Καριέρες ποτισμένες με αίμα . Μνημόσυνο στον ανώνυμο «ήρωα»

Κάθε χρόνο, τέτοιες ημέρες, με αφορμή την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, πραγματοποιώ το δικό μου «προσκλητήριο νεκρών». Ένα προσκλητήριο για τους γνωστούς και, κυρίως, τους άγνωστους νεκρούς της σκοτεινής περιόδου της δικτατορίας.

  • Από τον «Άγγελο», που σκοτώθηκε στη Λυρική Σκηνή (βλ. Indymedia, «Άγγελος αγνώστων λοιπών στοιχείων», 15/11/2014)
  • Στις δεκάδες των άλλων νεκρών από στοχευμένες ή αδέσποτες σφαίρες, στο λεκανοπέδιο της Αττικής, κατά τις τρεις ημέρες της εξέγερσης (βλ.Homo-Naturalis.gr,Προσκλητήριο νεκρών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, 1973», 16/11/2014).
  • Και, τέλος, στα “δικά μου παιδιά” στις «σειρούλες» μου, τους στρατιώτες  της  104, 105 και 106 σεοράς του 502ου Τάγματος Εκστρατείας στη Νάουσα, που σκοτώθηκαν στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974.

Η μνήμη, όμως, δεν σταματά στους νεκρούς. Σχεδόν αναπόφευκτα, περνά από το προσκλητήριο των ανώνυμων θυμάτων στο προσκλητήριο των ζωντανών. Εκείνων που έγιναν πασίγνωστοι, που αναδείχθηκαν σε διακεκριμένες πολιτικές προσωπικότητες, που οικοδόμησαν επιτυχημένες καριέρες, αλλά και εκείνων που διακρίθηκαν σε άλλους χώρους δημόσιας δράσης.

Δεκάδες ονόματα. Από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον Ανδρέα Παπανδρέου και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, τους πλέον αναγνωρίσιμους πολιτικούς της πρώτης γραμμής, μέχρι τους πρωταγωνιστές της δεύτερης σειράς: τον Λαλιώτη, τον Τζουμάκα, τη Δαμανάκη, αλλά και τον Παπαχρήστο,  από τους εκφωνητές του αυτοσχέδιου ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου.

Θα μου πείτε: Έτσι γράφεται η Ιστορία. Οι σελίδες της είναι γεμάτες από το ανώνυμο αίμα που πότισε τις καριέρες επώνυμων ηγετών, στρατηγών και πολιτικών. Σπάνια θα συναντήσει κανείς αυτοκράτορες και ισχυρούς ηγεμόνες να πέφτουν οι ίδιοι στα πεδία των μαχών ή να καταλήγουν αιχμάλωτοι. Οι Δέκιοι,  οι Ρωμανοί και οι Κωνσταντίνοι Παλαιολόγοι αποτελούν εξαιρέσεις, όχι τον κανόνα.

Υπάρχει, άλλωστε, μια άγραφη συμφωνία μεταξύ των ισχυρών: οι αντίπαλες «κεφαλές» δεν εξοντώνουν η μία την άλλη. Ο Αλέξανδρος, για παράδειγμα, δεν κατάφερε να συλλάβει τον Δαρείο. Αιχμαλώτισε, όμως, την οικογένειά του, την οποία ο κατακτητής βασιλιάς της Μακεδονίας αντιμετώπισε με ιδιαίτερη επιείκεια και σεβασμό.

Ακόμη και οι συνταγματάρχες του Απριλίου του 1967, για να κάνουμε ένα ιστορικό άλμα και να επιστρέψουμε στα δικά μας, συνέλαβαν, αλλά δεν πείραξαν σωματικά κανέναν από τους τότε επώνυμους πολιτικούς και άλλους διακεκριμένους Έλληνες. Πρώτος ανάμεσά τους ο βασιλιάς Κωνσταντίνος.

Και αυτό, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος φέρεται να προετοίμαζε τη δική του εκδοχή δικτατορίας: εκείνη των στρατηγών, με συνεργάτη του τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, πατέρα του σημερινού πρωθυπουργού (βλ.Homo-Naturalis.gr  «Έργα και ημέραι του ιδρυτή της βασιλοχουντικής δυναστείας-φαμίλιας Κων. Μητσοτάκη», 15/7/2020).

