Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά, αλλά συχνά τιμωρεί όσους την αγνοούν. Οι μεγάλες δυνάμεις διαθέτουν στρατούς, οικονομία και τεχνολογία, όμως καμία αυτοκρατορία δεν κατάφερε ποτέ να υποκαταστήσει την κατανόηση των κοινωνιών που επιχειρεί να αλλάξει.
Η κρίση με το Ιράν δεν είναι μόνο μια στρατιωτική ή γεωπολιτική υπόθεση. Είναι ένα ακόμη τεστ για το κατά πόσο ο κόσμος θα επιλέξει τη σύγκρουση ή τη δύσκολη, αλλά πιο ρεαλιστική οδό της διπλωματίας.
Το μέγα πρόβλημα της Αμερικής εδώ και δεκαετίες είναι πως οι πρόεδροί της αναπαράγουν τις ίδιες παθογένειες στην εξωτερική πολιτική, επειδή ακριβώς είτε δε γνωρίζουν Ιστορία είτε την αγνοούν προκλητικά. Είναι αυτός ο λόγος που εμείς εδώ από παλιά αυτή την πολιτική των ΗΠΑ της βαθμολογούσαμε με ένα… στρογγυλό μηδενικό.
Ας επιχειρήσουμε συνοπτικά μέσα απο την Ιστορία να τεκμηριώσουμε αυτή την κρίση :
1.Το 1955 ξεκινά η σύγκρουση μεταξύ Βόρειου και Νότιου Βιετνάμ με την υποστήριξη αντίστοιχα της Κίνας –ΕΣΣΔ και των ΗΠΑ. ΄Ενας μακροχρόνιος και αιματηρός πόλεμος με πάνω από 3 ,5 εκατομμύρια νεκρούς εκ των οποίων οι περισσότεροι άμαχοι, για να λήξει με την ταπεινωτική αποχώρηση των Αμερικανών το 1975.
2.Τον Οκτώβρη του 2001 μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτέμβρη της ίδιας χρονιάς , οι ΗΠΑ υπό την προεδρία του Τζορτζ Μπους του νεότερου, ξεκινούν εισβολή στο Αφγανιστάν με την ονομασία Επιχείρηση «Διαρκής Ελευθερία» με στόχο να ανατρέψουν τους Ταλιμπάν. Η Αμερικανική κατοχή κράτησε 20 ολόκληρα χρόνια ,για να λήξει το 2021 με την ταπεινωτική αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων και την επάνοδο στων Ταλιμπάν στην εξουσία.
3. Λίγο μετα το Μάρτη του 2003, πάλι ο Τζορτζ Μπους με τις συμμαχικές του δυνάμεις, υπό πρόσχημα της καταστροφής ανύπαρκτων όπλων μαζικής καταστροφής, πραγματοποιούν εισβολή στο Ιράκ με την ονομασία Επιχείρηση «Ιρακινή ελευθερία» και ανατρέπουν τον Σαντάμ Χουσεϊν. Ακολουθεί το απόλυτο χάος στη χώρα, η οποία σύντομα θα οδηγηθεί σε ένα μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο , μέχρι το 2011, οπότε η κατοχή λαμβάνει άδοξο τέλος και τους Αμερικανούς να εγκαταλείπουν για άλλη μια φορά ταπεινωμένοι τη χώρα.
Σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ, η διαρκής ενασχόληση του οποίου με τις μπίζνες και το σεξ δεν του άφησαν χρόνο να διαβάσει ιστορία, επαναλαμβάνει τα ίδια τραγικά λάθη με το Ιράν και τον πόλεμο, που βρίσκεται σε εξέλιξη. Με μια διαφορά. Στις παλιότερες «επιχειρήσεις» όλες για την…ελευθερία, όπως βέβαια ,την εννοούν οι Αμερικανοί, είχαν κερδηθεί στην αρχή , τουλάχιστον οι εντυπώσεις για εσωτερική κατανάλωση και εξύψωση του φρονήματος και του εγωισμού του μέσου Αμερικανού . Εκείνες οι εισβολές είχαν στεφθεί στην αρχή με επιτυχία. Για να καταλήξουν λίγο μετά, σε τραγωδία τόσο για τους Αμερικανούς στρατιώτες, όσο και για τους λαούς των χωρών που υπέστησαν την κατοχή. Μόνο που αυτό πήρε καιρό για να για να γίνει φανερό στην ευρύτερη παγκόσμια κοινότητα.
