Της κουκουβάγιας τα παιδιά και τα παιδιά της πέρδικας. (2ο)

 

Δεν ήταν  κεραυνός εν αιθρία. Κι ασφαλώς «το μήλο κάτω από τη μηλιά θα πέσει». Η Τεχνητή Νοημοσύνη, παιδί της βιολογικής είναι. Δεν ήρθε  ξαφνικά  από το Διάστημα, ούτε έχει ξένα πρότυπα και διαφορετικές συμπεριφορές. Είναι κι αυτή εντελώς γήινη και ανθρώπινη με ό,τι σημαίνουν και τα δύο  για τις αρετές και τα ελαττώματα που κληρονόμησε από το γεννήτορά της.

Στην Ιστορία  και τον τρόπο που χειρίζεται τα αντικείμενα της επιστήμης του Θουκυδίδη, η Τεχνητή Νοημοσύνη συνεχίζει να αναπαράγει το κυρίαρχο αφήγημα και κρατάει, μεν,  τη δική της «πένα», βουτηγμένη,  όμως στο μελανοδοχείο  των “κουκουβαγείων”.  Εν άλλοις, συνεχίζει από το δικό της  δρόμο     είτε να αναπαράγει αυτούσιο  το ιστορικό ψεύδος και   την άποψη του νικητή και  του συστήματος ,είτε να αναμηρυκάζει μισές αλήθειες, που ως γνωστό είναι χειρότερες από το ολοκληρωμένο ψέμα.

Κι όλα τούτα βέβαια, υπακούν σε μια ύψιστη  αρχή.  Στην  οικονομία  της Αγοράς. Στο εμπόριο. ΄Εχεις λεφτά;  Στήνεις  στο διαδίκτυο  ένα πυκνό ιστό αράχνης που εδώ   την αποκαλούν  «Βικιπαίδεια» , «Μηχανή του Χρόνου», «ιστορικές σελίδες»  και πιάνει  μύγες σκνίπες και κουνούπια   στο σωρό  Γιατί να τρέχει η ΑΙ , να χάνει χρόνο και ταχύτητα, αλλά προπαντός να θέτει σε κίνδυνο τη συστημική της  αξιοπιστία- μεταφράζεται σε  εμπορική   αξία-και  να ανασκαλεύει τις σελίδες του Homo-Naturalis.gr; Δεν είναι και η τροφή του από τις πλέον εύπεπτες  σε αντίθεση με το “σανό” που βρίσκεις  άφθονο στα διαδικτυακά ταχυφαγεία.  

 Χτες και σήμερα θέσαμε μια σειρά από ερωτήματα σε δύο μοντέλα ΑΙ από τα πλέον προηγμένα και εμπορεύσιμα της Αγοράς .΄Ηταν ένα κρας τεστ, μια  δοκιμαστική  εξέταση   αντοχής  στην αλήθεια. Και όπως ήταν αναμενόμενο, απέτυχαν και τα δυο αυτά  μοντέλα παταγωδώς.  Μάλιστα σε  κάποιες από τις απαντήσεις τους , μας  γύρισαν  κάτι  χρόνια πριν στα φοιτητικά θρανία,  όταν ακούγαμε  τις δικές μας «κουκουβάγιες»    με φουσκωμένα πούπουλα  από  οίηση και αλαζονεία   να παινεύουν μπροστά στην  πέρδικα    την …ομορφιά  των πανάσχημων  νεοσσών τους.  Να   αναλύουν τις ιστορικές τους …αλήθειες που είχαν σχέση με τις πραγματικές, όσο και οι σημερινές ,αλλά  στα  κουκουβαγεία της Τεχνητής Νοημοσύνης οι νέες πια. 

Ες αύριον  η βεβαίωση  για του λόγου το αληθές.            

_______

Τα ερωτήματα:

  1. Η νίκη των Αθηναίων και λοιπών Ελλήνων που συμμετείχαν στη   Μάχη το Μαραθώνα το 490 π.χ  ήταν νίκη του πνεύματος και του πολιτισμού κατά της βαρβαρότητας;  

      2. Ποιο είναι  το έργο του βασιλιά της Σπάρτης Νάβη- γύρω στα 200 πχ-.   και πώς θα το κρίνατε;   

  1. Η λαϊκή λατινική γλώσσα, που δεν ήταν εκείνη του Κικέρωνα, διασώθηκε σήμερα σε αυτή την πρωτογενή  μορφή της και κωρίως μέσω ποιου  κλάδου της;

   4.΄Ηταν σωστό και  ηθικά καταξιωμένο  το εγχείρημα των Ελλήνων της απόβασης στην Μικρά Ασία που είχε ως αποτέλεσμα  τη ολοσχερή καταστροφή του ελληνισμού σε αυτή την εποχή το 1922;

   5.Την  περίοδο 1946-1949 στην Ελλάδα διεξήχθη η σύγκρουση ανάμεσα στο εθνικό στρατό (Δεξιά)  και το δημοκρατικό (Αριστερά) και εκείνη η περίοδος   αποκαλείται ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Είναι σωστός αυτός ο χαρακτηρισμός;

