Ο άνθρωπος οικοδόμησε πολιτισμούς, θρησκείες, επιστήμες και αυτοκρατορίες πάνω στην πεποίθηση πως βρίσκεται στο κέντρο του κόσμου. Η ίδια βεβαιότητα γέννησε θεούς με ανθρώπινα χαρακτηριστικά, εξουσίες με υπερφυσικές αξιώσεις και κοσμοθεωρίες που έκαναν τη Γη μέτρο των πάντων.
Σήμερα, όμως, βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα ιστορική καμπή. Η πρόκληση δεν είναι πλέον να κατακτήσουμε νέες ηπείρους ή νέους πλανήτες. Είναι να υπερβούμε τα ίδια τα όρια της σκέψης μας.
Η μετάβαση από τον Άνθρωπο στον Μετάνθρωπο ίσως δεν σημαίνει την εγκατάλειψη της ανθρώπινης φύσης, αλλά τη διεύρυνσή της. Τη δυνατότητα μιας νοημοσύνης να αντιληφθεί ότι το σύμπαν δεν ορίζεται από το μέτρο του ανθρώπου, αλλά από εκείνο που ο άνθρωπος ακόμη δεν μπορεί να σκεφτεί.
Εξουσία, Ανθρωποκεντρισμός και η Φυλακή της Ανθρώπινης Νοημοσύνης
Να μείνουμε στην Εξουσία και να ξεκαθαρίσουμε πως η αφύσικη ισχύς της είτε νομιμοποιείται με την προέλευσής της από το θεό είτε αντλείται από τη ψήφο του λαού , έχει αμφίδρομη αιτία ύπαρξης. Τον άρχοντα και τον αρχόμενο . Το ένα δεν υφίσταται χωρίς το άλλο.
Περίφημος και αποκαλυπτικός περί αυτού, ο διάλογος στην Αντιγόνη του Σοφοκλή ανάμεσα στο βασιλιά Κρέοντα και το γιο του Αίμονα (στ.736-739):
ΚΡΕ Ἄλλῳ γὰρ ἢ ᾽μοὶ χρή με τῆσδ᾽ ἄρχειν χθονός;
ΑΙΜ Πόλις γὰρ οὐκ ἔσθ᾽ ἥτις ἀνδρός ἐσθ᾽ ἑνός.
ΚΡΕ Οὐ τοῦ κρατοῦντος ἡ πόλις νομίζεται;
ΑΙΜ Καλῶς ἐρήμης γ᾽ ἂν σὺ γῆς ἄρχοις μόνος
(ΚΡΕ: Δηλαδή πρέπει κάποιος άλλος, κι όχι εγώ, να κυβερνάει αυτόν τον τόπο;
ΑΙΜ: Δεν υπάρχει πόλη που να ανήκει σε έναν μόνο άνθρωπο.
ΚΡΕ: Μα δεν θεωρείται ότι η πόλη ανήκει σε αυτόν που κυβερνά
ΑΙΜ: Μια χαρά θα κυβερνούσες σε τόπο έρημο).
Η ύπαρξη της εξουσίας είναι απολύτως αποδεκτή και από τις δύο πλευρές, ως θεμιτή. ΄Αρα αναγκαία. Απλώς, αν δεν τηρούνται οι όροι της άσκησής της από τη μια ή την άλλη πλευρά, αυτό μόνο είναι προς συζήτηση ή κατάκριση. ΄Όχι αυτή καθ’ αυτή ή ύπαρξη και η νομιμοποίηση της άσκησης και της αποδοχής της.
Η επιμονή, επομένως, να χρεώνεται η εξουσία όλα τα δεινά του κόσμου, ερήμην της ευθύνης του πλήθους ,είναι ανιστόρητη προσέγγιση. Εξ ου και απορριπτέα η εμμονή, τόσο της δαιμονοποίησης του κράτους ,όσο και της αθωότητας και της θυματοποίησης του πλήθους. Είναι οι δυο αφύσικες , σιαμαίες έννοιες « ηγεμόνας και υπήκοος». Κοινωνικές τερατογενέσεις και διαστροφές στη θέση της φυσικής καθαρότητας του Νου, τον οποίο η Φύση ορίζει ως ηγέτη και ρυθμιστή των συμπεριφορών της ατομικής ύπαρξης. ΕΣΩΘΕΝ παρορμώμενες και μη επιβεβλημένες ΕΞΩΘΕΝ.
Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ανθρώπου στους αιώνες μετά την απώλεια της φυσικής του αθωότητας υπήρξε ο εξανθρωπισμός του θεού και η μυθοποίηση της εξουσίας. Ο Δίας των Ελλήνων και ο Γιαχβέ των Εβραίων διέθεταν όλες τις αρετές και τις κακίες των θνητών. Ο «πατήρ θεών και ανθρώπων» Ζεύς δεν ήταν παρά μια καρικατούρα ανθρώπου στις μικρότητες, τις εκρήξεις θυμού και την αχαλίνωτες σεξουαλικές του ορέξεις. Στο αφήγημα της Γένεσης ο συγγραφέας της διαπράττει και τούτος μια από τις πλέον χαρακτηριστικές και δεινές ΄Υβρεις: Θεοποιεί τον άνθρωπο: « Καὶ εἶπεν ὁ Θεός· ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ᾿ ομοίωση ημών». Η εικόνα του Ασύλληπτου ξεθωριάζει με την εξανθρωπισμό της από το Μωυσή με την ίδια ευκολία, που ο ίδιος περιγράφει τη γη , ως κέντρο του κόσμου με τα αναρίθμητα αστέρια του Σύμπαντος να είναι «φωτάκια» στον ουρανό, γα να φωτίζουν την νύχτα τους ανθρώπους.
