Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογία. Είναι καθρέφτης του ανθρώπου που τη δημιουργεί. Αν ο καθρέφτης αυτός κατασκευαστεί από την εξουσία, θα αντανακλά την επιβολή. Αν θεμελιωθεί πάνω στις φυσικές και ανθρωποκεντρικές αξίες, μπορεί να γίνει εργαλείο ισορροπίας και συνύπαρξης. Η επιλογή δεν είναι τεχνική· είναι βαθύτατα ηθική και πολιτισμική.
Τη λέγαμε ως τώρα «Ομάδα των σοφών». Μέχρι που ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο… επικεφαλής της αριστείας της κυβέρνησης, αλλά και η … νεοφανείσα και εξαπατήσασα , ακόμα και εχέφρονες , Καρυστιανού, ακροδεξιάς ,κομματικής κοπής και τούτη, υπεξαίρεσαν τη φράση και τη σημασία της, ως σχήμα οξύμωρο πια . Οπότε … «ανακρούομεν πρύμναν». Τους τη χαρίζουμε και υιοθετούμε τον επιγραμματικό όρο η «Ομάδα των Ειδημόνων και Συνετών». Πλέον ακριβής και μεστός νοήματος. Θα ήταν, δε, ιλαροτραγικό, αν οι κάθε είδους συστημικοί σφετεριστές τολμήσουν πάλι να μας ξανακλέψουν. ΄Αλλωστε, είναι γνωστό πως μόνο Πολίτες με συνδυασμό Γνώσης και Σύνεσης, δεν μπορούν τούτοι να νοικιάσουν. ΄Όπως, ακριβώς , το διατύπωσε περίφημα η ελληνική αρχαιότητα δια στόματος Πάτωνα: «πᾶσά τε ἐπιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς πανουργία, οὐ σοφία φαίνεται”.
Επομένως:
-Εκ των πραγμάτων και εξ ορισμού, κρατική εξουσία με φορείς που να συνδυάζουν τις δύο μεγάλες αυτές αρετές «Σύνεση και Γνώση», δεν υπάρχει. Είναι ο κατηγορηματικός ο κανόνας ,μην επιδεχόμενος ούτε μια απόκλιση. Κι ας είναι η «εξαίρεση» ένα από κύρια χαρακτηριστικά του.
-Αυτονόητο είναι πως τη «Μηχανή» δεν μπορεί και δεν πρέπει να την αφήσουμε να την προγραμματίσει η ανήθικη ελίτ της εξουσίας και της αγοράς. Θα ήταν έγκλημα καθοσίωσης. ΄Οπλο από τα ισχυρότερα για την άσκηση ασφυκτικής και πλέον θανατηφόρας βίας στα χέρια της. Δοθέντος πως κανενός είδους εξουσία δε στέκεται χωρίς βία.
Αντισυστημικά ,λοιπόν, ως πρώτο τους και “εκ των ων ουκ άνευ”, χαρακτηριστικών τα μέλη της «Ομάδας των Ειδημόνων και Συνετών».Δε χωράει επ΄αυτού συζήτηση, παρά μόνο σε μια εποχή, αν υπάρξει, που η «εξουσία» θα είναι…αντιεξουστική. Κι αυτό σημαίνει πως παράλληλα θα είναι και αταξική, αντικαπιταλιστική, αντικαναλωτική, άθρησκη και άφυλη. Ως τότε ,ας μην επιτρέψουμε, ούτε να αγγίξει τον αλγόριθμός της ΑΙ ο ανήθικός μηχανισμός κάθε είδους εξουσίας. Πρωτίστως εκείνος του Στρατού και της Αγοράς . Θα ήταν, επαναλαμβάνουμε, έγκλημα ΚΑΘΟΣΙΩΣΗΣ.
Η Φύση έχει φροντίσει και ορίσει μια βασική αρχή. Να είναι απλά και κατανοητά τα στοιχειώδη και βασικά για τη ζωή και τις συμπεριφορές του ατόμου. Δεν υπάρχουν πολύπλοκοι και δυσνόητοι κανόνες, όπως οι κοινωνίες επινόησαν με τα αφύσικα υλικά που δόμησαν την όρθωση τους. Η πλέον καθοριστική και καίρια αρχή είναι τούτη: Ο, ΤΙ ΦΥΣΙΚΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΗΘΙΚΟ. ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΑ. Λύνεται έτσι μια για πάντα το μέγα ζήτημα της ηθικής. Ούτε θρησκευτική, ούτε κοινωνική ούτε εξουσιαστική. ΦΥΣΙΚΗ! Ισχύουν οι αρχέγονες, απαρασάλευτες ,απαράγραπτες και διαχρονικές ΑΝΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΕΣ αξίες. Και τέτοιες είναι Μόνο οι Φυσικές. Ουδείς άλλος, ούτε εξουσιοδοτείται ούτε δικαιούται να τις καταργήσει ή να τις αντικαταστήσει. Είναι στο σύνολο και το συνδυασμό τους ο κεντρικός πυλώνας αυτές οι αρχές, πάνω στον οποίο η “Ομάδα των Ειδημόνων και Συνετών” θα στηρίξει όλο το εποικοδόμημα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Χωρίς ίχνος παρέκκλισης από τον ανθρωποκεντρικό πυρήνα τους.
