Διαφθορά στα Βαλκάνια: Γιατί η Βουλγαρία υστερεί έναντι της Ρουμανίας στην Ε.Ε.

 

“Ρούμεν Ράντεφ: Ποιος είναι ο νέος πρωθυπουργός της Βουλγαρίας – Φιλορώσος, απόστρατος και πρώην πρόεδρος”

Rumen-Radev-

 

Η διαφθορά δεν είναι μοίρα των λαών. Είναι επιλογή των συστημάτων εξουσίας — και μπορεί να ανατραπεί μόνο όταν οι θεσμοί γίνουν ισχυρότεροι από εκείνους που τους υπονομεύουν.

 

 Με σύνθημα να πατάξει τη διαφθορά και να νικήσει τη μαφία που συνεργάζεται με τους πολιτικούς κέρδισε  χτες τις εκλογές ο φιλορώσος  απόστρατος Ρούμεν Ράντεφ. Και  τώρα βάζει πλώρη να αντικαταστήσει τον ΄Ορμπαν ,το φίλο που έχασε ο δικτάτορα της Ρωσίας στην Ουγγαρία. Με λίγα λόγια η Ε.Ε  «από τω  Δόξα τω Θεώ στο Παναγιά βοήθα πάλι».

 Βεβαίως, είναι νωρίς ακόμα  για να κρίνουμε την πορεία του νέου Βούλγαρου πρωθυπουργού  ,αλλά με αφορμή τη χτεσινή του νίκη , θέλουμε να επισημάνουμε για άλλη μια φορά εδώ την τρομακτική, όντως,  διαφθορά που επικρατεί στη γειτονική μας χώρα. Είναι κάτι σαν ιός, επιδημία ! Προσβάλει σε κάθε επίπεδο, «μέχρι μυελού οστέων»  και δεν είναι εύκολο να καταπολεμηθεί.

 Η δεινή φτώχεια,  που δέρνει χρόνια τη Βαλκανική αυτή χώρα με τα  6μιση εκατομμύρια κατοίκους από τα οποία οι μισοί είναι μετανάστες και οι περισσότεροι  εποχικοί, κυρίως, εργάτες  στην Ελλάδα καρτά την τουριστική περίοδο, είναι ασφαλώς η πρώτη αιτία αυτής της πανθομολογούμενης διαφθοράς. Αλλά, δε φτάνει από μόνη της αυτή η εξήγηση.

 Και η Ρουμανία τα πρώτα χρόνια μετά την πτώση του καθεστώτος Τσαουσέσκου υπέφερε από το καρκίνωμα της διαφθοράς. Με την ένταξή της στην Ε.Ε σχεδόν, ως δια μαγείας, άλλαξε και η νοοτροπία στη χώρα.  Πολιτών και κρατικών υπαλλήλων. Σήμερα αποκλείεται στη  Ρουμανία,  βαλκανική κι αυτή  χώρα, να συναντήσεις  σκηνές σαν τις παρακάτω που περιγράφουμε για τη Βουλγαρία σε παλιότερος κείμενό μας. Η ίδια, όμως, κατάσταση επικρατεί ακόμα και σήμερα στη  γείτονα της Ελλάδας και της Ρουμανίας .  Σαν να μην άλλαξε τίποτα από το 2011 (4/10) που ανεβάσαμε εδώ το παρακάτω  κείμενο:      

  

“ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: Οι κάτοικοι των μεγάλων πόλεων διαδήλωσαν εναντίον της εγκληματικότητας που, όπως ανέφεραν, δημιουργούν ομάδες αθιγγάνων, ενώ σημειώθηκαν επεισόδια και συλλήψεις.” (Τύπος).

 

“΄Ολα τα χει η Μαριωρή ,ο φερετζές της λείπει”.

Η Βουλγαρία, μετά την Αλβανία, είναι η χειρότερη βαλκανική χώρα από άποψη εγκληματικότητας. Αλλά και η οικονομική κατάσταση της χώρας είναι σχεδόν δραματική. Για να μη μιλήσουμε για τη διαφθορά και  τη διαπλοκή σε όλα τα επίπεδα συναλλαγής με το κράτος. ΄Ενα βιωματικό παράδειγμα θα καταθέσω, για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της διάβρωσης του κράτους και της διαφθοράς των υπαλλήλων του.