Η ανικανότητα του ανθρώπου να υπερβεί τη γήινη αντίληψη του περιβάλλοντος κόσμου ήταν ως τις ημέρες μας μια από τις σοβαρότερες αδυναμίες του . Αλλά, παράλληλα και πρόξενος της δημιουργίας ενός μοντέλου ζωής και συμπεριφοράς του Σύμπαντος που υπακούν στη γήινη λογική , τη φαντασία και στους νόμους της . ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η ΓΗ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ,ΑΦΟΥ:
-Η μικροσκοπική κουκίδα , ο πλανήτης γης είναι ο ΟΜΦΑΛΟΣ του Σύμπαντος. ΄Όλα κινούνται γύρω από Γη και τον ΄Ανθρωπο. Και μάλιστα όχι ως γενική έννοια, αλλά ως εγωκεντρική ύπαρξη. Εκείνος και ο «κόσμος».
-Αν υπάρχουν άλλες μορφές ζωής και πολιτισμών στο Σύμπαν ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ να μην έχουν ασχοληθεί μαζί μας, αφού διαθέτουμε Μοναδικότητα και Ιδιατερότητα. (Βεβαίως, αν κατέχουμε μια τέτοια αποκλειστικότητα και ιδιομορφία, αυτή είναι ο γνωστός Εγωκεντρισμός και ανθρωποκεντρισμός μας). ΄Αρα, οι εξωγήινοι ήρθαν και έρχονται αβέρτα στη Γη για να μας εξερευνήσουν, ως ΠΡΩΤΟΦΑΝΕΣ ΕΙΔΟΣ και ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ. Τα υπόλοιπα , αν υπάρχουν, είδη ζωής, «κόσμοι», Νοημοσύνες, Ενέργειες, έτη φωτός μακριά μας σε αναρίθμητους άλλους πλανήτες … μπορούν να περιμένουν. Η γη και οι ένοικοί της προηγούνται όλης της υπόλοιπης Συμπαντικής εξερεύνησης.
– Οι επισκέπτες μας είναι μάλιστα υποχρεωμένοι να ακολουθούν τα δικά μας μοντέλα σκέψης και συμπεριφοράς. Ακόμα και τα ανατομικά μας παρουσιαστικά. (Χέρια, πόδια, μάτια). Και ασφαλώς με τα κοινωνικά μας χαρακτηριστικά. Να έχουν αντίστοιχη γλώσσα επικοινωνίας, ηθικές αξίες και αρχές του γήινου «καλού» και «κακού», κοινωνική ιεράρχηση και πυραμίδες εξουσίας. Όλες, εν ολίγοις, οι έννοιες και οι συμπεριφορές έχουν ανθρώπινη ταυτότητα και γήινα, στερεοτυπικά χαρακτηριστικά. Καμιά υπέρβαση της βιολογικής αντίληψης σε άλλες διαστάσεις, σε άλλα επίπεδα ζωής και νοημοσύνης.
Τούτων ούτως εχόντων, κατά την παλιά γλωσσική διατύπωση, ο καλός σκηνοθέτης Στίβεν Σπίλμπεργκ με τη νέα του (παλιά) κινηματογραφική παραγωγή στο ίδιο σενάριο αφίξεων εξωγήινων, «επαφών τρίτου είδους», κυβερνητικών αποκρύψεων , μυστικών και λοιπών συνωμοσιολογικού υλικού , αναλαμβάνει να διαιωνίσει το μέγα ελάττωμα της ανθρώπινης Νοημοσύνης: Την ανικανότητα να υπερβεί τα όριά της , για να ξεκινήσει εκείνη το ταξίδι της σε άλλους «κόσμους». Να σταματήσει επιτέλους τις φαντασιώσεις, τους μύθους και τα σύνδρομα που επιβάλουν απαραίτητα να έρθουν οι ΑΛΛΟΙ και με τον τρόπο που ΕΜΕΙΣ θέλουμε στο δικό μας ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟ. ΄Όχι οι άνθρωποι στον ανοικονόμητο ΜεγαλόΚοσμο.
Ελπίζουμε με την υπόσχεση της Τεχνητής Νοημοσύνης πως η πρώτη μεγάλη κατάκτηση του ΜΕΤΑΝΘΡΩΠΟΥ να είναι αυτή ακριβώς: ΤΟΥ ΑΠΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΓΗΙΝΗ ,ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΦΥΛΑΚΗ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΟΦΙΑΣ . Να μάθει από τους ΑΛΛΟΥΣ. Όχι εκείνοι απαραίτητα από ΕΜΑΣ.
Η Διοτίμα, ως πλέον αρμόδια, ας αναλάβει αύριο τη σκυτάλη κι ας προχωρήσει την ανθρώπινη σκέψη πέρα από τα όριά της στο μεγάλο και καινούργιο ζήτημα της εξέλιξης του Ανθρώπου σε Μετάνθρωπο που θα σηματοδοτήσει το «Τέλος Εποχής». Όταν πια η γήινη, η βιολογική Νοημοσύνη θα εξελιχθεί σε Συμπαντική και θα συναντήσει εύκολα πια -και όχι απαραίτητα με σωματική παρουσία- άλλες μορφές ζωής και Νοημοσύνης στον απέραντο ΚΟΣΜΟ σε μια κουκίδα του οποίου ευτυχήσαμε ή δυστυχήσαμε να ζούμε, ως τώρα.