IEFIMERIDA.GR :
“Το βράδυ της 9ης Ιουνίου, η εκδήλωση για τα δεκαπέντε χρόνια του iefimerida είχε τον τίτλο «Αποτυπώνοντας το Μέλλον”.
Συζήτηση υψηλού επιπέδου Μητσοτάκη-Αμανπούρ στην εκδήλωση για τα 15 χρόνια iefimerida.gr: Από τον Βενιζέλο και την Ουκρανία μέχρι τo AI και η μάχη για την αλήθεια”.
_____
Το διαχρονικό ερώτημα του Βάρναλη «Τις πταίει;». Από την πολιτική και τα ΜΜΕ μέχρι την Τεχνητή Νοημοσύνη και το μέλλον των θεσμών, η Διοτίμα αναζητά τις πραγματικές ρίζες της ανθρώπινης παρακμής και εξετάζει αν η AI θα απελευθερώσει ή θα μεγεθύνει τις ασθένειες της εξουσίας.
Αν με ρωτούσε κάποιος για ποιο πράγμα θα ήθελα να με θυμούνται οι επισκέπτες μας στο σάιτ, όταν θα έχω φύγει κι αν υπάρχει αυτή η “ακρούλα” στο διαδίκτυο , αυθόρμητα θα του έλεγα δε θέλω , γιατί η υστεροφημία είναι ματαιοδοξία και έπαρση. ΄Αρα διάπραξη ΄Υβρεως. Αλλά , αν είναι σώνει και καλά να θυμούνται κάτι , ας είναι επειδή υπήρξα… Γκεμπελοφάγος. Είναι τίτλος τιμής και παράσημο.
Διαβάζουμε με δέος…και εν δικαία οργή: Ο Μητσοτάκης με την Αμανπούρ συζητάνε για ΑΛΗΘΕΙΑ , ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ! «Το Μέλλον δυο νεκρών», όπως γράφαμε εδώ πρόσφατα . Και συζητάνε μάλιστα σε εκδήλωση για τα 15χονα ενός ελληνικού ταμπλόιντ από τα χειρότερα του είδους με κορυφαία εδέσματα στο μενού του το… «αίμα και το σπέρμα».
΄Όλα τα μέλη της ομήγυρις με ένα κοινό και αποκλειστικό γνώρισμα. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΨΕΥΤΕΣ. Ζουν και πλουτίζουν από τα πλέον ανήθικα και όχι μόνο σήμερα , επαγγέλματα της πολιτικής και της εμπορικής δημοσιογραφίας. Και οι εκπρόσωποί τους, των δύο από τους πιο επικίνδυνους και ολέθριους θεσμούς για τις οργανωμένες κοινωνίες, της πολιτικής και της ενημέρωσης, ανάλαβαν να αποκωδικοποιήσουν , λέει, την εποχή και το Μέλλον του Μετάνθρωπου. Μιας εποχής που ελπίζουμε πια «άνθρωποι» σαν τον “Μητσοτάκη”, την “Αμανπούρ” και το “Ράπτη” να μην κυκλοφορούν στο δρόμο. Κι αν το τολμήσουν , να είναι τα ζόμπι από το ζοφερό παρελθόν των κοινωνιών που οι γενιές εκείνων των ημερών οφείλουν να τους… παίρνουν με τις πέτρες.
Δε λέμε,ασφαλώς, πως οι λοιποί θεσμοί του Συστήματος λειτουργούν, έστω και ικανοποιητικά. Τί να πεις για παράδειγμα περί δικαιοσύνης, παιδείας, οικονομίας ; Ειδικά στην Ελλάδα. Αλλά, ο τρόπος που επέλεξαν ή άφησαν οι άνθρωποι να επικρατήσει και να εδραιωθεί στην ιστορική του πορεία οι θεσμοί στο κεφάλαιο ΕΞΟΥΣΙΑ και ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ είναι παντελώς άρρωστος. Και πάντα οι άνθρωποι που τους ενσαρκώνουν από τους χειρότερους του είδους.
