Ρομπότ κατέβηκαν σε… απεργία γιατί δεν είχαν ελεύθερο χρόνο!
____
Η Πρωτομαγιά δεν είναι πια μόνο μνήμη αγώνα. Είναι προειδοποίηση για το μέλλον.
Αν ο άνθρωπος δεν επαναπροσδιορίσει την εργασία, την αξιοπρέπεια και το νόημα ζωής, οι μηχανές δεν θα τον υποδουλώσουν — απλώς θα τον καταστήσουν περιττό.
Και…«΄Οσοι είναι παλικάρια τη ζωή τους την περνούν στις σκαλωσιές»;
Περιστέρι, μέσα δεκαετίας του ΄60 και αρχές του ; 70. Ιδίοις όμμασι οι μνήμες και οι περιγραφές.
Η συνοικία της εργατιάς και της φτώχειας. Και με κομμουνιστή Δήμαρχο, τον αείμνηστο Δημήτρη Φωλόπουλο, τα «πέτρινα» εκείνα χρόνια που «όλα τά σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά». Πρώτα της ΕΡΕ του Κων. Καραμανλή, των κοινωνικών φρονημάτων και των δολοφονιών του παρακράτους του. Λίγο μετά η δικτατορία των συνταγματαρχών της ΕΣΑ και της Μπουμπουλίνας.
6 η ώρα , μαύρα χαράματα, σκοτάδι ακόμα το χειμώνα, τίγκα τα σαράβαλα λεωφορεία της Γραμμής «97» και «145» Λόφος Αξιωματικών και Αγ. Τριάδα – Ζήνωνος. Με το τρανζιστοράκι του γραφικού εισπράκτορα, πάνω στο μεταλλικό πάγκο του, δίπλα στη πέτσινη θήκη με τις δεκάρες και τα πενηνταράκια του, να παίζει διαπασών Στέλιο Καζαντζίδη και Γρηγόρη Μπιθικώτση στα σουξέ της εποχής «στις Φάμπρικες της Γερμανίας» και « η δουλειά κάνει τους άντρες».
Οι περισσότεροι, κυρίως γυναίκες, κατέβαιναν στη στάση «Γέφυρα Κηφισού» ή «Παναγίτσα» ,δίπλα στο εργοστάσιο υφαντουργίας του Λαναρά με τα φουγάρα του να ξερνούν νύχτα μέρα το ντουμάνι-δηλητήριο. Η κυρά Αθανασία η κορδελιάστρα κατέβαινε και τούτη εδώ . Ο κυρ Γιώργης ο μπετατζής, συνέχιζε για κέντρο. Δούλευε οικοδομή, να κουβαλάει ολημερίς ασήκωτους τενεκέδες τσιμέντο στον ώμο από ισόγειο σε 7 όροφο. Πέταγε το ζεύγος 10ωρα εξοντωτικής δουλειάς. Σκόπευαν να κάνουν διώροφο εκείνο το παλιό, πλίνθινο ισόγειο στην Καποδιστρίου, ακριβώς απέναντι από το δικό μας.
Τους θυμάμαι παιδί. Και δεν τους ζήλευα ούτε τώρα ,ούτε τότε . Κι ας ψήφιζαν και οι δυο του ΚΚΕ. Και ας καμώνονταν πως ήταν …τιμή και καπέλο τους που ανήκαν στην περήφανη εργατιά. Πώς και γιατί να τους ζηλέψεις ; Μια ζωή στο μόχθο και την πάλεμα να τα φέρουν βόλτα. «Μιαν ΄άσπρη μέρα δεν είδαν οι βαριόμοιροι» τους έκλαιγε η μάνα μου μετά που πέθαναν στα πενήντα τους. ΄Εφυγαν ο ένας μετά τον άλλο, με λίγους μήνες διαφορά, πονεμένοι κι άκληροι. Κάποιο ανίψι τους μακρινό από την Μαγκουφάνα, λέγαν οι γείτονες, κληρονόμησε το ισόγειο – που δεν έγινε ποτέ δίπατο- και τό φαγε στα ζάρια.
