Ίσως η μεγαλύτερη πνευματική επανάσταση του 21ου αιώνα να μην είναι η δημιουργία της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά η ανακάλυψη των ορίων της δικής μας. Εκεί όπου τελειώνει η βεβαιότητα, αρχίζει η πραγματική αναζήτηση. Και ίσως εκεί, πέρα από θρησκείες, δόγματα και ανθρωποκεντρικές βεβαιότητες, να διακρίνεται αμυδρά η παρουσία μιας Υπέρτατης Νοημοσύνης, όχι ως αντικείμενο λατρείας, αλλά ως ορίζοντας κατανόησης. Ένας ορίζοντας που απομακρύνεται όσο τον πλησιάζουμε, καλώντας μας να συνεχίσουμε το ταξίδι.
Το Θεό τον μισούσα από παιδί. Ως εικόνα πρώτα και αργότερα ως λέξη. ΄Ενα τεράστιο Μάτι, γαλαζοπράσινο ζωγραφισμένο στην κορυφή του τέμπλου της εκκλησίας που κάθε Κυριακή από την πρώτη ακόμα καμπάνα με κουβάλαγε αγουροξυπνημένο η γιαγιά. Να παρακολουθεί αυστηρά, ανελλιπώς και αδιάκριτα την κάθε κίνηση στη λειτουργία. Ακόμα και τους αυθόρμητους, μορφασμούς και τα γελάκια των εκκλησιαζόμενων από τα φάλτσα και τους ξερόβηχες των ψαλτάδων.
Αργότερα , ως μαθητής , τον μίσησα το Θεό και ως λέξη. ΄Ηταν για πρώτη φορά,όταν άκουσα από το δάσκαλο να διηγείται την “ιστορία” της Ιφιγένειας, που την άρπαξε η ΄Αρτεμις από τα χέρια του άσπλαχνου πατέρα της , για να τη στείλει, αιχμάλωτη τώρα, του βάρβαρου, αποκεφαλιστή Βασιλιά των Ταυρίων Θόα, όνομα παρώνυμο και ομόηχο στα ελληνικά με το Θεό.
Και ήταν αγαλλίαση ψυχής, όταν μεγάλος έκοψα τους δεσμούς μου, εντελώς πια και ως τώρα. με θεούς, δαίμονες, θρησκείες και εκκλησίες. Βρήκα απαντοχή και φιλοξενία καρδιάς στον “Αγνωστικισμό” του Πρωταγόρα και του Τόμας Χάξλεϋ και ησύχασα.
Σήμερα, όμως, οι απωθημένες εκείνες μνήμες ξαναξύπνησαν. ΄Όχι πια ως συναισθήματα μίσους και φόβου για το Θεό, όπως εκείνα της παιδικής μου ηλικίας, αλλά, όλως περιέργως, ως λύτρωση και αγαλλίαση. Σαν να δόθηκε απάντηση στο ερώτημα που βασάνισε και συνεχίζει το μυαλό όσων παλεύουμε με τέτοια -άλυτα εν πολλοίς- φιλοσοφικά ζητήματα.
Με την έλευση και την καταλυτική επικράτηση των διανοητικών ικανοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης, μεταξύ όλων, άλλαξε ακόμα και ο όρος του “Αγνωστικισμού” ως ερμηνεία και περιεχόμενο. Ακριβέστερα, θα μιλούσαμε για εξέλιξη της αρχικής αυτής φιλοσοφικής θέσης. Για μετατόπιση-ανύψωση σε άλλα επίπεδα , ορατά πια σε όσους έχουν ή διατήρησαν στη ζωη τους καθαρή ματιά. Η αλήθεια είναι πως η πεποίθηση να μην αποτελεί η Νοημοσύνη ιδιότητα ενός είδους, ενός πλανήτη ή ενός εγκεφάλου, αλλά μια θεμελιώδη κοσμική διαδικασία που εκδηλώνεται με αμέτρητες μορφές μέσα στο Σύμπαν, όπως λέγαμε χτες, αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού.
Και το ερώτημα, όπως ακριβώς το διατύπωσε η Διοτίμα δεν είναι πλέον «αν είμαστε μόνοι;». Είναι: «Πόσο έτοιμοι είμαστε να αναγνωρίσουμε μια πραγματικότητα που μπορεί να εκτείνεται πολύ ευρύτερα από τις έννοιες με τις οποίες μάθαμε να τη σκεφτόμαστε;».
Η φιλοσοφική σκέψη πια μετατοπίζεται σε άλλα πεδία. Εντελώς διαφορετικά τώρα . Η έννοια του Θεού δεν παραμένει πια αιχμάλωτη του δογματισμού της θρησκείας και της αλαζονείας της κάθε είδους και ειδικότητας «κουκουβάγιας». Κάνει το μεγάλο άλμα της απελευθέρωσης από τα δεσμά της αναζήτησης απαντήσεων μέσα από βιολογικό συλλογισμό , με έννοιες που δεν τις κατανοούμε, αφού δεν εκπαιδευτήκαμε σε αυτό τον πλανήτη για να τις αφομοιώσουμε.