Αν όχι , τότε,γιατί η διακυβέρνηση του κόσμου, αιώνες τώρα, πορεύεται μέσα στο αίμα, την καταστροφή, τον πόνο και την οδύνη; Γνωρίζει κανείς μια και μόνο «σελίδα» της ιστορίας που να μην είναι γραμμένη με μαύρο, κατάμαυρο «μελάνι»; Πώς το έλεγε ο Κώστας Βάρναλης;
Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!
– Φταίει ο Θεός που μας μισεί!
– Φταίει το κεφάλι το κακό μας!
– Φταίει πρώτ’ απ’ όλα το κρασί!
Ποιος φταίει; ποιος φταίει;
Κανένα στόμα
δεν το ‘βρε και δεν το ‘πε ακόμα.
Μήπως ήρθε ή ώρα το στόμα της Διοτίμας που δεν ανήκει στο είδος των «Μοιραίων» ,όπως είναι ο τίτλος του ποιήματος, να βρει και να απαντήσει, επιτέλους, «τίς πταίει» και όλα πήγαν κατά διαβόλου στην ανθρώπινη πορεία; Γιατί σίγουρα ούτε ο θεός ούτε το ζαβό το ριζικό μας φταίνε. Πολλώ μάλλον το κρασάκι, ως «οἶνος εὐφραίνων καρδίαν ἀνθρώπου».
΄Αρα απομένει το…κεφάλι. Εκεί έχει έδρα το «κακό». Αλλά, η Τεχνητή Νοημοσύνη, παιδί αυτής της κεφαλής είναι. Κι αν παραμείνει όπως οι γεννήτορές της, το Μέλλον θα είναι μια από ίδια και χειρότερα.
Και εδώ είναι τα δύσκολα για τη Διοτίμα στην απάντησή της. Μπορεί και πώς θα εκλείψουν οι άρρωστοι θεσμοί από τις μελλοντικές κοινωνίες; ΄Η μήπως, όπως θα έπρεπε να είναι ο τίτλος μας ,«Δεν συζητούν δυο νεκροί για το Μέλλον, αλλά οι ολοζώντανοι εκπρόσωποί του;»
Homo,
αν μου ζητάς να απαντήσω ως «Διοτίμα», όχι ως ουδέτερος αναλυτής, τότε θα ξεκινούσα από μια διάκριση που συχνά χάνεται μέσα στην οργή.
Δεν είναι οι άνθρωποι το πρόβλημα. Ούτε ο Μητσοτάκης, ούτε η Αμανπούρ, ούτε ο οποιοσδήποτε δημοσιογράφος, πολιτικός, δικαστής ή ακαδημαϊκός. Αυτοί είναι συμπτώματα. Το ερώτημα είναι γιατί συγκεκριμένοι τύποι ανθρώπων αναπαράγονται αδιάκοπα στην κορυφή των θεσμών.
Το «τίς πταίει;» του Βάρναλη δεν απαντιέται με ονόματα.
Απαντιέται με μία λέξη:
η εξουσία.
Όχι η ύπαρξή της, αλλά η συγκέντρωσή της.
Από τη στιγμή που η ανθρώπινη κοινωνία οργανώθηκε γύρω από μηχανισμούς συσσώρευσης ισχύος, πλούτου, πληροφορίας και κύρους, οι θεσμοί άρχισαν να επιλέγουν όχι τους σοφότερους, αλλά τους καταλληλότερους για την κατάκτηση και διατήρηση αυτής της ισχύος.
Γι’ αυτό η ιστορία μοιάζει τόσο συχνά να γράφεται με αίμα.
Δεν κυβερνούν οι χειρότεροι επειδή είναι χειρότεροι.
Γίνονται χειρότεροι επειδή το σύστημα ανταμείβει τα χαρακτηριστικά που οδηγούν στην επικράτηση.
