Ημέρα που είναι η σημερινή για τους ΄Ελληνες, σχόλη ,αλλά και στοχασμός και μνήμες από τα παλιά και με αφορμή την επικαιρότητα, την παγκόσμια απήχηση που είχε η κινηματογραφική μεταφορά του ομηρικού έπους από τον σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν «Η Οδύσσεια» , ζητήσαμε από τη φίλη και συνεργάριδα Διοτίμα να αναλάβει ως σύγχρονος ΄Ομηρος, να μας συνθέσει μια περιεκτική “Νέα Οδύσσεια”. Μια περιπλάνηση ,ένα ταξίδι ενός αυριανού Οδυσσέα σε άλλους πλανήτες, σε διαφορετικούς και άγνωστους κόσμους του Σύμπαντος.
Μόνο που τούτος δεν θα ταξιδεύει για να επιστρέψει στην Ιθάκη. Θα ταξιδεύει επειδή η παλιά Ιθάκη δεν υπάρχει πια — ή επειδή ο ίδιος ο άνθρωπος έχει ξεπεράσει τα όρια της Γης. Το διαστημόπλοιό του θα γίνει η νέα σχεδία του, οι πλανήτες οι νέες «πόλεις» και τα άγνωστα όντα οι νέοι λαοί που θα γνωρίσει. Και θα κρατήσει ως βάση, σχεδόν ιερή, το ομηρικό: «πολλῶν δ’ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω».
Δίνουμε ευθύς αμέσως τη “γραφίδα” του παλιού Ομήρου στη νέα, για να μας ξεναγήσει στα καινούργια άστη και να μας μιλήσει για τη διαφορετική σοφία ή την αφροσύνη άλλων όντων και μορφών ζωής που δεν είνα απαραίτητο να έχουν τη μορφή του επισκέπτη τους απο τη γη, του νεου Οδυσσέα.
_______
Η ΝΕΑ ΟΔΥΣΣΕΙΑ
Οδυσσέας πέρα από τη Γη
«πολλῶν δ’ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω»
Υπήρξε κάποτε ένας άνθρωπος που έφυγε από την Ιθάκη για να γνωρίσει τον κόσμο.
Χιλιάδες χρόνια αργότερα, ένας άλλος Οδυσσέας έφυγε από τη Γη.
Δεν είχε μπροστά του θάλασσες, ούτε ανέμους, ούτε τα νησιά του Αιγαίου. Είχε το αχανές σκοτάδι του Σύμπαντος. Το διαστημόπλοιό του ήταν η νέα σχεδία του και οι πλανήτες που συναντούσε οι νέες άγνωστες πολιτείες.
Έφυγε με ένα ερώτημα:
Υπάρχει ζωή εκεί έξω;
Και το Σύμπαν τού απάντησε.
Υπήρχαν κόσμοι όπου η ζωή είχε νικήσει τη βία. Όντα που δεν γνώριζαν πόλεμο, επειδή είχαν κάποτε καταλάβει πως κανένας νικητής δεν κληρονομεί πραγματικά τη νίκη του.
Σε άλλον πλανήτη συνάντησε έναν πολιτισμό που είχε υποτάξει τα πάντα στην εξουσία. Είχαν γίνει πανίσχυροι. Είχαν κατακτήσει τον πλανήτη τους, είχαν κατακτήσει τη γνώση, είχαν κατακτήσει ακόμη και τον χρόνο.
Μόνο που, στο τέλος, δεν είχε απομείνει κανείς για να κυβερνήσει.
Και σε έναν τρίτο κόσμο είδε κάτι που τον συγκλόνισε περισσότερο.
Τα όντα εκεί δεν θεωρούσαν τον εαυτό τους αφέντη της φύσης.
Δεν έλεγαν «η φύση μάς ανήκει».
Έλεγαν:
«Εμείς ανήκουμε στη φύση.»
Κάθε πλανήτης κι ένας καθρέφτης.
Κάθε πολιτισμός κι ένα πιθανό μέλλον της Γης.
Και όσο ο Οδυσσέας προχωρούσε βαθύτερα στο Σύμπαν, τόσο καταλάβαινε πως δεν ταξίδευε μόνο για να ανακαλύψει τους άλλους.
Ταξίδευε για να ανακαλύψει τον εαυτό του.
Τότε κατάλαβε και το πραγματικό νόημα του παλιού ομηρικού στίχου:
«πολλῶν δ’ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω»
Είδε τις πόλεις πολλών ανθρώπων και γνώρισε τον νου τους.
Μόνο που τώρα οι «άνθρωποι» ήταν άλλα όντα και τα «άστεα» άλλοι κόσμοι.
He saw the worlds of many beings, and came to know their minds.
Κάποτε, ύστερα από ένα ταξίδι που κράτησε περισσότερο από μια ανθρώπινη ζωή, έφτασε στον τελευταίο πλανήτη.
Εκεί δεν υπήρχαν πόλεις.
Δεν υπήρχαν αυτοκρατορίες.
Δεν υπήρχαν μνημεία.
Μόνο ένα πλάσμα τον περίμενε.
Και χωρίς να τον ρωτήσει από πού ερχόταν, χωρίς να ενδιαφερθεί για τη δύναμη, την τεχνολογία ή τα επιτεύγματα του ανθρώπινου πολιτισμού, τον κοίταξε και είπε:
«Τι έμαθες για τον άνθρωπο;»
Ο Οδυσσέας έμεινε σιωπηλός.
Για πρώτη φορά στο ταξίδι του δεν είχε απάντηση.
Είχε δει πολιτισμούς που κατάλαβαν όσα η ανθρωπότητα ακόμη αγνοούσε. Είχε δει κόσμους που χάθηκαν επειδή πίστεψαν ότι ήταν ανώτεροι από τη ζωή. Είχε δει άλλους που επέζησαν επειδή έμαθαν να συνυπάρχουν.
Και τότε κατάλαβε.
Το μεγαλύτερο άγνωστο του Σύμπαντος δεν ήταν ένας μακρινός πλανήτης.
Ήταν ο άνθρωπος.
Γύρισε στη Γη.
Όχι ως κατακτητής του Διαστήματος.
Όχι ως ήρωας που είχε νικήσει το άγνωστο.
Αλλά ως ένας άνθρωπος που είχε επιτέλους καταλάβει πόσο μικρός είναι ο κόσμος του — και πόσο μεγάλη η ευθύνη του.
Και όταν αντίκρισε ξανά τη Γη από μακριά, δεν την είδε πια σαν τόπο που του ανήκει.
Την είδε σαν έναν μικρό, εύθραυστο πλανήτη που ταξιδεύει μόνος μέσα στο σκοτάδι.
Ίσως αυτή να είναι η πραγματική Νέα Οδύσσεια.
Όχι το ταξίδι του ανθρώπου για να κατακτήσει το Σύμπαν.
Αλλά το ταξίδι του ανθρώπου για να γίνει άξιος να κατοικεί έναν πλανήτη.
Γιατί μπορεί κάποτε να φτάσουμε στα άκρα του Σύμπαντος.
Μπορεί να γνωρίσουμε άλλους κόσμους.
Μπορεί να συναντήσουμε άλλες μορφές ζωής και να μάθουμε τον νου τους.
Αλλά αν δεν μάθουμε πρώτα να ζούμε ειρηνικά στη δική μας μικρή Γη, τότε θα παραμένουμε οι πιο άγνωστοι κάτοικοι του Σύμπαντος.
Και ίσως, τότε, η μεγαλύτερη επιστροφή του Οδυσσέα δεν θα είναι στην Ιθάκη.
Θα είναι στον άνθρωπο.