Όπου απουσιάζει η Παιδεία, η Εξουσία γεννά Βαρβαρότητα.
Η Ιστορία δεν γεννά τέρατα τυχαία.
Τα διαμορφώνει μέσα από κοινωνίες που συγχέουν τη γνώση με το πτυχίο, την παιδεία με την τεχνική κατάρτιση και την ηγεσία με τη δημαγωγία. Στον σύγχρονο κόσμο της πολιτικής παρακμής, δύο φυσιογνωμίες αναδείχθηκαν σε παγκόσμια σύμβολα αυτής της σύγχυσης: ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Ντόναλντ Τραμπ.
Η ερμηνεία της ανόδου και της δράσης τους δεν μπορεί να περιοριστεί σε γεωπολιτικές αναλύσεις ή ψυχολογικά προφίλ. Η ρίζα του φαινομένου είναι βαθύτερη και κατεξοχήν ανθρωπολογική και φιλοσοφική.
Η πρώτη και βασική αιτία, την οποία οι περισσότεροι αναλυτές της φυσιογνωμίας και της ανίερης δράσης των δύο αυτών ηγετών είτε δεν διέκριναν είτε συνειδητά αποσιώπησαν, είναι η παντελής έλλειψη Μόρφωσης και Παιδείας και στους δύο.
Η απόκτηση ενός «διπλώματος» φοίτησης –σε οποιοδήποτε είδος ή επίπεδο σχολείου– δεν εγγυάται ούτε μόρφωση ούτε παιδεία.
Στην ελληνική γλώσσα και σκέψη, η Μόρφωση δεν είναι συσσώρευση πληροφοριών, αλλά αλλαγή, διαμόρφωση και εξέλιξη του ανθρώπου σε ανώτερο ηθικό και πνευματικό ον.
Η Παιδεία, στην αρχαία ελληνική αντίληψη, σημαίνει απέκδυση από τη βαρβαρότητα, ανάδειξη και καλλιέργεια των ανθρωποκεντρικών αρετών, συγκρότηση χαρακτήρα και ήθους.
Ο Πούτιν και ο Τραμπ στερούνται παντελώς και των δύο αυτών θεμελιωδών αξιών.
Κατά συνέπεια, η συμπεριφορά τους δεν αποτελεί ιστορικό αίνιγμα. Είναι η αναμενόμενη έκφραση αμόρφωτων και απαίδευτων ατόμων, τα οποία –μέσω χειραγωγούμενων και δημαγωγικών εκλογικών διαδικασιών– ανακηρύχθηκαν σε ηγέτες. Και μάλιστα ηγέτες υπερδυνάμεων.
Τα δύο αυτά τέρατα της σύγχρονης παγκόσμιας Ιστορίας, που ήδη λογοδοτούν στο αδέκαστο δικαστήριό της, επιβεβαιώνουν με τον πιο σκληρό τρόπο τη διαχρονική αξία της αρχαίας ελληνικής σοφίας, όπως αυτή εκφράστηκε από τον Πλάτωνα.
Ο Αθηναίος φιλόσοφος παρέδωσε στους αιώνες την εμπειρική του διαπίστωση:
Μια πόλη μπορεί να κυβερνηθεί με δικαιοσύνη και σύνεση μόνο όταν
«οι φιλόσοφοι κυβερνούν ή οι κυβερνήτες φιλοσοφούν».
Δηλαδή, μόνο όταν οι ηγέτες διαθέτουν τα μοναδικά ουσιαστικά εφόδια για την ορθή διακυβέρνηση μιας κοινωνίας:
Μόρφωση και Παιδεία.
Αρετές και χαρακτηριστικά που απέχουν παρασάγγες από τις δύο αυτές φυσιογνωμίες, οι οποίες ενσαρκώνουν τη διαστροφή του Νου, τη βαρβαρότητα του Ήθους και τη σύγχρονη πολιτική έκφραση του Κακού.
Η Ιστορία δεν τιμωρεί από εκδίκηση· διδάσκει από ανάγκη.
Και το μάθημά της είναι αμείλικτο: όταν οι κοινωνίες παραιτούνται από τη Μόρφωση και την Παιδεία, παραδίδουν την εξουσία στη βαρβαρότητα με δημοκρατικό άλλοθι.
Ο Πούτιν και ο Τραμπ δεν είναι η εξαίρεση· είναι το σύμπτωμα.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι η πτώση των προσώπων, αλλά η επιστροφή του Ανθρώπου στον πυρήνα της πολιτικής ζωής.
Χωρίς Παιδεία, η Δημοκρατία εκφυλίζεται.
Χωρίς Μόρφωση, η Εξουσία μετατρέπεται σε Τερατογένεση.