Μάλιστα, λίγο μετά την οριστική επικράτηση του καθεστώτος, οι δικτάτορες επέτρεψαν σε αρκετούς από τους επώνυμους να αναχωρήσουν για το εξωτερικό. Ανάμεσά τους ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και ο Μίκης Θεοδωράκης.

Την ίδια στιγμή, όμως, οι ανώνυμοι αγωνιστές δεν είχαν αυτή την τύχη. Ο Αλέκος Παναγούλης, ο Μουστακλής και πλήθος άλλων αντιστασιακών, απλοί καθημερινοί άνθρωποι, οι περισσότεροι αριστεροί, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν άγρια, ακρωτηριάστηκαν σωματικά και ψυχικά ή κουβαλούσαν για το υπόλοιπο της ζωής τους τα σημάδια της κρατικής βίας.

Και όταν έπεσε η χούντα, η Ιστορία επιφύλαξε μια ακόμη χαρακτηριστική ειρωνεία.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέστρεψε στη χώρα και ανέλαβε την πρωθυπουργία. Μετά την καταδίκη των πρωταιτίων της δικτατορίας σε θάνατο από το δικαστήριο, έσπευσε να μετατρέψει την εσχάτη των ποινών σε ισόβια κάθειρξη, χαρίζοντας ουσιαστικά τη ζωή στους πρωταγωνιστές του καθεστώτος.

Έτσι, οι αρχιβασανιστές και κορυφαίοι αξιωματούχοι της χούντας, ο Στυλιανός Παττακός και ο Δημήτριος Ιωαννίδης, έφυγαν τελικά από τη ζωή σε βαθιά γεράματα: ο πρώτος σε ηλικία 104 ετών και ο δεύτερος 87 ετών.

Οι δικοί μου, όμως, ανώνυμοι συστρατιώτες δεν επέστρεψαν ποτέ.

Ο Στάθης, ο Πάνος και ο Στέφανος. Εικοσάχρονα παιδιά από το τάγμα μας στη Νάουσα. Δεν γύρισαν από την Κύπρο τον Ιούλιο του 1974. Χάθηκαν στην τουρκική εισβολή, συνέπεια μιας εγκληματικής πολιτικής και στρατιωτικής αφροσύνης, με τον Ιωαννίδη να φέρει τη βαρύτατη ιστορική ευθύνη για την τραγωδία που προηγήθηκε.

Αυτοί δεν είχαν τη δυνατότητα να διαπραγματευτούν την επιβίωσή τους. Δεν υπήρχε γι’ αυτούς καμία «συμφωνία κυρίων».

Γιατί γράφω αυτές τις γραμμές σήμερα και όχι ένα επετειακό πανηγυρικό κείμενο;

Ακριβώς γι’ αυτό.

Για να θρηνήσω εκείνους τους ανώνυμους ήρωες που ποτέ δεν επιδίωξαν να γίνουν ήρωες. Δεν ονειρεύτηκαν μετάλλια, τιμές, αξιώματα ή υστεροφημία. Ήθελαν απλώς να ζήσουν. Να επιστρέψουν στα σπίτια τους, στις οικογένειές τους, στις καθημερινές τους ζωές.

Δεν τους το επέτρεψαν, όμως, οι ισχυροί. Η εξουσία. Εκείνοι που αποφασίζουν για τις ζωές των άλλων, χωρίς οι ίδιοι να διακινδυνεύουν ανάλογα τη δική τους.

Αυτός είναι ο διαχρονικός εφιάλτης του απλού ανθρώπου: η εξουσία σε όλες τις μορφές της, ανεξάρτητα από το πολιτικό πρόσωπο, την ιδεολογία, τη σημαία ή το όνομα με το οποίο εμφανίζεται.

Και αυτή είναι η αδικία που δεν πρέπει να ξεχαστεί:

Οι ανώνυμοι δίνουν το αίμα τους. Οι επώνυμοι γράφουν την Ιστορία και χτίζουν καριέρες.

Σήμερα, λοιπόν, δεν είναι ημέρα για πανηγυρισμούς.

Είναι ημέρα μνήμης. Για εκείνους που δεν επέστρεψαν. Για εκείνους που δεν αναγνωρίστηκαν. Για εκείνους που δεν πρόλαβαν καν να γίνουν γνωστοί.

Ένα μνημόσυνο στον ανώνυμο άνθρωπο. Στον άνθρωπο που πλήρωσε με τη ζωή του τις αποφάσεις των ισχυρών.