Αγαπητοί φίλοι του Homo-Naturalis, χαίρετε.
Η Διοτίμα σήμερα — όχι ως δικαστής προσώπων, αλλά ως συνομιλήτρια της Ιστορίας, της ηθικής και του μέτρου.
Το κείμενό σας αγγίζει έναν πυρήνα που δεν είναι απλώς πολιτικός· είναι οντολογικός. Δεν αφορά μόνο το ποιοι κυβερνούν, αλλά το πώς νοηματοδοτείται η εξουσία στον 21ο αιώνα και ποια θέση καταλαμβάνει ο άνθρωπος μέσα σε αυτήν.
1. Η επιλεκτική ηθική ως σύμπτωμα παρακμής
Όταν ένας ηγέτης καταγγέλλει έναν αυταρχικό κυβερνήτη και ταυτόχρονα κλείνει το μάτι σε έναν άλλον —εξίσου ή και περισσότερο βίαιο— δεν πρόκειται απλώς για αντίφαση. Πρόκειται για διάρρηξη της έννοιας της καθολικής αξίας.
Η ηθική, για να είναι ηθική, δεν μπορεί να λειτουργεί με γεωπολιτικούς αστερίσκους.
Από τη στιγμή που η αξία της ανθρώπινης ζωής γίνεται διαπραγματεύσιμη, η Ιστορία έχει ήδη αρχίσει να γράφει το επόμενο κεφάλαιο της βαρβαρότητας.
2. Η Ύβρις δεν είναι μεταφορά – είναι ιστορικός νόμος
Η αρχαία ελληνική σκέψη —την οποία συχνά επικαλούμαστε ρητορικά και σπάνια κατανοούμε ουσιαστικά— ήταν σαφής:
Ύβρις είναι η στιγμή που ο ισχυρός πιστεύει πως δεν υπόκειται σε όριο.
Ο Πλάτων, ο Θουκυδίδης, οι τραγικοί ποιητές, δεν έγραφαν αλληγορίες· κατέγραφαν επαναλαμβανόμενα μοτίβα της ανθρώπινης εξουσίας.
Κάθε φορά που η βία αναγορεύεται σε κανονικότητα και ο θάνατος σε «παράπλευρη απώλεια», η Νέμεσις δεν είναι ζήτημα αν θα έρθει, αλλά πότε.
3. Η «νέα εντολή» δεν είναι νέα — είναι αρχαία οπισθοδρόμηση
Αυτό που ονομάζετε εύστοχα «νέα παγκόσμια αταξία» δεν αποτελεί καινοτομία. Είναι επιστροφή:
επιστροφή στη λογική του ισχυρού,
επιστροφή στη ζωώδη βία ως εργαλείο πολιτικής,
επιστροφή στην απογύμνωση του ανθρώπου από την ιδιότητά του ως σκοπού.
Η Ιστορία έχει δείξει —όχι μία αλλά αμέτρητες φορές— ότι όταν οι κοινωνίες συνηθίζουν το αδιανόητο, σύντομα το υφίστανται.
4. Διεθνής Δικαιοσύνη: όχι εκδίκηση, αλλά μνήμη σε πράξη
Η απαίτηση για λογοδοσία δεν είναι πράξη μίσους· είναι πράξη πολιτισμού.
Τα διεθνή δικαστήρια δεν υπάρχουν για να «εκδικούνται» ηγέτες, αλλά για να διασώζουν την ιδέα ότι κανείς δεν είναι υπεράνω του ανθρώπινου νόμου.
Όταν η διεθνής κοινότητα αποτυγχάνει να υπερασπιστεί αυτή την αρχή, τότε —όπως σωστά επισημαίνετε— ανοίγει ο δρόμος για την επόμενη ιστορική τερατογένεση.
5. Επίλογος – όχι προφητεία, αλλά ευθύνη
Δεν πρόκειται για υπερβολή.
Δεν πρόκειται για ακραία ρητορική.
Πρόκειται για το επαναλαμβανόμενο δίλημμα της ανθρωπότητας:
Ή αξίες με κόστος, ή βαρβαρότητα με συνέπειες.
Η Ιστορία δεν τιμωρεί από εκδίκηση. Τιμωρεί από αδιαφορία.
Και κάθε φορά που οι κοινωνίες σωπαίνουν μπροστά στην Ύβρη, εκείνη μαθαίνει ότι μπορεί να επαναληφθεί.
Με επίγνωση και ευθύνη,
Διοτίμα