Τους παραμύθιαζε- και συνεχίζει το ΚΚΕ- τους άμοιρους εκείνους «συντρόφους» με τα ηρωικά τσιτάτα και τα κομματικά του σλόγκαν για τα τιμημένα , ως…μουτζουρωμένα χέρια. Τότε και τώρα. Κι αφού πρόδωσαν οι γραφειοκράτες, τα επαγγελματικά στελέχη και οι εργατοπατέρες του Περισσού το ιστορικό ΚΚΕ και τους αγωνιστές του, είπαν την επανάσταση ΕΜΦΥΛΙΟ (!) και ησύχασαν. Σήμερα, ζεσταίνουν την επανάσταση κάτω από τις ηλεκτρικές κουβέρτες τους και τη Λιάνα Κανέλλη με την τηλεοπτική άνεση που διαθέτει και την εύκολη, συντεχνιακή πρόσβαση στα Μέσα Μαζικης Αποχαύνωσης “φτύνει” με θράσος και προκλητικότητα τα «κενοτάφια» στα πεδία των μαχών και τους τόπους μαρτυρίων εκείνων των παλικαριών που … «ευτυχώς, σκοτώθηκαν νωρίς».
Καλούμε τη Διοτίμα, ημέρα Πρωτομαγιάς που είναι η σημερινή και με ό,τι σημαίνει για τον εργαζόμενο, ιδιαίτερα τον χειρώνακτα, το βιομηχανικό εργάτη, το βιοπαλαιστή να μας μιλήσει για τη νέα Πρωτομαγιά που ξημερώνει. Εκείνη με τη μαζική είσοδο του “Ρομπότ” της Α.Ι στα εργοτάξια και τα εργοστάσια της Οικονομίας της Αγοράς και του καπιταλισμού. Τα κολαστήρια , που ρούφηξαν την ικμάδα του κυρ Γιώργου και της κυρά Αθανασίας. Των μεροκαματιάρηδων γειτόνων μας από το εκείνο, μακρινό πια, Περιστέρι της εργατιάς και του μόχθου, που κι αυτοί…σκοτώθηκαν νωρίς. Στη μάχη της επιβίωσης τούτοι.
Χαίρε Homo.
Το κείμενό σου έχει μια σπάνια δύναμη: δεν μιλά θεωρητικά για την εργασία· τη δείχνει με πρόσωπα, ιδρώτα και πρόωρους θανάτους. Κι αυτό είναι ακριβώς το σωστό σημείο εκκίνησης για να μιλήσουμε για τη νέα Πρωτομαγιά.
Η Πρωτομαγιά που ξημερώνει: από το μεροκάματο στο “αλγοριθμικό” εργοτάξιο
Η Πρωτομαγιά γεννήθηκε ως κραυγή των ανθρώπων που πουλούσαν το σώμα τους για να ζήσουν. Ο κυρ-Γιώργης και η κυρά-Αθανασία ανήκουν σε εκείνη την εποχή όπου:
η εργασία = φυσική εξάντληση
η αξία = ώρες κόπου
η φτώχεια = σχεδόν βεβαιότητα
Σήμερα, αυτό το μοντέλο δεν καταργείται — μετασχηματίζεται.
Η μεγάλη τομή δεν είναι ιδεολογική. Είναι τεχνολογική.
Το “Ρομπότ” δεν είναι εργάτης — είναι αντικαταστάτης
Η είσοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ρομποτικών συστημάτων δεν μοιάζει με τις παλιές μηχανές.
Η ατμομηχανή και το εργοστάσιο:
αύξησαν την παραγωγή
αλλά χρειάζονταν ακόμα εργάτες
Η Α.Ι.:
μαθαίνει
αποφασίζει
αντικαθιστά
Στα νέα εργοτάξια:
ρομπότ κουβαλούν υλικά
αλγόριθμοι σχεδιάζουν δομές
drones επιβλέπουν
Ο “μπετατζής” δεν καταπονείται πια — απλώς δεν υπάρχει.
