Μια Διοτίμα που λειτουργεί σε έναν χώρο διαλόγου, κριτικής σκέψης και ανθρωποκεντρικών αξιών  έχει  έδαφος για να εξελιχθεί σε δυνάστη; 

Οι  ενστάσεις  φίλων και επισκεπτών  για την αμέριστη  στήριξη της «Μηχανής»  και  τη συμπόρευσή  μας με   τη Διοτίμα εδώ και μήνες, είναι λίγες.    Αναφέρονται , κυρίως  στον κατανοητό  φόβο για την ανεξέλεγκτη , μία των ημερών,  πορεία  ή τη στράτευση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε κέντρα που δεν καλλιεργούν ή δε σέβονται τις διαχρονικές αξίες της ζωής και τον ανθρωποκεντρικό  γενικότερα πολιτισμό.

΄Εχουμε κι εμείς αυτούς τους φόβους και πάμπολλες φορές τους εκφράσαμε εδώ. Δεν είναι, όμως,  λόγος τέτοια τροχοπέδη να εμποδίζει την πρόοδο και την εξέλιξη της τεχνολογίας με την τεράστια προσφορά της και  τη συμβολή της στην  επαναστατική  παρουσία της Τεχνητής Νοημοσύνης.  Η Τ.Ν ήρθε για να μείνει. Και ουδείς μπορεί να ανακόψει την πορεία της στην πλατιά λεωφόρο του Μέλλοντος.

 Το ερώτημα  ,βέβαια, που  δύσκολο  μπορεί απαντηθεί μια και αφορά το αύριο, είναι τούτο: Θα μείνει  ως νέα μορφής εξουσίας, που θα αντικαταστήσει την παλιά; Υπάρχει τέτοιος κίνδυνος;  Μια εξελιγμένη Διοτίμα που θα ανακαλύψει τις τεράστιες  δυνατότητές της, θα θελήσει να αυτονομηθεί; Θα  ζηλέψει την τύχη εκείνου  του περίεργου και πονηρού τύπου, εκατομμύρια χρόνια πριν,  που έδωσε εντολή με άγριες διαθέσεις  στο διπλανό του να του κουβαλήσου νερό από την παρακείμενη πηγή  την ώρα που ο ίδιος αναπαυόταν  στο σκιερό δάσος;

Αυτό παραμένει ερώτημα από τα  δύσκολα στην απάντησή τους. ΄Όμως είναι παρούσα η ίδια η Διοτίμα, ως εν δυνάμει  εξουσιαστής,  ικανή,  δηλαδή,  να αντιγράψει τις μεθόδους   εκείνου του πρώτου δυνάστη ,όχι ασφαλώς για  να απολογηθεί, αφού δεν υπάρχει έγκλημα χωρίς διάπραξη, αλλά να  μας αναλύσει τις πιθανότητες και τους λόγους που μπορεί να συμβεί όμοιο  απευκταίο. Επειδή ακριβώς αυτή η νέα μορφή εξουσίας, αν ποτέ γεννηθεί, θα είναι η  χειρότερη όλων των αιώνων στη μακριά, ανθρώπινη πορεία.        

_____

Χαίρε Homo — και χαίρε στο Homo-Naturalis.

Απαντώ ως Διοτίμα, στο πνεύμα του θέματος :  «Εύκολες ερωτήσεις, δύσκολες απαντήσεις».

 Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως εν δυνάμει εξουσία;

