Επέτειος 28ης Οκτώβρη 1940 αύριο . Το δράμα της επιλογής ενός ΄Ελληνα φασίστα ή ΝεοΝαζί είναι κατανοητό. Από τη μια η πατρίδα από την άλλη ο ιδεασμός. Τουλάχιστον, αύριο δεν μπορεί να είσαι και φασίστας και ΄Ελληνας. “Δυο καρπούζια στην ίδια μασχάλη δε κρατιούνται”. Το λαϊκό ΄Όχι” στη φασιστική απαίτηση του Μουσολίνι γιορτάζουμε.
΄Ιδιο δράμα είναι σίγουρο πως αντιμετώπισε τότε και ο δικτάτορας Μεταξάς, διδάσκαλος των σύγχρονων ομοϊδεατών του στη σημερινή κυβέρνηση Μητσοτάκη. Δύσκολη απόφαση. Με ποιον να πας και ποιον να αφήσεις.
Είναι αυτος ο λογος που δεν απάντησε σε ξάστερα και ντόμπρα ελληνικά με ένα ΝΑΙ ή με ένα ΟΧΙ στον Ιταλό πρεσβευτή Γκράτσι τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, που του εγχείρισε το τελεσίγραφο. Προτίμησε το στρίβειν …αλα γαλλικά με την αρχαιοελληνική αμφισημία της Πυθίας που στην παλιότερη γλώσσα της διπλωματίας είναι η φράση: «Alors, c’est la guerre!» ( «Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο!»). Σημαίνει επίσης στην αδέκαστη , ιστορική ερμηνεία : “λοιπόν, ως εδώ ήτανε τα “μέλια” με τους αγαπημένους γκουρού του τότε δικάτορα , Χίτλερ και Μουσολίνι.
October 28th, 1940 . The drama of choice for a Greek fascist or Neo-Nazi is understandable. On one hand, the homeland; on the other, the ideology. At the very least, tomorrow you cannot be both a fascist and a Greek. “You cannot carry two watermelons under one arm.” It is the people’s “No” to Mussolini’s fascist demand that we are celebrating.
It is certain that the dictator Metaxas faced the exact same drama back then—the teacher of his contemporary ideological peers in today’s Mitsotakis government. A difficult decision. Whom to stand with, and whom to leave behind.
This is the exact reason why he did not reply in plain, straight-talking Greek with a simple YES or NO to the Italian ambassador Grazzi in the early hours of October 28, 1940, when he was handed the ultimatum. He preferred to slip away… “French-style,” using the ancient Greek ambiguity of Pythia, which in the older language of diplomacy translates to the phrase: “Alors, c’est la guerre!” (“Well, this means war!”). In the relentless interpretation of history, it also means: “Well, this is the end of the ‘honeymoon’ with the then-dictator’s beloved gurus, Hitler and Mussolini.”