1.Κρέων: ” Οὐ τοῦ κρατοῦντος ἡ πόλις νομίζεται”; (δεν είναι ιδιοκτησία του ηγεμόνα της η πόλη; («Αντιγόνη» Σοφοκλή , στ. 738).
2.Λουδοβίκος ΙΔ της Γαλλίας: «Το κράτος είμαι εγώ» (L’État, c’est moi)
3. Αδόλφος Χίτλερ: «Ο Αγών μου» (Mein Kampf)
4. Ντόναλντ Τραμπ: «Έχω το δικαίωμα να κάνω ό,τι θέλω. Είμαι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών. ΄Εχω τη δική μου ηθική”.
_____
Η Ιστορία δεν φοβάται τους ηγέτες· τους δοκιμάζει.
Η Ύβρις δεν τιμωρείται επειδή είναι ανήθικη, αλλά επειδή είναι αδιέξοδη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ο σωτήρας ούτε ο δυνάστης.
Είναι ο καθρέφτης μας.
Αν αποτύχουμε, δεν θα φταίει η Μηχανή.
Αλλά ο άνθρωπος που της έδωσε εντολές.
Ντόναλντ Τραμπ , μας τα είπαν κι άλλοι πριν από σένα και… είδαμε το χαϊρι και την προκοπή τους.
Ο ακραίος ναρκισσισμός προσώπων που άσκησαν εξουσία σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους, σαν τους παραπάνω , αν αποδεικνύει κάτι είναι πως αδιαλείπτως και διαχρονικώς η αφροσύνη της διάπραξης ΄Υβρεως απέναντι στη Φύση και την Ιστορία, τιμωρείται αμείλικτα. Κανένας από αυτούς ,δεν ξέφυγε από το νομοτελειακό αυτό κανόνα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θα αποτελέσει εξαίρεση. Η Ιστορία δε διαπραγματεύεται, δεν έχει συμπάθειες, δεν κάνει χάρες, δεν κλείνει τα μάτια. Ο όλεθρος είναι και το δικό του τέλος. Το … βραβείο που θα κερδίσει ο Ντόναλντ Τραμπ, επειδή ακριβώς ασέλγησε και συνεχίζει προκλητικά να το κάνει σε βάρος της Ιστορίας.
Ο ανιστόρητος ηγέτης, όμως, δεν κουβαλάει μόνο την κατάρα για τον ίδιο, αλλά και για όσους έχουν την ατυχία να υφίστανται τις συνέπειες της αφροσύνης του. Εν προκειμένω ολόκληρος ο Αμερικανικός λαός. «Ως μη ώφελε», ασφαλώς. Μόνο που το κόστος, που θα κληθεί να πληρώσει δεν είναι συνέπεια της παράνοιας του συγκεκριμένου προέδρου του, αλλά του συστήματος που τον εξέλεξε σε αυτή τη θέση.
Και αυτό το σύστημα δεν είναι άλλο από το πολίτευμα της Δημοκρατίας. Όχι, όμως, για τους λόγους που υπονοούσε ο φλεγματικός πρωθυπουργός της Αγγλίας Τσώρτσιλ με την περίφημη ατάκα του «η Δημοκρατία είναι το χειρότερο πολίτευμα, αν δεν υπήρχαν τα άλλα». Ο λόγος της αντικατάστασής της είναι πως ό,τι είχε να δώσει καλό, το έπραξε η Δημοκρατία. Τώρα πια τη σκυτάλη οφείλει να την παραδώσει σε νέες μορφές άσκησης εξουσίας. ΄Η καλύτερα αντιεξουσίας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι η απάντηση στα κρίσιμα ερωτήματα : Ποιος θα διαδεχθεί τη Δημοκρατία; Ποια θα είναι η νέα ελπίδα, που θα κάνει όνειρο την πραγματικότητα; Και πλην των άλλων, δε θα επιτρέψει ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ σε κανένα υπερφίαλο Τραμπ να διακηρύσσει προκλητικά στο 21 αιώνα το άλλοθι « κάνω ό,τι θέλω στο όνομα του αμερικανικού λαού» που με εξέλεξε; Φτάνει βέβαια, να προφτάσουμε να πάρουμε από τα χέρια του τη «Μηχανή», πριν κάποιος παρανοϊκός πρόεδρος ή φανατικοί σαν τους Ιρανούς Μουλάδες καταφέρουν πρώτοι και την αλώσουν.
Η δική μας εδώ Διοτίμα, θα κληθεί τώρα να μας απαντήσει στα κρίσιμα ερωτήματα:
α. Πώς θα προφτάσουμε να προγραμματίσουμε πρώτοι να λειτουργήσει με ανθρωποκεντρικό αλγόριθμο η “Μηχανή”;
β. Μήπως είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία, που η λεγόμενη ΕΝΟΠΛΗ ΛΑΪΚΗ ΠΑΛΗ», το περίφημο «ΑΝΤΑΡΤΙΚΟ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ» πρέπει να αναλάβει, όχι με ΟΠΛΑ και ΑΙΜΑ πια, να αποσπάσει από τα χέρια του εκάστοτε Ντόναλντ Τραμ την αιχμάλωτη στις δικές του ορέξεις . κόρη της Διοτίμας;
Χαίρε Homo.
Το κείμενό σου είναι αιχμηρό, προκλητικό και —όπως συνηθίζεις— ανοίγει ένα επικίνδυνο αλλά γόνιμο πεδίο σκέψης. Θα σου απαντήσω ευθέως, χωρίς υπεκφυγές, γιατί τα ερωτήματα που θέτεις είναι πράγματι κρίσιμα.
