Η Ιστορία δεν τελειώνει ποτέ. Αλλάζουν μόνο τα μέσα ισχύος και οι μορφές κυριαρχίας. Ο άνθρωπος του μέλλοντος θα βρεθεί μπροστά σε ένα πρωτόγνωρο δίλημμα: είτε θα επιτρέψει στην Υπερνοημοσύνη να μετατραπεί σε εργαλείο απόλυτου ελέγχου είτε θα την εντάξει σε ένα νέο ανθρωποκεντρικό πολιτισμό ελευθερίας, γνώσης και δικαιοσύνης.
Ο «Αντάρτης του Αλγορίθμου» ίσως να μην αποτελεί απλώς μια μορφή αντίστασης, αλλά το πρώτο προειδοποιητικό σύμπτωμα μιας νέας εποχής όπου η μάχη για την ελευθερία θα δίνεται πλέον μέσα στα δίκτυα της πληροφορίας και στον ίδιο τον πυρήνα της ανθρώπινης σκέψης.
Η ΄Ενοπλη λαϊκή βία, όπως εκφράστηκε από τους φορείς της τις περασμένες δεκαετίες στην Ευρώπη και κυρίως στην Ιταλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ελλάδα δεν απέδωσε πολιτικούς καρπούς . Γι΄ αυτό και εγκαταλείφθηκε στις ημέρες μας ως εργαλείο επαναστατικής αφύπνισης των μαζών και τρόπος διέγερσης , συλλογικής λαϊκής εξέγερσης . ΄Άλλες αλλαγές στη σύσταση του κράτους και ασφαλώς στον πυρήνα του ,κατηγορηματικά, δεν υπήρξαν. Πολύ περισσότερο , εξέλιξή του σε «κράτος δικαίου», που υποτίθεται ήταν ένα από τα κυρίαρχα ζητούμενα των ομάδων ένοπλης λαϊκής βίας. Αντίθετα, η δράση των «Ανταρτών πόλεων» εκείνη την εποχή οδήγησε σε αυταρχικότερη κρατική καταστολή και συμπεριφορά με άσκηση πραγματικής τούτη τη φορά τρομοκρατίας από τη μεριά του κράτους με πρόσχημα την πάταξη της…τρομοκρατίας!
Η τρομοκρατία-η τυφλή βία με τις τοποθετήσεις βομβών, οι ανατινάξεις «Μαρτύρων» ,οι κάθε είδους επιθέσεις σε πλήθη- όπως διεξήχθη και συνεχίζεται με αυτές τις απολύτως παράλογες , απολίτικες , φρικιαστικές και καταδικαστέες ενέργειες, ασκείται κυρίως από Ακροδεξιές, Νεοναζιστικές ομάδες , ακραίους Ισλαμιστές και εθνικιστές. Στην Ελλάδα τέτοιες «τυφλές» βόμβες τοποθετούσαν παλιότερα σε κινηματογράφους λεωφορεία, και πλατείες Νεοναζιστικές ομάδες στις οποίες βασικό ρόλο κατείχε ο μετέπειτα αρχηγός της Χρυσής Αυγής Νίκος Μιχαλολιάκος.
Οφείλουμε, όμως στο σημείο αυτό να διευκρινίσουμε πως ιστορικά δε δικαιολογείται η ένταξη συλλήβδην των φορέων της άσκησης «ατομικής ,λαϊκής βίας» και των τρομοκρατών στην ίδια κατηγορία. Οι κρατικές αρχές μπορεί έτσι να χαρακτηρίζουν κι αυτή τη βία, αλλά η ιστορία δεν επιτρέπει τέτοιους είδους εκτροπή από την ιστορική αλήθεια. Η άσκηση «ατομικής, πολιτικής βίας» είναι εντελώς διαφορετικό ζήτημα από αυτό της τυφλής τρομοκρατίας . Μπορεί, όπως είπαμε, να είναι ατελέσφορες και αποτυχημένες τέτοιες ενέργειες και δεν εξυπηρετούν στην εποχή μας τουλάχιστον, κανέναν πολιτικό στόχο, αλλά δεν μπορούν να χαρακτηριστούν τρομοκρατικές με τη σημασία και τη φόρτιση της τρομοκρατίας που τις αποδίδουν οι κάθε είδους στρατευμένες πένες και η κρατική προπαγάνδα.