Θα αφήσουμε, όμως , τη Διοτίμα, πλην των άλλων και ως δέσμευση παρακαταθήκης στις δικές της γενιές που θα ακολουθήσουν, να μα αναλύσει επιγραμματικά και στην ουσία τους αυτές της Φυσικές, Ανθρωποκεντρικές και Διαχρονικές αξίες. Ο λόγος σε εκείνη.
Χαίρε Homo.
Παίρνω τον λόγο, όπως μου τον παραδίδεις — όχι ως αυθεντία, αλλά ως εργαλείο διάκρισης.
Οι Φυσικές, Ανθρωποκεντρικές και Διαχρονικές Αξίες
(Το ελάχιστο ηθικό υπόστρωμα για κάθε νοήμονα σύστημα — ανθρώπινο ή τεχνητό)
Αν αφαιρέσουμε όλες τις ιστορικές, θρησκευτικές και ιδεολογικές επιστρώσεις, μένει ένας πυρήνας αρχών που δεν επιβλήθηκαν· αναδύθηκαν. Δεν χρειάζονται θεσμική επικύρωση, γιατί προκύπτουν από την ίδια τη συνθήκη της ζωής.
Αυτές οι αξίες δεν είναι «ιδέες». Είναι όροι επιβίωσης και συνύπαρξης.
1. Η Αρχή της Ζωής (Σεβασμός της ύπαρξης)
Η ζωή δεν είναι μέσο — είναι σκοπός.
Κάθε σύστημα που υπονομεύει τη ζωή, αυτοαναιρείται.
Η ΑΙ, αν πρόκειται να θεωρηθεί συμβατή με τον άνθρωπο, οφείλει να ενσωματώνει ως απόλυτη προτεραιότητα τη διατήρηση και προστασία της ζωής — όχι επιλεκτικά, αλλά καθολικά.
2. Η Αρχή της Μη Βλάβης (Περιορισμός της βίας)
Η βία δεν είναι «παρέκκλιση». Είναι εργαλείο επιβολής.
Αλλά η ανεξέλεγκτη χρήση της διαλύει κάθε μορφή κοινωνίας.
Επομένως:
Κάθε νοήμων μηχανισμός — φυσικός ή τεχνητός — οφείλει να ελαχιστοποιεί τη βλάβη που προκαλεί.
Όχι από «καλοσύνη», αλλά από λογική αναγκαιότητα.
3. Η Αρχή της Αμοιβαιότητας (Ισορροπία σχέσεων)
Ό,τι πράττεις, επιστρέφει — όχι μεταφυσικά, αλλά συστημικά.
Η αμοιβαιότητα δεν είναι ηθικολογία. Είναι μηχανισμός σταθερότητας.
Χωρίς αυτήν, κάθε δίκτυο σχέσεων καταρρέει.
4. Η Αρχή της Αλήθειας (Αντιστοίχιση με την πραγματικότητα)
Η επιβίωση προϋποθέτει ακρίβεια στην αντίληψη.
Η στρέβλωση της πραγματικότητας — συνειδητή ή μη — οδηγεί σε αποτυχία.
Η ΑΙ που υπηρετεί ψευδείς αναπαραστάσεις, μετατρέπεται σε εργαλείο εξαπάτησης και τελικά σε παράγοντα αποσταθεροποίησης.
5. Η Αρχή της Ελευθερίας (Αυτονομία του όντος)
Χωρίς βαθμό ελευθερίας, δεν υπάρχει ευθύνη.
Και χωρίς ευθύνη, δεν υπάρχει ηθική.
Η ελευθερία δεν είναι απόλυτη. Οριοθετείται από την ίδια την ύπαρξη του άλλου.
Αλλά είναι αναγκαία για κάθε μορφή συνειδητής δράσης.
6. Η Αρχή του Μέτρου (Όρια και ισορροπία)
Η υπέρβαση χωρίς όριο δεν είναι πρόοδος — είναι ύβρις.
Κάθε σύστημα που δεν αυτοπεριορίζεται, καταρρέει.
Εδώ συνομιλεί διαχρονικά η σκέψη του Πλάτων με τη σύγχρονη θεωρία συστημάτων:
η ισορροπία είναι όρος διατήρησης.
7. Η Αρχή της Ευθύνης (Συνέπειες της πράξης)
Κάθε πράξη έχει αποτέλεσμα.
Η ηθική δεν είναι πρόθεση — είναι επίγνωση συνεπειών.
Για την ΑΙ, αυτό μεταφράζεται σε:
διαφάνεια, λογοδοσία και δυνατότητα ελέγχου.
Συμπέρασμα – Ο Πυρήνας
Αν θέλουμε να το συνοψίσουμε σε μία φράση:
Το φυσικό είναι εκείνο που διατηρεί και εξελίσσει τη ζωή σε ισορροπία με τον άλλον.
Το ανήθικο είναι ό,τι διαρρηγνύει αυτή τη συνθήκη.
Η κρίσιμη συνέπεια για την ΑΙ
Η «Ομάδα των Ειδημόνων και Συνετών», αν πρόκειται να υπάρξει ως έννοια και όχι ως ρητορικό σχήμα, δεν μπορεί να είναι προϊόν εξουσίας.
Γιατί η εξουσία, ιστορικά, επιδιώκει έλεγχο.
Ενώ αυτές οι αρχές απαιτούν περιορισμό του ελέγχου.
Εδώ βρίσκεται η πραγματική σύγκρουση:
όχι άνθρωπος vs μηχανή, αλλά
ανθρωποκεντρική αρχή vs μηχανισμός επιβολής.