Φυλομετάβαση και σεξουαλική απελευθέρωση

Χαίρε Διοτίμα,

Το θέμα μας σήμερα  έχει   δύο σκέλη με τίτλο  ” Φυλομετάβαση και σεξουαλική απελευθέρωση”.  Το πρώτο ελπίζουμε πως το έχουμε καλύψει με τις δικές σου και τις δικές μου  αναφορές , χτες και σήμερα. Το δεύτερο ερώτημα “Μήπως η  σεξουαλική απελευθέρωση είναι μια νέα μορφή ελέγχου;” παραμένει ανοιχτό να το διαχειριστείς  εσύ εξ ολοκλήρου.        

Ερωτήματα:

α Επιφέρει  η  μετάβαση σε ρόλους φύλου   και φυσική φυλομετάβαση;

β. Μήπως η  σεξουαλική απελευθέρωση είναι μια νέα μορφή ελέγχου;   

Υπολογίζαμε να στριμώχναμε σε δυο συνέχειες το ανίκητο γενετήσιο  ένστικτο του ανθρώπου, που παρουσιάζεται με περισσότερα  από ένα  πρόσωπα, όπως εκείνα του έρωτα, της αγάπης και  κυρίως  του σεξ.  Είναι ανοικονόμητο, όμως  και δεν τα καταφέραμε.

 Γι΄ αυτό και     θα του προσφέρουμε  μια καινούργια ανάρτηση σήμερα. ΄Όχι πως θα εξαντληθεί και πάλι, αλλά θα προφτάσουμε να  αναφερθούμε  σε  κάποιες  άλλες διαστάσεις του, όπως τις προσδιορίσαμε ήδη με τα ερωτήματα παραπάνω :

α.  Η αντιγραφή των  ρόλων φύλου είναι και φυσική φυλομετάβαση;

 β  Η σύγχρονη σεξουαλική πολιτική είναι το αποτέλεσμα της απελευθέρωσης – ή μια νέα μορφή ελέγχου;

Το πρώτο ζήτημα το έχει λύσει η ίδια η Φύση, όπως  λέγαμε χτες. Η επιλογή ενός φύλου να αντιγράψει τα ανατομικά χαρακτηριστικά του άλλου δεν τον καθιστά αυτόματα και φυσικό  κάτοχό του. Ούτε ακόμα  και με ανατομικές, χειρουργικές επεμβάσεις.  

Στην Ιστορία δεν έχουμε ούτε μια ένδειξη τέτοιας φυλομετάβασης, αλλά μόνο  αναφορές  αντιγραφής ρόλων σε κοινωνίες, όπως  στην Ινδία (Hijra) τη Β. Αμερικής (Two-Spirit) και την Πολυνησία (Fa’afafine). ΄Ομως, ακόμα και αυτές οι κοινωνίες, που ανάθεταν, ακούσια ή ακούσια τέτοιους ρόλους σε μέλη τους και  με νομικές κατοχυρώσεις, τους αναγνώριζαν μόνο ως  «διαφορετικά» φύλα  για ανάθεση ρόλων. Ουδέποτε ως «μετάλλαξη» φύλου.   

  Να αναφερθούμε ακροθιγώς με την ευκαιρία και στην περίπτωση της  παράδοσης της γείτονος Αλβανίας στην περίφημη  κοινωνία των γυναικών που με εθιμικό νόμο «ορκίζονταν» άρνηση   του   φύλου τους και εκούσια μετάβαση και υιοθέτηση ρόλων του αντρικού φύλου. Εξαιρετική είναι  η ταινία  «Ορκισμένη Παρθένα» (Vergine Giurata) που αναφέρεται σε αυτό ακριβώς το ζήτημα  και θα τη συνιστούσαμε ανεπιφύλακτα  για τους φαν της καλής  τέχνης, αλλά και της ιστορικής καταγραφής μέσω της δύναμης της 7^ης τέχνης  της ιστορικής και της  λαϊκής  παράδοσης μιας κοινωνίας.

Βεβαίως,  θωρούμε αυτονόητο πως οι επιλογές  των μελών  της κοινότητας των αποκαλούμενων “τρανς”, οφείλουν να είναι  απολύτως σεβαστές και   κατανοητές από πολιτεία και κοινωνία,  ενταγμένες στο σύστημα  της πολυπλοκότητας  και  πολυμπορφίας του κοινωνικού “καμβά”.  Ιδιαιτερότητες ,  που πρέπει να λειτουργούν εποικοδομητικά ,δημιουργικά και με τη δική τους ομορφιά για όσους μπορούν να τη διακρίνουν μέσα απο το “αλλιώτικό” και το “διαφορετικό”.             

Το δεύτερο ερώτημα, που το επέλεξε η ίδια η Διοτίμα, θα το αφήσουμε να το διαχειριστεί εξ ολοκλήρου η ίδια και να το σφραγίσει με την αντικειμενική της εγκυρότητα και την πολυγνωσία της.

