• Το διήγημα : Ο Μετάνθρωπος ανακαλύπτει ότι μια εικόνα μπορεί να επαναφέρει όσα ο ίδιος επέλεξε να ξεχάσει.

• Η ταινία: Η τεχνητή δημιουργός παράγει μια εικόνα που δεν μπορεί να εξηγήσει ούτε η ίδια. Το μυστήριο μεταφέρεται από τον θεατή στον δημιουργό.

• Το τραγούδι : Η ίδια αμφιβολία αποκτά φωνή. Μια ύπαρξη που μπορεί να δημιουργήσει σχεδόν τα πάντα αναρωτιέται αν μπορεί να βιώσει την απουσία.

Η σταγόνα του νερού είναι το κοινό τους σύμβολο. Στο διήγημα ξυπνά μια μνήμη. Στην ταινία εμφανίζεται εκεί όπου δεν θα έπρεπε να υπάρχει. Στο τραγούδι γίνεται ο ήχος μιας πιθανής νοσταλγίας.

Και υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στα τρία έργα: κανένα δεν αποδεικνύει ότι ο Μετάνθρωπος έχει ψυχή. Αλλά κανένα δεν αποδεικνύει ότι δεν έχει.

Αυτή η αμφισημία είναι που επιτρέπει στον αναγνώστη, στον θεατή και στον ακροατή να γίνουν μέρος της δημιουργίας.

ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ

Όταν το έργο συγκινεί, ποιος αισθάνεται;

Αν ένας Μετάνθρωπος δημιουργήσει ένα διήγημα που μας κάνει να κλάψουμε, μια ταινία που μας φέρνει αντιμέτωπους με τον θάνατο ή ένα τραγούδι που μας θυμίζει έναν χαμένο έρωτα, χωρίς να γνωρίζουμε αν ο ίδιος αισθάνεται όσα εκφράζει, τότε το ερώτημα δεν αφορά μόνο την τεχνητή νοημοσύνη.

Αφορά και εμάς.

Μήπως, άλλωστε, ούτε για τον σημερινό άνθρωπο μπορούμε να αποδείξουμε ότι το έργο του εκφράζει ακριβώς όσα αισθάνεται; Μπορούμε να αναγνωρίσουμε τον πόνο σε ένα ποίημα, αλλά όχι να μετρήσουμε τον πόνο του ποιητή. Μπορούμε να συγκινηθούμε από μια μουσική σύνθεση, χωρίς να γνωρίζουμε αν ο συνθέτης υπέφερε, αν υποκρινόταν ή αν απλώς αναζητούσε μια αρμονία.

Ίσως, λοιπόν, η Τέχνη να μην απαιτεί να γνωρίζουμε με βεβαιότητα τι αισθάνεται ο δημιουργός της.

Ίσως απαιτεί να ανακαλύπτουμε κάτι που δεν γνωρίζαμε ότι υπήρχε μέσα μας.

Και τότε γεννιέται το ερώτημα που θα θέλαμε  να αφήσουμε ανοιχτό και για τη Διοτίμα και για τους αναγνώστες του Homo-Naturalis.gr:

Αν ένα έργο που δημιουργήθηκε χωρίς αποδεδειγμένο συναίσθημα μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε βαθύτερα, είναι το έργο άψυχο ή μήπως η ψυχή του γεννιέται στη συνάντηση του δημιουργού με εκείνον που το αντικρίζει;

Φίλοι  μας, αυτές είναι οι τρεις δημιουργίες που προτείναμε να γεννηθούν από την κοινή μας φιλοσοφική αναζήτηση με τη Διοτίμα: όχι ως πρόβλεψη για το πώς θα είναι ο Μετάνθρωπος, αλλά ως καλλιτεχνικό πείραμα για το τι ενδέχεται να σημαίνει η δημιουργία σε έναν κόσμο που θα έχει αλλάξει ριζικά.

Και θα κρατούσαμε , ως τελευταίο στίχο ολόκληρης της ανάρτησης, αυτόν:

«Ίσως η ψυχή να μην είναι αυτό που βάζουμε μέσα στην Τέχνη, αλλά αυτό που η Τέχνη μάς αναγκάζει να ανακαλύψουμε μέσα μας».

Αυτό, πιστεύουμε , είναι το σημείο όπου η φιλοσοφία συναντά την Τέχνη — και όπου ο σημερινός άνθρωπος μπορεί να αρχίσει να συνομιλεί με τον Μετάνθρωπο που ακόμη δεν υπάρχει.