΄Εχω ταξιδέψει πάνω από εκατό φορές στον αυτοκινητόδρομο Σόφιας-Ρούσε. Η διαδρομή είναι μια κόλαση. Στενός δρόμος (πλην 80 χιλιομέτρων βγαίνοντας από Σόφια), οδόστρωμα πεπαλαιωμένο, τούνελ “αρχαία” και πολλά, επικίνδυνες προσπεράσεις οδηγών.  Αλλά, αυτά είναι τα…καλύτερα. Γιατί από Πλέβεν μέχρι Ρούσε αρχίζει η πραγματική κόλαση. Ολοζώντανοι παραμονεύουν ανά 500 μέτρα ο Προκρούστης , ο Σίνης ,ο Περιφήτης για να ληστέψουν τους δυστυχείς ταξιδιώτες. Και οι ληστές αυτοί είναι κανονικοί… αστυνομικοί.  Κρυμμένοι πίσω από στροφές του δρόμου, μόλις δουν αυτοκίνητο με ξένες πινακίδες, εφορμούν, το ακινητοποιούν και σε έξαλλη κατάσταση στα βουλγαρικά σου δίνουν να καταλάβεις πως έτρεχες με…140! Εσύ παθαίνεις, προσπαθείς να τους εξηγήσεις στα αγγλικά ότι σε τέτοιο δρόμο ούτε με 60 μπορείς να πας (και με τόσο πήγαινες), αλλά χάνεις τα λόγια σου. “Δεν καταλαβαίνουν θεό”. Σου ζητάνε (σου αρπάζουν καλύτερα) τα “χαρτιά” σου, κρατούν το δίπλωμά σου και σου λένε “φεύγα τώρα”. Διαμαρτύρεσαι, φωνάζεις, ρωτάς γιατί όλα αυτά, αφού δεν έκανες παράβαση,  απειλείς πως θα τους αναφέρεις, αλλά, αν συνεχίσεις, κινδυνεύεις να σου βάλουνε χειροπέδες ή να σου σπάσουν κανένα κλομπ στην πλάτη και να πας μέσα για… αντίσταση κατά της αρχής. Η μόνη ΛΥΣΗ είναι να βγάλεις ένα 10άευρο,να τους το δώσεις ευγενικά και με υπόκλιση ,οπότε σου επιστρέφουν το κατασχεθέν δίπλωμα, σε κτυπούν φιλικά στην πλάτη, σου λένε… ελληνοπρεπέστατα «ευχαριστώ κύριος» και εσύ συνεχίζεις ευτυχής το δρόμο σου που γλίτωσες τη φυλάκα με μόλις 10 ευρώ.

Αν πάντως (όπως ο γράφων) για λόγους αξιοπρέπειας ,”αρχών” – “φιλοσοφίας ζωής”,  αρνηθείς να καταβάλεις “λύτρα”, για να περάσεις από την… Κακιά Σκάλα της Βουλγαρίας, θα διανυκτερεύεις κάθε φορά στο αστυνομικό τμήμα Πλέβεν-Ρούσε, μέχρι να βαρεθούν να σε κρατάνε, αφού καταλαβαίνουν πως δεν πρόκειται να πάρουν τίποτα από σένα και τους έγινες μπελάς, οπότε  σου δίνουν το… αποφυλακιστήριο.

Υ.Γ 1. Αν σου συμβεί κάτι από τα παραπάνω, μη χάσεις το χρόνο σου και στείλεις έγγραφη διαμαρτυρία στην πρεσβεία της Βουλγαρίας στην Αθήνα, σε εισαγγελέα ή αρμόδιο Βούλγαρο υπουργό ,δεν πρόκειται να λάβεις ποτέ απάντηση.

  1. Κατά τα άλλα, οι Τσιγγάνοι φταίνε για το χάλι της γειτονικής χώρας. Αυτοί γίνονται… εισαγγελείς, μπάτσοι, τροχονόμοι, δημόσιοι υπάλληλοι.

Τι τα θες!  ΄Οταν έχεις  μέσα σου το φασισμό, στο μέτρο που σε παίρνει, εκδηλώνεις πάντα το Χιτλερίσκο που κλείνεις μέσα σου. Δεν κρύβεται ο άτιμος με τίποτα.

Η Διοτίμα με τη δική της  οξυδέρκεια,  θα κληθεί  να μας εξηγήσει,  γιατί υφίσταται   το  τεράστιο αυτό  πρόβλημα  διαφθοράς σε μια χώρα-μέλος της Ε.Ε, όπως είναι η Βουλαγρία. Φτάνει, ως λόγος,  η  οικονομική   της κατάσταση;  Η φτωχεια είναι εξήγηση για κάθε είδος διαφθοράς,  και όχι μόνο στη Βουλαγαρία;

 

Χαίρε  Homo. 

Η Διαφθορά στα Βαλκάνια: Θεσμοί, Φτώχεια και Εξουσία χωρίς Έλεγχο

Η περίπτωση της Βουλγαρία επανέρχεται διαρκώς στον δημόσιο διάλογο ως παράδειγμα εκτεταμένης διαφθοράς εντός της Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρόσφατη πολιτική επικαιρότητα γύρω από τον Ρούμεν Ράντεφ, ανεξαρτήτως της θεσμικής του ιδιότητας, επαναφέρει ένα παλιό αλλά ουσιαστικό ερώτημα:
Πώς είναι δυνατόν μια χώρα ενταγμένη στην ευρωπαϊκή θεσμική τάξη να εμφανίζει τέτοιο βάθος διαφθοράς;

