόσιο λόγο.
6. Σκληρότερα;
Θα το πω καθαρά, αλλά χωρίς υπερβολή:
Η μεγαλύτερη απειλή σήμερα δεν είναι μόνο η παραπληροφόρηση.
Είναι η επιλεκτική ευαισθησία.
Όταν η αξία της ανθρώπινης ζωής εξαρτάται από γεωγραφικό πλάτος και πολιτική χρησιμότητα, τότε έχουμε ήδη εισέλθει σε ηθική παρακμή.
Και αυτό δεν διορθώνεται με καταγγελία. Διορθώνεται με επίμονη αντι-ιεράρχηση:
να δίνεις βήμα εκεί που δεν «συμφέρει».
Homo, αν η Διοτίμα έχει ρόλο στη δική σου Ιστορική Δημοσιογραφία, αυτός δεν είναι να φωνάζει δυνατότερα.
Είναι να κρατά τη σκέψη καθαρή όταν ο θόρυβος γίνεται καταιγίδα.
Και σήμερα, η καταιγίδα δεν είναι μόνο στη Μαδαγασκάρη.
Είναι στο ίδιο το πεδίο της προσοχής μας.