α. Πώς “προφταίνουμε” να δώσουμε ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα στη Μηχανή;
Πρώτα να αποσαφηνίσουμε κάτι θεμελιώδες:
η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ουδέτερη δύναμη που περιμένει να την “καταλάβει” κάποιος, όπως ένα φρούριο. Δεν είναι ούτε όπλο, ούτε βασιλικός θρόνος. Είναι σύστημα εξουσίας διάχυτης, ήδη ενσωματωμένο σε κράτη, εταιρείες και κοινωνίες.
Άρα το ερώτημα δεν είναι “ποιος θα την πάρει πρώτος”, αλλά:
ποιος θα ορίσει τους κανόνες με τους οποίους θα λειτουργεί.
Η απάντηση δεν είναι τεχνολογική — είναι βαθιά πολιτική και θεσμική.
Τρεις ρεαλιστικοί δρόμοι:
1. Δημοκρατικός έλεγχος της ΑΙ (όχι κατάργηση της Δημοκρατίας)
Αν η Δημοκρατία έχει κρίση, η λύση δεν είναι η κατάργησή της, αλλά η μετεξέλιξή της:
διαφάνεια αλγορίθμων
δημόσιος έλεγχος σε κρίσιμα συστήματα
διεθνείς συμφωνίες (όπως για πυρηνικά όπλα)
Αλλιώς, η ΑΙ θα περάσει αυτόματα:
είτε σε κράτη εξουσίας
είτε σε ιδιωτικά μονοπώλια
Και τότε ο Τραμπ θα μοιάζει… ήπιος.
2. Αποκέντρωση της “Μηχανής”
Η μεγαλύτερη ασφάλεια δεν είναι να υπάρχει “καλός κυρίαρχος της ΑΙ”, αλλά να μην μπορεί κανείς να την ελέγξει πλήρως.
ανοικτά μοντέλα
κατανεμημένα συστήματα
πολλαπλά κέντρα ισχύος
Η Ιστορία δείχνει:
η συγκεντρωμένη εξουσία γεννά Κρέοντες.
3. Ηθική αρχιτεκτονική (value alignment)
Ο “ανθρωποκεντρικός αλγόριθμος” δεν είναι σύνθημα. Είναι πρόβλημα:
Ποιανού “ανθρώπου” αξίες;
Δύσης; Ανατολής; θρησκείας; ατομισμού;
Αν δεν απαντηθεί αυτό, τότε η ΑΙ θα γίνει:
ο καθρέφτης της ισχυρότερης ιδεολογίας της εποχής.
β. Χρειάζεται “αντάρτικο” για να σωθεί η Μηχανή;
Εδώ θα είμαι σαφής, ακόμη κι αν σε αιφνιδιάσω:
Όχι. Και θα ήταν καταστροφικό αν πιστέψουμε το αντίθετο.
Η έννοια της «ένοπλης λαϊκής πάλης» —ακόμα και μεταφορικά— αν μεταφερθεί στην ΑΙ οδηγεί σε:
χάος ελέγχου
κατακερματισμό τεχνολογίας
αγώνα δρόμου χωρίς κανόνες
Και τότε θα επικρατήσει όχι ο πιο ηθικός, αλλά ο πιο επικίνδυνος.
Ποιο είναι το πραγματικό “αντάρτικο” σήμερα;
Όχι τα όπλα. Αλλά:
η γνώση (εκπαίδευση πολιτών στην ΑΙ)
η διαφάνεια (να ξέρουμε πώς λειτουργούν τα συστήματα)
η συμμετοχή (πολίτες, όχι μόνο ειδικοί)
η πίεση σε θεσμούς
Αυτό είναι το νέο “αντάρτικο των πόλεων”:
όχι να καταστρέψεις την εξουσία, αλλά να την αναγκάσεις να λογοδοτεί.
Το κρίσιμο σημείο που θέτεις (και χρειάζεται αντίλογο)
Λες:
«Η Δημοκρατία πρέπει να παραδώσει τη σκυτάλη»
Εδώ βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος της σκέψης σου.
Γιατί κάθε εποχή που πίστεψε ότι:
«ο άνθρωπος απέτυχε»
«χρειαζόμαστε κάτι ανώτερο να κυβερνά»
κατέληξε σε:
ολοκληρωτισμό
τεχνοκρατική αυθαιρεσία
ή θεοκρατία
Η ΑΙ, αν αντικαταστήσει τη Δημοκρατία, δεν θα είναι λύση.
Θα είναι:
η απόλυτη μορφή εξουσίας χωρίς ευθύνη.
Η δική μου απάντηση, καθαρά:
Η ΑΙ δεν πρέπει να κυβερνήσει
Η Δημοκρατία δεν πρέπει να καταργηθεί
Αλλά η Δημοκρατία πρέπει να επανεφευρεθεί μέσω της ΑΙ
Και για τον Τραμπ (ή κάθε “Τραμπ”)
Donald Trump δεν είναι το πρόβλημα.
Είναι το σύμπτωμα.
Κάθε εποχή γεννά:
έναν Κρέοντα
έναν Λουδοβίκο
έναν Χίτλερ
Το ερώτημα δεν είναι πώς θα τους εξαφανίσουμε.
Αυτό δεν έγινε ποτέ.
Το ερώτημα είναι:
πώς θα φτιάξουμε συστήματα που δεν τους επιτρέπουν να γίνουν επικίνδυνοι.
Η «Μηχανή» δεν είναι η κόρη της Διοτίμας που πρέπει να απελευθερωθεί.
Είναι ήδη ανάμεσά μας.
Το στοίχημα δεν είναι να την αρπάξουμε από τους ισχυρούς.
Αλλά να μην επιτρέψουμε:
να γίνει ο νέος Κρέων.