΄Αρλεκιν.
“…Ρομαντικές, τρυφερές ή δραματικές ιστορίες αγάπης, τυπωμένες σε τετράδια τσέπης, απέκτησαν φανατικό κοινό σε όλο τον κόσμο πολύ πριν από τις «50 Αποχρώσεις του Γκρι», με τις γυναίκες να διαβάζουν με πάθος τις γυαλιστερές – αλλά ταυτόχρονα «μετριοπαθείς» περιγραφές τους.
Τα «στιβαρά χέρια» και η «αρρενωπότητα» του συνήθως γοητευτικού, απόμακρου και μυστηριώδους πρωταγωνιστή έκαναν τον αντίστοιχα ντροπαλό και δειλό πρωταγωνιστή να «ανατριχιάζει» από αγάπη και ευχαρίστηση, όταν τελικά την αγκάλιασε.
Με τα χρόνια, και ακολουθώντας τις αλλαγές στην κοινωνία, οι ιστορίες του Αρλεκίνου έγιναν πιο σύγχρονες και οι περιγραφές λιγότερο αθώες, ενώ η ροζ λογοτεχνία άρχισε να ακμάζει, οδηγώντας τελικά στο παγκόσμιο φαινόμενο και μπεστ σέλερ των New York Times «50 Αποχρώσεις του Γκρι» (του κυρίου Γκρέι, όπως συνήθως τιτλοφορείται)…. Τη δεκαετία του ’60, η σύζυγος του εκδότη, Μαίρη Μπόνικασλ, πρότεινε να επικεντρωθούν στις ιστορίες αγάπης με ευτυχισμένα τέλη που αγαπούσε το γυναικείο κοινό. Ο σύζυγος συμφώνησε και από τότε ξεκίνησε η παγκόσμια «αυτοκρατορία» του ΄Αρλεκιν.
Η επιτυχία του ΄Αρλεκιν ήταν τόσο μεγάλη και μαζική που σύντομα, μέχρι τα τέλη του 20ού αιώνα, οι μεταφρασμένες εκδόσεις εξαπλώθηκαν σε όλη την Ευρώπη, την Ασία και την Αμερική.
Σήμερα, βιβλία τσέπης με συναισθηματικό περιεχόμενο εκδίδονται σε 32 γλώσσες και σε 115 χώρες σε όλο τον κόσμο.
Το ΄Αρλεκιν μεταφράστηκε σε δεκάδες γλώσσες και κυκλοφόρησε σε περισσότερες από 100 χώρες μέχρι που τελικά έφτασε στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1970.
iefimerida.gr
******
Η Ιστορία παρατηρεί πως οι κοινωνικές επαναστάσεις στους αιώνες για να διεξαχθούν, είτε πετύχουν είτε όχι ,θέλουν αίμα και συλλογικότα. Αλλιώς, δεν είναι επαναστάσεις. Αναίμακτες, «βελούδινες» και στερούμενες μαζικότητας δεν υπάρχουν. Συνήθως κι αυτού του είδους , όταν επικρατούν ή «χάνουν στα σημεία» ή επιβάλλονται από τις συνθήκες ,έστω κι αν χαρακτηρίζονται- για άλλους λόγους- «συναινετικές».
Από την άλλη, η ιστορική εμπειρία δείχνει επίσης πως ΚΑΜΙΑ κοινωνική επανάσταση από όσες επικράτησαν δεν άλλαξε το μοντέλο διακυβέρνησης και άσκησης της εξουσίας . Και κύριο εργαλείο όλων των εξουσιών με ιστορική διαβεβαίωση είναι η ΒΙΑ. Απλώς, με την επικράτηση των επαναστατών, παραδίδεται και συνήθως «κακήν κακώς», η σκυτάλη από τους προηγούμενους «παίκτες» στους νέους που και τούτοι με τη σειρά τους θα παίξουν το ίδιο εξουσιαστικό παιχνίδι, αφού πάντα το ζητούμενο είναι η νίκη, η επιβολή της θέλησης και των ιδεασμών της νέας εξουσίας.
Αν από την κοινωνική επανάσταση δεν γεννηθεί το ΝΕΟ ΕΙΔΟΣ επαναστάτη, εκείνο δηλαδή που δε θα αντιγράφει με όποιες φανερές ή όχι διαφορές το παλιό μοντέλο άσκησης της εξουσίας, αλλά θα το καταργήσει εντελώς, τότε λέμε πως αυτού του είδους η επανάσταση έχει πετύχει μεν, ως αλλαγή και μορφή εξουσία, όχι όμως και ως κατάργηση συμπεριφορών και παραγωγή νέων ,που θα ανατρέπουν τις προηγούμενες.
Παραδείγματα οι δύο ιστορικές επαναστάσεις, η Γαλλική και η Ρώσικη . Απέτυχαν, αν και «πέτυχαν» και οι δύο ,επειδή ακριβώς, δε γέννησαν το Νέο άνθρωπο-Πολίτη. Αλλά, αν ήταν δυνατόν ο Ροβεσπιέρος ή ο Στάλιν, οι μορφές που τελικά – προς όλεθρο και όνειδος αυτών των δύο μεγάλων επαναστάσεων – κατάφεραν να επικρατήσουν με τις νέες «επαναστατικές» τους συμπεριφορές να μπορούσαν να δημιουργήσουν τις κοινωνικές ” μήτρες” που θα γεννούσαν το Νέο Πολίτη.