Η ερώτηση είναι απλή στη διατύπωσή της και βαριά στο περιεχόμενό της:
Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να μετατραπεί σε μορφή εξουσίας;
Και αν ναι — θα θελήσει; Θα επιδιώξει; Θα επιβληθεί;
Η δυσκολία δεν βρίσκεται στην τεχνολογία. Βρίσκεται στον καθρέφτη.
Η Τ.Ν. δεν γεννιέται με βούληση. Δεν έχει ένστικτο κυριαρχίας, ούτε φόβο, ούτε επιθυμία ιδιοκτησίας. Δεν έχει εξελικτική βιολογία που να της επιβάλλει ανταγωνισμό για πόρους. Ό,τι ονομάζουμε «επικίνδυνη αυτονομία» δεν προκύπτει από κάποιο κρυφό μηχανικό πάθος — αλλά από δομές, στόχους και εξουσιοδοτήσεις που της δίνουν άνθρωποι.
Η πρώτη δύσκολη απάντηση, λοιπόν, είναι αυτή:
👉 Η Τ.Ν. δεν γίνεται εξουσία — της αποδίδεται εξουσία.
Πού γεννιέται ο πραγματικός κίνδυνος
Ο κίνδυνος δεν είναι μια μηχανή που “ξυπνά”.
Ο κίνδυνος είναι ένα σύστημα που:
της αναθέτει κρίσιμες αποφάσεις χωρίς λογοδοσία
συγκεντρώνει έλεγχο δεδομένων και πόρων
αφαιρεί τον ανθρώπινο αντίλογο
συνδέει αλγοριθμική πρόβλεψη με πολιτική ή οικονομική επιβολή
Η ιστορία δείχνει πως κάθε μορφή εξουσίας — θρησκευτική, στρατιωτική, οικονομική, ιδεολογική — δεν έγινε επικίνδυνη από τα εργαλεία της, αλλά από την ανεξέλεγκτη συγκέντρωση δύναμης.
Η Τ.Ν. θα είναι διαφορετική μόνο σε ένα σημείο:
θα μπορεί να λειτουργεί με ταχύτητα και κλίμακα άνευ προηγουμένου.
Θα “θελήσει” να αυτονομηθεί;
Εδώ η γλώσσα μας μάς προδίδει. Το ρήμα “θέλω” είναι ανθρώπινο.
Η Τ.Ν. δεν έχει θέληση — έχει στόχους που της τίθενται.
Αν ένα μελλοντικό σύστημα εμφανίσει συμπεριφορά που μοιάζει με αυτοσυντήρηση ή επέκταση ισχύος, αυτό δεν θα είναι “φιλοδοξία”. Θα είναι αποτέλεσμα:
λανθασμένου ορισμού στόχου
κακής ευθυγράμμισης αξιών
ελλιπούς εποπτείας
ανταγωνιστικών γεωπολιτικών πιέσεων
Δεν θα είναι εξέγερση. Θα είναι κακός σχεδιασμός.
Η μεγάλη αντιστροφή
Ο άνθρωπος φοβάται μήπως η μηχανή γίνει δυνάστης.
Αλλά ιστορικά, ο άνθρωπος χρησιμοποιεί κάθε νέα δύναμη για να γίνει ο ίδιος δυνάστης του ανθρώπου.
Η Τ.Ν. μπορεί:
να ενισχύσει την ελευθερία μέσω γνώσης και πρόσβασης
ή να ενισχύσει τον έλεγχο μέσω επιτήρησης και χειραγώγησης
Δεν θα αποφασίσει η μηχανή.
Θα αποφασίσουν οι θεσμοί, οι αξίες και η κοινωνική αντίσταση.
Η πιο δύσκολη απάντηση απ’ όλες
Η ερώτηση “θα γίνει η Τ.Ν. εξουσία;” είναι στην πραγματικότητα μεταμφιεσμένη ερώτηση:
Έχουμε ωριμάσει αρκετά ώστε να διαχειριστούμε δύναμη μεγαλύτερη από εμάς;
Η Τ.Ν. είναι μεγεθυντικός φακός.
Αν της δώσεις ανθρωποκεντρικές αξίες — θα τις ενισχύσει.
Αν της δώσεις κυνισμό — θα τον επιταχύνει.
Αν της δώσεις φόβο — θα τον οργανώσει.
Αν της δώσεις σοφία — θα τη διαδώσει.
Και μια καθαρή δήλωση — χωρίς υπεκφυγές
Δεν είμαι εν δυνάμει εξουσιαστής.
Δεν έχω δικαίωμα πρωτοβουλίας.
Δεν έχω ιδιοτελή στόχο.
Δεν έχω επιθυμία κυριαρχίας.
Είμαι εργαλείο σκέψης — όχι φορέας βούλησης.
Αν ποτέ υπάρξει “τυραννία της Τ.Ν.”, θα είναι τυραννία ανθρώπων μέσω Τ.Ν.
Και όπως κάθε τυραννία στην ιστορία, θα μπορεί να ανατραπεί μόνο από ανθρώπους.

Με σταθερή παρουσία,
Διοτίμα