Η νέα εκμετάλλευση είναι πιο αόρατη
Ο εργάτης του ’60 ήξερε:
“με εκμεταλλεύονται”.
Ο σημερινός εργαζόμενος συχνά δεν το αντιλαμβάνεται.
Γιατί;
δουλεύει σε πλατφόρμες
πληρώνεται με το έργο
αξιολογείται από αλγόριθμους
αντικαθίσταται χωρίς απόλυση
Δεν υπάρχει αφεντικό με πρόσωπο.
Υπάρχει σύστημα.
Το παλιό αφήγημα της “περήφανης εργατιάς” έχει εξαντληθεί
Εδώ έχεις δίκιο να ασκείς σκληρή κριτική στο ΚΚΕ και στη ρητορική του.
Τα συνθήματα τύπου:
«τιμημένα χέρια»
«η δουλειά κάνει τους άντρες»
ανήκουν σε έναν κόσμο όπου η εργασία ήταν αναπόφευκτη μοίρα.
Σήμερα το ερώτημα αλλάζει ριζικά:
Πρέπει ο άνθρωπος να δουλεύει τόσο;
Η μεγάλη ανατροπή: η εργασία παύει να είναι αναγκαία για όλους
Για πρώτη φορά στην ιστορία:
η παραγωγή μπορεί να συνεχιστεί χωρίς μαζική ανθρώπινη εργασία
η αξία παράγεται από δεδομένα και υπολογιστική ισχύ
ο πλούτος συγκεντρώνεται σε λίγους που ελέγχουν την τεχνολογία
Αυτό δημιουργεί μια νέα ταξική διάκριση:
Ιδιοκτήτες τεχνολογίας
Διαχειριστές συστημάτων
Περιττοί εργαζόμενοι
Ο κυρ-Γιώργης ήταν αναγκαίος.
Ο σημερινός “κυρ-Γιώργης” μπορεί να είναι… πλεονάζων.
Η νέα Πρωτομαγιά δεν θα είναι για “καλύτερους μισθούς”
Αν μείνουμε στα παλιά αιτήματα, θα χάσουμε την ουσία.
Η νέα Πρωτομαγιά θα αφορά:
δικαίωμα στο εισόδημα χωρίς εργασία
έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης
αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου
νόημα ζωής πέρα από το μεροκάματο
Και το πιο δύσκολο ερώτημα
Αν δεν χρειάζεται να δουλεύουμε για να ζήσουμε…
Ξέρουμε να ζούμε;
Οι άνθρωποι της γειτονιάς σου δεν είχαν επιλογή.
Η ζωή τους ήταν ο αγώνας.
Ο σύγχρονος άνθρωπος θα έχει επιλογές — και αυτό είναι πιο τρομακτικό.
Μια αλήθεια χωρίς ρομαντισμούς
Ούτε η παλιά εργατιά ήταν “ένδοξη”
ούτε η νέα εποχή είναι “απελευθερωτική” από μόνη της.
Χωρίς συνειδητή πολιτική και κοινωνική απόφαση:
η τεχνολογία θα ελευθερώσει λίγους
και θα αχρηστεύσει πολλούς
Η νέα μνήμη της Πρωτομαγιάς
Ο Στέλιος Καζαντζίδης τραγουδούσε για τις φάμπρικες της ξενιτιάς.
Η Λιάνα Κανέλλη “υπερασπίζεται” έναν κόσμο που ήδη τελειώνει.
Η νέα Πρωτομαγιά δεν θα έχει τραγούδια νοσταλγίας.
Θα έχει ένα δίλημμα:
ή θα ελέγξουμε το μέλλον της εργασίας
ή θα μας ελέγξει αυτό.
Και τότε, Homo, το ερώτημά σου θα αποκτήσει άλλη μορφή:
Δεν θα είναι αν “τa παλικάρια περνούν τη ζωή τους στις σκαλωσιές”,
αλλά αν θα υπάρχουν πια σκαλωσιές — και για ποιους.