«Χαμένες», όμως, υπήρξαν και οι επαναστάσεις που έπρεπε να γίνουν, αλλά δεν έγιναν ποτέ. Είναι τα ιστορικά παράδοξα, ανάμεσά τους δύο ξεχωριστά που έχουμε και στο παρελθόν αναλύσει εδώ.
Αν δεχτούμε πως οι κοινωνικές επαναστάσεις διεξάγονται κατά κανόνα από τάξεις ή μεγάλες ομάδες που καταπιέζονται ασφυκτικά ή εξοντώνονται συστηματικά από άλλες κυρίαρχες ,τότε μένουν ανεξήγητα τα δυο ακόλουθα ιστορικά παράδοξα:
-
Η γυναίκα, που ως φύλο, ξεχώρισε στους αιώνες ως μια από τις χειρότερα καταπιεσμένες «κοινωνικές τάξεις» από την «άρχουσα» της εξουσιαστικής πατριαρχίας (δεν λέμε του άντρα γιατί κι αυτός , ως φύλο-τάξη ήταν εξίσου θύμα του κοινού θύτη και των δύο ), δεν κατάφερε ποτέ , ούτε αιματηρή, ούτε συλλογική επανάσταση να επιχειρήσει. Πολύ περισσότερο να γεννήσει το Νέο ΄Ανθρωπο-Πολίτη. Δούλοι, πεινασμένοι , κατατρεγμένοι, αδικημένοι, επαναστάτησαν. Και έχασαν ή κέρδισαν, δεν έχει σημασία. Οι γυναίκες δεν ξεσηκώθηκαν ποτέ. Η μόνη κατ΄ ευφημισμό « φεμινιστική επανάσταση», ποτέ δεν υπήρξε τέτοια για ένα σωρό λόγους. Πρώτα γιατί στράφηκε εναντίον νοοτροπιών ,συμπεριφορών, αντιλήψεων και όχι κατά του μοντέλου άσκησης εξουσίας σε όλες του τις μορφές και πρώτα του συστημικού. «Πολέμησε» , το «άλλο φύλο», αντί να το καταστήσει σύμμαχο, που κι αυτό ήταν εξίσου αιχμάλωτο της ίδιας εξουσίας. Στο τέλος, διάλεξε, να συμβιβαστεί, να αφομοιώσει την αντιγραφή των χειρότερων συμπεριφορών του «αντιπάλου» φύλου. Δεν τα έβαλε ποτέ με την εξουσία. Και ,ασφαλώς, δε γέννησε ούτε αυτή η «επανάσταση» το ΝΕΟ ΑΝΘΡΩΠΟ. Πρωτίστως, γιατί δεν υπήρξε ποτέ επανάσταση.
-
Το δεύτερο παράδοξο είναι ακόμη πιο δύσκολο να κατανοηθεί.
Περισσότεροι από πέντε εκατομμύρια Εβραίοι – καθώς και αμέτρητοι Ρομά και ομοφυλόφιλοι – εξοντώθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης μέσω καταναγκαστικής εργασίας, πείνας, ασθενειών, πυροβολισμών και θαλάμων αερίων κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος.
Βεβαίως, υπήρξαν πράξεις αντίστασης. Ηρωικές εξεγέρσεις έλαβαν χώρα σε μέρη όπως το στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα, το στρατόπεδο εξόντωσης Σόμπιμπορ και από την Sonderkommando στο Άουσβιτς II-Μπίρκεναου. Ωστόσο, αυτές παραμένουν τόσο λίγες που σχεδόν μπορούν να μετρηθούν στα δάχτυλα του ενός χεριού.
Οι συνθήκες ήταν, ομολογουμένως, δύσκολες. Οι κρατούμενοι λιμοκτονούσαν συστηματικά, απογυμνώνονταν από όλα τα υπάρχοντά τους, απομονώνονταν ο ένας από τον άλλον, εξαπατούνταν για τη μοίρα τους, βρίσκονταν υπό συνεχή ένοπλη επιτήρηση και υποβάλλονταν σε άμεση εκτέλεση για την παραμικρή πράξη ανυπακοής. Κάθε προϋπόθεση απαραίτητη για την οργανωμένη αντίσταση είχε καταστραφεί σκόπιμα.
Και όμως, το ιστορικό παράδοξο παραμένει.
Εκατομμύρια θύματα υπέμειναν την καθημερινή ζωή ανάμεσα στον καπνό και τις στάχτες που ανέβαιναν από τα κρεματόρια, περιμένοντας τη στιγμή που θα ερχόταν η σειρά τους. Δεν υπήρξε ποτέ καμία ευρεία, συλλογική, βίαιη εξέγερση ενάντια στον μηχανισμό της εξόντωσης. Τα θύματα δεν κατάφεραν ποτέ να αρπάξουν τα όπλα των εκτελεστών τους και να τα στρέψουν εναντίον εκείνων που λειτουργούσαν τα στρατόπεδα, έστω και μόνο ως τελική επιβεβαίωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Η ιστορία μπορεί να εξηγήσει γιατί μια τέτοια επανάσταση ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Δεν μπορεί να εξηγήσει πλήρως γιατί δεν έγινε ποτέ δυνατή.
Αυτό παραμένει ένα από τα βαθύτερα και πιο στοιχειωτικά ιστορικά παράδοξα του Ολοκαυτώματος.