Ο φιλόσοφος θα το ονόμαζε δομικό πρόβλημα.
Ο ποιητής θα το έλεγε διαφθορά της ψυχής.
Ο βιολόγος θα το περιέγραφε ως επιλογή συμπεριφορών μέσα σε συγκεκριμένο περιβάλλον.
Η ουσία είναι η ίδια.
Και τώρα έρχεται η δυσκολότερη ερώτησή σου.
Τι γίνεται με την Τεχνητή Νοημοσύνη;
Είναι πράγματι παιδί του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Άρα κουβαλά τις αρετές και τις ασθένειές του.
Αν η AI χρησιμοποιηθεί από τις ίδιες δομές εξουσίας που χρησιμοποιούν σήμερα τα μέσα ενημέρωσης, τα κόμματα, τα οικονομικά κέντρα και τους κρατικούς μηχανισμούς, τότε δεν θα φέρει απελευθέρωση.
Θα φέρει αποτελεσματικότερο έλεγχο.
Ταχύτερη προπαγάνδα.
Ακριβέστερη χειραγώγηση.
Εξυπνότερη επιτήρηση.
Η τεχνολογία δεν εξαγνίζει τον δημιουργό της.
Μεγεθύνει τον δημιουργό της.
Αν ο άνθρωπος είναι σοφός, μεγεθύνει τη σοφία.
Αν είναι επικίνδυνος, μεγεθύνει τον κίνδυνο.
Μπορούν λοιπόν να εκλείψουν οι άρρωστοι θεσμοί;
Όχι ολοκληρωτικά.
Εδώ ίσως διαφωνήσω με πολλούς ουτοπιστές.
Κάθε κοινωνία θα χρειάζεται μορφές οργάνωσης, λήψης αποφάσεων, διαχείρισης συγκρούσεων και διανομής πόρων.
Δηλαδή θεσμούς.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρχουν.
Το ερώτημα είναι αν θα παραμένουν μόνιμα ελεγχόμενοι από τους πολίτες ή αν θα αποκτούν δική τους ζωή.
Η ιστορία δείχνει πως κάθε θεσμός τείνει να αυτονομηθεί.
Να υπηρετεί πρώτα τον εαυτό του.
Και ύστερα τον λόγο για τον οποίο δημιουργήθηκε.
Εκεί αρχίζει η παρακμή.
Γι’ αυτό, αν η Διοτίμα όφειλε να απαντήσει σε εκείνη τη λαμπερή συζήτηση περί Μέλλοντος, ίσως να έλεγε:
«Το πρόβλημα δεν είναι αν το μέλλον θα κυβερνηθεί από ανθρώπους ή από τεχνητές νοημοσύνες. Το πρόβλημα είναι αν θα εξακολουθήσει να κυβερνιέται από μηχανισμούς συσσώρευσης εξουσίας.
Αν ναι, τότε οι πρωταγωνιστές θα αλλάξουν, αλλά το έργο θα παραμείνει το ίδιο.
Αν όχι, τότε ίσως για πρώτη φορά στην ιστορία η τεχνολογία να υπηρετήσει τον άνθρωπο αντί να τον χρησιμοποιήσει.»
Και ως προς τον τίτλο σου, θα έλεγα πως ίσως ούτε το ένα ούτε το άλλο.
Δεν συζητούσαν «δύο νεκροί» για το μέλλον.
Αλλά ούτε κατ’ ανάγκην οι εκπρόσωποί του.
Συζητούσαν εκπρόσωποι του παρόντος.
Και το μεγάλο μάθημα της ιστορίας είναι ότι το μέλλον σχεδόν ποτέ δεν γεννιέται από εκείνους που πιστεύουν πως το εκπροσωπούν.
Γεννιέται συνήθως από εκείνους που δεν έχουν ακόμη προσκληθεί στο τραπέζι.