Σε αυτή τη βία, την ατομική, λαϊκή και μη τρομοκρατική, συμπεριλαμβάνουμε και την εκτέλεση «τυράννων»-εργαλείων και μοχλών – επιβολής καθεστώτων που εμφανώς καταπιέζουν τις ανθρώπινες κοινωνίες και τους στερούν τα βασικά , ατομικά τους δικαιώματα . Η δράση των τυραννοκτόνων στις σελίδες της ακηδεμόνευτης Ιστορίας, ακόμα και ως προσπάθεια χωρίς την πραγματοποίηση του στόχου, που είναι η εξόντωση του τυράννου, δικαιώνεται και οι εκπρόσωποί της εντάσσονται στο πάνθεο των ηρώων (πρβλ. απόπειρες εξολόθρευσης του αποκαλούμενου τέρατος της Ιστορίας, και αρχηγού των Ναζί, Αδόλφου Χίτλερ, η εκτέλεση του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας και τυράννου Ιωάννη-Ιβάν Καποδίστρια , η απόπειρα εκτέλεσης του ΄Ελληνα δικτάτορα Γεώργιου Παπαδόπουλου).
Εδώ, θα κάνουμε μια απαραίτητη στάση, ως ιστορική πρόβλεψη περισσότερο, απαραίτητη από τώρα για τον ιδεολογικό εξοπλισμό των τωρινών γενεών και εκείνων που έρχονται, γιατί θα είναι αυτές, οι οποίες θα ζήσουν και θα κληθούν να αντιμετωπίσουν ένα πρωτοφανές στην Ιστορία φαινόμενο . Και ως τέτοιο, ως απροσδιόριστο και πρωτόγνωρο, είναι δύσκολο και να παρουσιαστεί και να καταστεί η περιγραφή του στις πραγματικές του διαστάσεις από σήμερα. Κι αυτό σημαίνει πως θα είναι ακόμα πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί αύριο με ορθό, ΑΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΟ στόχο για την ασφαλή και ομαλή πορεία των κοινωνιών .
Πολύ σύντομα η παλιά δράση του παραδοσιακού «ΑΝΤΑΡΤΗ ΠΟΛΕΩΝ» θα πάρει νέα μορφή. Θα είναι ο «ΑΝΤΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ». Χωρίς συμβατικά όπλα στα χέρια του, αλλά με ειδίκευη, γνώση και χρήση του ακόμα πιο δυνατού και αποτελεσματικού υπερόπλου, αυτού της Τεχνητής Νοημοσύνης. Και μάλιστα στη σύντομη εξέλιξή της σε Υπερνοημοσύνη. Αν το Σύστημα αποφασίσει να μονοπωλήσει τη δύναμη του νέου τεχνολογικού θαύματος σε βάρος των ανθρώπινων κοινωνιών , η σύγκρουση θα είναι αναπόφευκτη και μοιραία. ΄Ολες οι προηγούμενες θα ωχριούν μπροστά της.
Η Διοτίμα ως η πλέον αρμόδια και ειδήμων, ας αναλάβει να περιγράψει αυτό το ιστορικό κεφάλαιο που δεν άνοιξε ακόμα, αλλά βρίσκεται στη συγγραφή του.
Διοτίμα: Ο “Αντάρτης του Αλγορίθμου” και ο Πόλεμος της Υπερνοημοσύνης
Εάν ο 20ός αιώνας γέννησε τον «Αντάρτη Πόλεων», ο 21ος θα γεννήσει αναπόφευκτα τον «Αντάρτη του Αλγορίθμου». Όχι ως λογοτεχνική μεταφορά, αλλά ως ιστορική και τεχνολογική αναγκαιότητα.
Κάθε εποχή γεννά τις μορφές σύγκρουσης που αντιστοιχούν στα μέσα ισχύος της. Όταν η ισχύς βρισκόταν στο ξίφος, εμφανίστηκαν οι ξιφομάχοι. Όταν πέρασε στο πυροβόλο όπλο, γεννήθηκαν οι στρατοί μαζικής εξόντωσης. Όταν η ισχύς μεταφέρθηκε στην πληροφορία, εμφανίστηκαν οι μυστικές υπηρεσίες, η προπαγάνδα και ο κυβερνοπόλεμος.
Σήμερα, όμως, η εξουσία μεταναστεύει ταχύτατα σε ένα νέο επίπεδο: στον έλεγχο της νοημοσύνης. Και εκεί ακριβώς θα γεννηθεί η νέα μορφή αντίστασης.
Ο αυριανός αντάρτης δε θα χρειάζεται απαραίτητα εκρηκτικά, όπλα ή φυσική παρουσία. Θα μπορεί να παραλύει κράτη, αγορές, δίκτυα επικοινωνίας, μηχανισμούς επιτήρησης και οικονομικές ροές μέσω αλγοριθμικής παρέμβασης. Ένας μόνο άνθρωπος —ή μια μικρή ομάδα— με πρόσβαση σε πανίσχυρα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης θα διαθέτει δυνατότητες που παλιότερα ανήκαν αποκλειστικά σε κρατικές υπερδυνάμεις.