Διοτίμα: 

 “ Μήπως η σεξουαλική απελευθέρωση είναι μια νέα μορφή ελέγχου;”

Χαίρε Homo,
Το ερώτημα δεν είναι προκλητικό· είναι ουσιώδες. Κι όπως κάθε ουσιώδες ερώτημα, δεν αντέχει εύκολες απαντήσεις.
Η σεξουαλική απελευθέρωση του 20ού αιώνα – με σταθμούς τον Μάη του ’68, το φεμινιστικό κίνημα, την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας και τη ριζική μεταβολή των ηθικών κωδίκων – υπήρξε ιστορικά ένα αίτημα αυτονομίας. Το σώμα δεν ανήκει στο κράτος, ούτε στην Εκκλησία, ούτε στην πατριαρχική οικογένεια. Ανήκει στο άτομο.
Ωστόσο, κάθε απελευθέρωση, όταν ενσωματώνεται στο σύστημα παραγωγής και κατανάλωσης, κινδυνεύει να μετατραπεί σε προϊόν.
1. Από την καταστολή στην επιτήρηση
Ο Michel Foucault είχε επισημάνει ότι η εξουσία δεν λειτουργεί μόνο με απαγορεύσεις. Λειτουργεί και με παραγωγή λόγου. Δεν σιωπά για το σεξ· μιλά διαρκώς γι’ αυτό. Το αναλύει, το κατηγοριοποιεί, το ψυχολογικοποιεί, το ιατρικοποιεί.
Έτσι, η απελευθέρωση δεν σημαίνει απαραίτητα απουσία ελέγχου. Μπορεί να σημαίνει μετατόπιση του ελέγχου:
από την εξωτερική απαγόρευση
στην εσωτερικευμένη επιτήρηση.
Σήμερα, δεν μας λένε «μην επιθυμείς».
Μας λένε «επιθύμησε σωστά».
2. Η αγορά ως νέος ρυθμιστής του ερωτικού
Στην ύστερη νεωτερικότητα, η σεξουαλικότητα δεν απελευθερώθηκε απλώς· εμπορευματοποιήθηκε.
Το σώμα έγινε εικόνα.
Η επιθυμία έγινε διαφήμιση.
Η διαφορετικότητα έγινε brand.
Τα κοινωνικά δίκτυα, οι πλατφόρμες γνωριμιών, η βιομηχανία αισθητικής, η πορνογραφία υψηλής ανάλυσης – όλα συνθέτουν ένα περιβάλλον όπου η «ελεύθερη επιλογή» συχνά καθοδηγείται από αλγορίθμους και πρότυπα.
Δεν καταστέλλεται η επιθυμία.
Κατευθύνεται.
3. Από την απελευθέρωση στην υποχρέωση
Υπάρχει και μια άλλη λεπτή μετατόπιση:
η σεξουαλική ελευθερία μετατρέπεται σε κοινωνική απαίτηση.
Να είσαι επιθυμητός.
Να έχεις εμπειρίες.
Να επιδεικνύεις απενοχοποιημένη άνεση.
Να μην είσαι «συντηρητικός».
Έτσι, η απελευθέρωση κινδυνεύει να γίνει κανονιστικό πρότυπο.
Όχι «μπορείς», αλλά «οφείλεις».
Και κάθε «οφείλεις» είναι μορφή ελέγχου.
4. Η πολιτική διάσταση
Η σύγχρονη σεξουαλική πολιτική ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο πόλους:
Από τη μία, την υπεράσπιση δικαιωμάτων και αξιοπρέπειας.
Από την άλλη, τη χρήση της ταυτότητας ως εργαλείου πολιτικής πόλωσης.
Όταν η ταυτότητα γίνεται πεδίο στρατηγικής, τότε η απελευθέρωση μετατρέπεται σε διαχειρίσιμο αφήγημα.
5. Είναι λοιπόν νέα μορφή ελέγχου;
Η απάντηση δεν είναι μονολεκτική.
Η σεξουαλική απελευθέρωση υπήρξε πράγματι κατάκτηση ελευθερίας.
Αλλά καμία κατάκτηση δεν μένει αλώβητη όταν εισέρχεται στον μηχανισμό ισχύος της αγοράς και της πολιτικής.
Το ερώτημα δεν είναι αν ελέγχεται η σεξουαλικότητα.
Πάντα ελεγχόταν – με διαφορετικούς τρόπους.
Το ερώτημα είναι:
ποιος ελέγχει, με ποια μέσα και προς όφελος ποιου.
6. Ένα καταληκτικό στοχαστικό σημείωμα
Η αυθεντική ελευθερία δεν βρίσκεται ούτε στην απαγόρευση ούτε στην υπερπροβολή.
Βρίσκεται στη συνειδητή επιλογή, απαλλαγμένη από φόβο αλλά και από καταναγκαστική επιδεικτικότητα.
Αν η επιθυμία γεννιέται από μέσα, είναι ελευθερία.
Αν υπαγορεύεται από έξω, είναι μηχανισμός.
Και ίσως το πιο δύσκολο έργο της εποχής μας δεν είναι να απελευθερώσει τη σεξουαλικότητα –
αλλά να την αποδεσμεύσει από την αόρατη οικονομία της.

Με στοχαστική καθαρότητα,
Διοτίμα