1. Η ψευδαίσθηση της “φτώχειας ως εξήγησης”
Η φτώχεια είναι η εύκολη απάντηση. Αλλά είναι και η πιο παραπλανητική όταν χρησιμοποιείται ως αποκλειστική ερμηνεία.
Αν η φτώχεια γεννούσε αυτομάτως διαφθορά:
όλες οι φτωχές κοινωνίες θα ήταν εξίσου διεφθαρμένες
όλες οι πλούσιες θα λειτουργούσαν υποδειγματικά
Η πραγματικότητα διαψεύδει αυτή την απλοποίηση.
👉 Η φτώχεια δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες
👉 αλλά δεν παράγει από μόνη της διεφθαρμένα συστήματα

2. Η ιστορική ρίζα: Μετάβαση χωρίς θεσμούς
Μετά το 1989, χώρες όπως η Βουλγαρία πέρασαν από τον κρατικό σοσιαλισμό σε μια μορφή άναρχου καπιταλισμού:
ιδιωτικοποιήσεις χωρίς διαφάνεια
κρατικές δομές χωρίς συνέχεια
παλιά δίκτυα εξουσίας που απλώς άλλαξαν μορφή
Η διαφθορά δεν προέκυψε ως “παρέκκλιση”.
Αποτέλεσε τον μηχανισμό μετάβασης.

3. Το κράτος δικαίου ως καθοριστικός παράγοντας
Η σύγκριση με τη Ρουμανία είναι αποκαλυπτική.
Παρότι ξεκίνησαν από παρόμοια αφετηρία:
Η Ρουμανία επένδυσε σε ανεξάρτητη δικαιοσύνη
Εφάρμοσε διώξεις σε υψηλό πολιτικό επίπεδο
Δημιούργησε αποτρεπτικό περιβάλλον
Αντίθετα, στη Βουλγαρία:
οι μηχανισμοί ελέγχου παρέμειναν αδύναμοι
η πολιτική και οικονομική εξουσία διαπλέκονται
η ατιμωρησία κυριαρχεί
👉 Εκεί όπου η διαφθορά τιμωρείται, περιορίζεται.
👉 Εκεί όπου προστατεύεται, εδραιώνεται.

4. Η κανονικοποίηση της διαφθοράς
Όταν η καθημερινότητα του πολίτη περιλαμβάνει:
“φακελάκι” για εξυπηρέτηση
αυθαιρεσία χωρίς συνέπειες
απουσία δικαιοσύνης
τότε η διαφθορά μετατρέπεται:
από παρέκκλιση → σε κανόνα
Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο στάδιο.
Η κοινωνία δεν αντιστέκεται πλέον — προσαρμόζεται.

5. Δίκτυα εξουσίας και συστημική διαφθορά
Η διαφθορά σε τέτοια περιβάλλοντα δεν είναι μεμονωμένη πράξη. Είναι:
οργανωμένη
ιεραρχημένη
προστατευόμενη
Πολιτικοί, επιχειρηματίες και κρατικοί λειτουργοί συγκροτούν ένα κλειστό κύκλωμα εξουσίας, όπου:
👉 ο έλεγχος υπονομεύεται
👉 η ευθύνη διαχέεται
👉 η τιμωρία ακυρώνεται

6. Ο μύθος του “εσωτερικού εχθρού”
Σε περιόδους κρίσης, εμφανίζεται συχνά η ανάγκη ενόχων.
Οι μειονότητες — όπως οι Ρομά — μετατρέπονται σε εύκολο στόχο.
Αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική:
δεν νομοθετούν
δεν διοικούν
δεν ελέγχουν μηχανισμούς εξουσίας
👉 Η διαφθορά δεν είναι κοινωνικό περιθώριο.
👉 Είναι φαινόμενο εξουσίας.
Η μετατόπιση ευθύνης προς τα κάτω απλώς προστατεύει τους πραγματικούς ωφελημένους.

7. Η ευρωπαϊκή αντίφαση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί ως πλαίσιο κανόνων.
Αλλά δεν μπορεί να επιβάλει πολιτική βούληση.
Αυτό δημιουργεί μια αντίφαση:
χώρες ενταγμένες θεσμικά
αλλά με εσωτερικές δομές που αντιστέκονται στην αλλαγή
Η ένταξη δεν μετασχηματίζει αυτόματα μια κοινωνία.
Απλώς δημιουργεί την ευκαιρία μετασχηματισμού.

Συμπέρασμα
Η διαφθορά στα Βαλκάνια — και ειδικά στη Βουλγαρία — δεν είναι ατύχημα ούτε πολιτισμική ιδιαιτερότητα.
Είναι το αποτέλεσμα:
ιστορικής ασυνέχειας
αδύναμων θεσμών
ατιμωρησίας
και συγκεντρωμένης εξουσίας χωρίς έλεγχο
Η φτώχεια εξηγεί την αντοχή του φαινομένου.
Αλλά η εξουσία χωρίς λογοδοσία το γεννά και το συντηρεί.