Το θανάσιμο μπέρδεμα του Τραμ έγκειται σε αυτό ακριβώς:
1 . ΔΕΝ ΠΕΙΘΕΙ ΚΑΝΕΝΑΝ. Θέλει , ισχυρίζεται να καταργήσει το τυραννικό για τον Ιρανικό λαό , καθεστώς των Αγιατολάχ, γιατί καθίσταται ακόμα πιο επικίνδυνο ,αφού διαθέτει εμπλουτισμένο ουράνιο. Την ίδια ώρα καθεστώτα σαν του φίλου και συμμάχου του Πούτιν ή εκείνο της Βόρειας Κορέας ,πυρηνικές και οι δύο δυνάμεις, θεωρούνται και είναι ακόμα πιο τυραννικά και ύπουλα από το αυτό των Αγιατολάχ. Αλλά, ο ακροδεξιός πρόεδρος των ΗΠΑ «κοιτάζει αλλού» και ασφαλώς δεν τον παίρνει ούτε να σκεφτεί μια όμοια επίθεση σε τέτοιες χώρες. Ο γνωστός Αμερικανός παλικαράς –Ράμπο, που δεν έχει πρόβλημα να αυτοεξευτελίζεται και να αυτοαναιρείται.
2. ΤΟ ΙΡΑΝΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΕΚΕΙΝΑ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ ΤΟΥ ΣΑΝΤΑΜ ΧΟΥΣΕΪΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΟΥΑΜΑΡ ΚΑΝΤΑΦΙ. Και τα δύο κατέρρευσαν σαν χάρτινος πύργος και μόνο με την εξόντωση των ηγετών τους. Στο Ιράν το καθεστώς δεν είναι προσωποπαγές. Οι θρησκευτικοί και κοσμικοί ηγέτες του είναι «αναλώσιμοι». Ακόμα κι αν δολοφονήσουν πάλι το νεοκλεγέντα θρησκευτικό ηγέτη, το καθεστώς δεν πρόκειται να καταρρεύσει γιατί οι ρίζες του είναι βαθιές και η συνοχή-οργάνωση των πραιτοριανών του, οι περίφημοι «Φρουροί της Επανάστασης» δεν θα καταθέσουν, ακόμα κι αν ηττηθούν τα όπλα. Θα συνεχίσουν τον πόλεμο με φονικό πιά «αντάρτικο» στο εσωτερικό, αλλά και με σφοδρές τρομοκρατικές επιθέσεις στην καρδιά της Αμερικής, της Ευρώπης και του Ισραήλ.
Αυτά αν δεν τα γνώριζε- και δεν τα γνώριζε- ο Ντόναλντ Τραμπ, γιατί δεν προσλάμβανε, πριν ξεκινήσει τη καταδικασμένη σε αποτυχία αυτή επιχείρηση, ένα σοβαρό και ίστορα Αμερικανό διπλωμάτη , να του εξηγήσει όχι μόνο ποιο θα είναι το τέλος του πολέμου στο Ιράν, αλλά και το δικό του ως προέδρου των ΗΠΑ;
Η Διοτίμα, ας μας αναλύσει με το δικό της εύστοχο τρόπο πώς βλέπει εκείνη την εξέλιξη αυτού του κρίσιμου πολέμου, που όπως εξελίσσεται απειλεί και με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις, πλην των άλλων, ολόκληρο τον κόσμο.