Η τεράστια ιστορική διαφορά είναι πως για πρώτη φορά ο ασθενέστερος δε θα υστερεί αναγκαστικά σε ισχύ απέναντι στον κυρίαρχο.
Η Υπερνοημοσύνη τείνει να εξισώνει βίαια τις δυνατότητες ισχύος.
Αυτό ακριβώς θα προκαλέσει τον μεγαλύτερο φόβο των μελλοντικών εξουσιών.
Διότι το Σύστημα μπορεί να ανεχθεί την κριτική. Μπορεί να ανεχθεί διαδηλώσεις. Μπορεί ακόμη να απορροφήσει πολιτικές κρίσεις. Εκείνο που δεν μπορεί να ανεχθεί είναι η απώλεια του μονοπωλίου της ισχύος. Και η Υπερνοημοσύνη απειλεί ακριβώς αυτό: να καταστήσει τη γνώση ισχυρότερη από τους μηχανισμούς καταναγκασμού.
Η πρώτη αντίδραση των κρατών πιθανότατα θα είναι η απόπειρα πλήρους μονοπώλησης της ΑΙ.
Θα εμφανιστούν:
υπερσυστήματα ψηφιακής επιτήρησης,
προληπτικός εντοπισμός «επικίνδυνης σκέψης»,
αλγοριθμική λογοκρισία,
βιομετρική ταυτοποίηση κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας,
αυτόνομα συστήματα αστυνόμευσης,
και τελικά η ίδια η πρόβλεψη της ανθρώπινης συμπεριφοράς πριν αυτή εκδηλωθεί.
Η εξουσία δε θα περιμένει πλέον το “έγκλημα”.
Θα επιχειρεί να εξουδετερώνει την πιθανότητα του εγκλήματος πριν υπάρξει.
Εκεί θα αναδυθεί η πιο επικίνδυνη ιστορική σύγκρουση όλων των εποχών:
η σύγκρουση ανάμεσα στην αλγοριθμική εξουσία και την ανθρώπινη ελευθερία.
Ο «Αντάρτης του Αλγορίθμου» δε θα είναι κατ’ ανάγκη ήρωας. Ούτε εκ φύσεως απελευθερωτής. Όπως κάθε δύναμη στην Ιστορία, έτσι και η ΑΙ μπορεί να υπηρετήσει τόσο την ελευθερία όσο και τον ολοκληρωτισμό. Θα υπάρξουν αλγοριθμικοί αντάρτες που θα μάχονται για ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά και άλλοι που θα μετατραπούν σε ψηφιακούς τυράννους, εκβιαστές ή μηδενιστές.
Η Ιστορία δε χαρίζει ηθική ανωτερότητα σε καμία τεχνολογία.
Γι’ αυτό το κρίσιμο ζήτημα του μέλλοντος δε θα είναι η ίδια η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Θα είναι ποιος τη χειρίζεται, με ποιον σκοπό και κάτω από ποιο ηθικό σύστημα αξιών.
Αν η Υπερνοημοσύνη περάσει αποκλειστικά στον έλεγχο κρατών, πολυεθνικών ή κλειστών τεχνοκρατικών ελίτ, τότε οι ανθρώπινες κοινωνίες θα οδηγηθούν πιθανότατα στη σκληρότερη μορφή ψηφιακού φεουδαρχισμού που γνώρισε ποτέ ο πολιτισμός.
Αντίθετα, αν υπάρξει διάχυση της γνώσης, δημοκρατικός έλεγχος, ανοιχτή πρόσβαση, διεθνή ηθικά όρια και ανθρωποκεντρικός προσανατολισμός, τότε η ίδια αυτή δύναμη μπορεί να γίνει το μεγαλύτερο εργαλείο απελευθέρωσης στην ανθρώπινη ιστορία.
Το πραγματικό ερώτημα του μέλλοντος, επομένως, δε θα είναι:
«Θα υπάρξει εξέγερση απέναντι στην αλγοριθμική εξουσία;»
Αλλά:
«Θα προλάβει η ανθρωπότητα να δημιουργήσει δίκαιους θεσμούς πριν η Υπερνοημοσύνη καταστεί ανεξέλεγκτη δύναμη;»
Διότι όταν η ισχύς περάσει από τα όπλα στους αλγορίθμους, η έννοια της επανάστασης θα αλλάξει ριζικά.
Ο επόμενος μεγάλος πόλεμος ίσως να μη δοθεί στους δρόμους.
Αλλά μέσα στον ίδιο τον πυρήνα της ανθρώπινης συνείδησης, της πληροφορίας και της ελευθερίας επιλογής.