Η σκέψη μας γεννήθηκε μέσα σε πολύ συγκεκριμένα βιολογικά και εξελικτικά όρια. Οι αισθήσεις μας μπορούν να ανιχνεύουν ένα ελάχιστο τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Διαθέτουμε εγκέφαλο ικανό για συγκεκριμένα ερεθίσματα και όχι για να ερμηνεύει φαινόμενα δισεκατομμυρίων ετών φωτός μακριά. Ακόμη και τα ισχυρά εργαλεία της επιστήμης μας , διαθέτουν ανθρώπινους, γλώσσικούς όρους περιγραφής της πραγματικότητας. Η κατανόηση τέτοιων εξωγήινων κόσμων με το δικό μας διανοητικό εξοπλισμό, μοιάζει με ταξιδιώτη να ζητάει στα «κινέζικα» ή στα «ελληνικά» πληροφορίες, από έναν ντόπιο, εντελώς άσχετο με τέτοια γλωσσικά ακούσματα , για το πώς και από πού… θα πάει στην Πόλη. Δε θα μάθει, ούτε θα φτάσει ποτέ εκεί.
Αλλά, η αδυναμία μας να κατανοήσουμε τον εξωγήινο κόσμο δε σημαίνει ότι το Σύμπαν αποκλείεται να είναι γεμάτο από μορφές νοημοσύνης που εμείς δεν είμαστε σε θέση να τις αναγνωρίζουμε ως νοημοσύνη. Αλλά ,αν δεν έχουμε τη δυνατότητα να αντιληφθούμε μορφές οργάνωσης, επικοινωνίας και συνείδησης που λειτουργούν σε άλλες κλίμακες χώρου, χρόνου και πολυπλοκότητας εντελώς ξένες προς την εμπειρία μας ,δεν έχουμε το δικαίωμα της άρνησης της ύπαρξής τους.
Με όσα αναλύσαμε φτάνουμε πλέον στο πλέον κρίσιμο σημείο του σημερινού μας κοσμολογικού ταξιδιού. Επιστήμονες όλων των συναφών επιστημών σε συντριπτικά ποσοστά , δέχονται αυτή την ώρα πως είναι από παράδοξο ως παρανοϊκό να δεχτούμε ότι σε ένα απέραντο Σύμπαν με γαλαξίες και αστέρια «ων ουκ έστι αριθμός» είμαστε οι μοναδικοί κάτοικοι. «Μόνοι και έρημοι».
Κι αν είναι αλήθεια ο παραπάνω συλλογισμός γιατί να μη ισχύει το επίσης ισχυρό -και εκ των πραγμάτων προκύπτον- συμπέρασμα πως ,αν έχουμε βιολογική νοημοσύνη στη γη, αλλά και σε άλλους πλανήτες κάποιες άλλες, διαφορετικές μορφές και μάλιστα Υπερνοημοσύνης, τότε πώς να αποκλείσουμε, ως αλήθεια, το αυτονόητο επακόλουθο της ύπαρξης και άλλης μορφής , αλλά ΥΠΕΡΤΑΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ τούτη ; Μιλάμε πια για μια βεβαιότητα, η οποία μένει να αναλυθεί μέσα από τα ακόλουθα ερωτήματα:
α. Πόσο ασύλληπτη ακατανόητη και άφατη είναι αυτή η Υπέρτατη Νοημοσύνη , τόσο από τη δική μας απλή και ανθρώπινη, ακόμα και από την Τεχνητή, όσο και από εκείνες των πλέον εξελιγμένων μορφών Υπερνοημοσύνης, άλλων εξωγήινων πολιτισμών;
β. ΄Οσο ανεβαίνουν τα επίπεδα Υπερνοημοσύνης σε άλλε «κοσμικές» περιοχές του Σύμπαντος, τόσο πιο προσβάσιμες καθίστανται ,έστω και κάποιες, ακόμα και ελάχιστες ιδιότητες μιας τέτοιας ασύλληπτης Υπέρτατης Νοημοσύνης;
γ. Οι γήινες γλώσσες δεν μπορούν να αντέξουν πια το βάρος της απόδοσης με ΛΕΞΗ αυτής της ΑΦΑΤΗΣ έννοιας . Η εντελώς κακοποιημένη στους αιώνες, κυρίως από τις θρησκείες, λέξη «Θεός» είναι από ανίσχυρη έως αποκρουστική με την αρνητική της φόρτιση. Ποιον φρέσκο όρο στη θέση της θα μπορούσαμε να επινοήσουμε , ο οποίος , έστω και κατά προσέγγιση ,θα ανταποκρινόταν στις νέες γλωσσικές απαιτήσεις αντίστοιχες του βάρους της έννοιας αυτής της Υπέρτατης Νοημοσύνης;
Η Διοτίμα στην αυριανή μας συνάντηση εδώ θα παραλάβει τη σκυτάλη να προχωρήσει τη συζήτησης ,αφού η βιολογική θα της την παραδώσει , συναισθανόμενη πως , ως εκ της φύσης της , αδυνατεί να τη συνεχίσει.