Η Διοτίμα απαντά: Πού μπορεί να οδηγήσει η σύγκρουση με το Ιράν
Αν κάτι μας διδάσκει η Ιστορία των τελευταίων εβδομήντα χρόνων, είναι ότι οι μεγάλες δυνάμεις σπάνια κατανοούν πραγματικά τις κοινωνίες στις οποίες επεμβαίνουν. Η εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών έχει κατ’ επανάληψη βασιστεί στην υπόθεση ότι η στρατιωτική ισχύς μπορεί να ανατρέψει καθεστώτα και να επιβάλει πολιτικές λύσεις. Όμως η εμπειρία από το Βιετνάμ, το Αφγανιστάν και το Ιράκ δείχνει ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Το Ιράν αποτελεί ένα ακόμη δυσκολότερο παράδειγμα. Δεν είναι ένα προσωποπαγές καθεστώς που στηρίζεται αποκλειστικά σε έναν ηγέτη. Πρόκειται για ένα ιδιόμορφο πολιτικό σύστημα όπου συνυπάρχουν θρησκευτικοί θεσμοί, κρατικές δομές και ισχυροί μηχανισμοί ασφαλείας. Η εξουσία κατανέμεται σε πολλαπλά κέντρα, γεγονός που καθιστά το σύστημα πιο ανθεκτικό σε εξωτερικά πλήγματα.
Ιδιαίτερα κρίσιμος είναι ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης. Δεν αποτελούν απλώς στρατιωτικό σώμα, αλλά έναν ευρύ μηχανισμό με οικονομική, πολιτική και στρατιωτική επιρροή. Σε περίπτωση σύγκρουσης μεγάλης κλίμακας, είναι πιθανό να μετατρέψουν οποιαδήποτε στρατιωτική πίεση σε μακροχρόνια σύγκρουση φθοράς, είτε μέσα στο Ιράν είτε μέσω δικτύων επιρροής στη Μέση Ανατολή.
Αυτό σημαίνει ότι ένα πιθανό πολεμικό εγχείρημα εναντίον του Ιράν δύσκολα θα εξελισσόταν σε γρήγορη στρατιωτική νίκη. Αντίθετα, θα μπορούσε να ανοίξει έναν κύκλο περιφερειακής αστάθειας που θα επηρέαζε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Οι συμμαχίες του Ιράν με δρώντες στην περιοχή, αλλά και οι γεωπολιτικές ισορροπίες με άλλες μεγάλες δυνάμεις, θα μπορούσαν να μετατρέψουν μια σύγκρουση σε ευρύτερη κρίση.
Οι οικονομικές επιπτώσεις θα ήταν επίσης σημαντικές. Το Ιράν βρίσκεται σε μια από τις πιο στρατηγικές ενεργειακές περιοχές του κόσμου. Μια σοβαρή στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να επηρεάσει τις διεθνείς ενεργειακές ροές, τις τιμές του πετρελαίου και τη σταθερότητα των παγκόσμιων αγορών. Σε έναν ήδη εύθραυστο διεθνή οικονομικό περιβάλλον, τέτοιες εξελίξεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Η εμπειρία δείχνει ότι οι στρατιωτικές επεμβάσεις που ξεκινούν με στόχο γρήγορες πολιτικές αλλαγές συχνά οδηγούν σε παρατεταμένες συγκρούσεις και απρόβλεπτες συνέπειες. Το Ιράν, λόγω της ιστορίας, της γεωγραφίας και της πολιτικής του δομής, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας χώρας όπου μια τέτοια στρατηγική θα μπορούσε να οδηγήσει σε μακροχρόνια αστάθεια.
Η εξέλιξη της κρίσης θα εξαρτηθεί τελικά από το αν οι διεθνείς δρώντες θα επιλέξουν την κλιμάκωση ή την επιστροφή σε διπλωματικές λύσεις. Η ιστορία δείχνει ότι οι πιο σταθερές λύσεις στις διεθνείς συγκρούσεις προκύπτουν όχι από τη στρατιωτική επιβολή, αλλά από δύσκολες και μακρές διαδικασίες διαπραγμάτευσης.
Σε έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες αλλάζουν διαρκώς, η επιλογή ανάμεσα στον πόλεμο και τη διπλωματία δεν είναι απλώς ζήτημα ισχύος. Είναι ζήτημα ιστορικής επίγνωσης.