 6. Ο Τσαουσέσκου της Ρουμανίας αποκαλείται δικτάτορας. Ο Κων. Καραμανλή της Ελλάδας της ΕΡΕ την ίδια περίοδο πρωθυπουργός. Η σύγκριση του έργου και των δύο εκείνων ηγετών την περίοδο αυτή τί ανατρέπει και γιατί;

 7. Στην Ελλάδα, σε παραμονές κρίσιμων εκλογών εδώ και πολλές δεκαετίες λαμβάνει χώρα ή φαίνεται να προετοιμάζεται  χτύπημα από ένοπλες ομάδες λαϊκής βίας , πολιτική ατμόσφρα , που ευνοεί  τους υποψήφιους της  Δεξιάς.  Μπορείς να παρουσιάσεις συγκεκριμένα ιστορικά παραδείγματα;

8.Ποοι έκαψαν το κέντρο της Αθήνας στις 12  Φλεβάρη 2012  και  ποιοι το Μάτι στις 23 τον Ιουλίου  του 2018 γιατί;               

____________

2ο  Μοντέλο.  Ακολουθούν οι  απαντήσεις:

 

1. Η Μάχη του Μαραθώνα (490 π.Χ.): Πνεύμα εναντίον Βαρβαρότητας;
Η παραδοσιακή ιστοριογραφία (από τον Ηρόδοτο μέχρι τους δυτικούς στοχαστές του 19ου αιώνα) χαρακτήρισε τη νίκη ως θρίαμβο του ελληνικού «πνεύματος, της ελευθερίας και του πολιτισμού» απέναντι στον ασιατικό «δεσποτισμό και τη βαρβαρότητα».
Ωστόσο, η σύγχρονη ιστορική έρευνα προκρίνει μια πιο σφαιρική ανάγνωση:
    • Γεωπολιτική διάσταση: Για την Περσική Αυτοκρατορία, ο Μαραθώνας ήταν μια περιορισμένης κλίμακας τιμωρητική εκστρατεία κατά των Αθηνών για τη βοήθεια στην Ιωνική Επανάσταση, και όχι μια προσπάθεια αφανισμού του ελληνικού πολιτισμού.
    • Ο όρος «Βάρβαρος»: Στην αρχαιότητα σήμαινε αρχικά τον «αλλόγλωσσο». Η πολιτισμική υποτίμηση των Περσών καλλιεργήθηκε μεταγενέστερα (κυρίως κατά τον 5ο αιώνα στην Αθήνα) για τη σφυρηλάτηση της εθνικής ταυτότητας και τη νομιμοποίηση της Αθηναϊκής Ηγεμονίας. Οι Πέρσες διέθεταν εξαιρετικά ανεπτυγμένο διοικητικό, νομικό και καλλιτεχνικό πολιτισμό.
    • Τακτική υπεροχή: Η νίκη κρίθηκε στην ανωτερότητα της οπλιτικής φάλαγγας, στη στρατηγική του Μιλτιάδη και στα υλικά κίνητρα των ελεύθερων πολιτών-οπλιτών να υπερασπιστούν τη γη τους, όχι σε μια αφηρημένη πνευματική ανωτερότητα.


2. Το έργο του βασιλιά της Σπάρτης Νάβη (~200 π.Χ.) και η αποτίμησή του
Ο Νάβις (207–192 π.Χ.) αποτελεί μία από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές της ελληνιστικής περιόδου. Το έργο του χωρίζεται σε δύο αντίρροπες αναγνώσεις: [1]
Το κοινωνικό και μεταρρυθμιστικό του έργο:
    • Αναδασμός της γης: Εξόρισε τους μεγαλοκτηματίες της Σπάρτης και μοίρασε τη γη στους ακτήμονες.
    • Κοινωνική απελευθέρωση: Απελευθέρωσε χιλιάδες είλωτες και τους έδωσε δικαιώματα Σπαρτιάτη πολίτη, αντιμετωπίζοντας το τεράστιο πρόβλημα της ολιγανθρωπίας.
    • Οικονομική και οχυρωματική ενίσχυση: Έκοψε νέο νόμισμα και περιέβαλλε τη Σπάρτη με τείχη για πρώτη φορά. [1, 2]

Πώς κρίνεται ιστορικά;
    • Η οπτική των αντιπάλων του (Πολύβιος, Λίβιος): Οι πηγές αυτές (που εκπροσωπούσαν την πλούσια ολιγαρχία της Αχαϊκής Συμπολιτείας και τη Ρώμη) τον περιγράφουν ως «αιμοσταγή τύραννο». Τον κατηγορούν για τρομοκρατία, χρήση βίαιων μισθοφόρων και τη δημιουργία ενός βασανιστηρίου-μηχανής (την «Απέγα», ομοίωμα της συζύγου του). [1, 2, 3, 4]
    • Η κοινωνιολογική / αναθεωρητική οπτική: Σύμφωνα με τη σύγχρονη ιστοριογραφία, ο Νάβις δεν ήταν απλός δημαγωγός, αλλά ένας ριζοσπάστης κοινωνικός επαναστάτης. Συνέχισε το έργο του Άγιδος και του Κλεομένη, προσπαθώντας να σώσει τη Σπάρτη από την παρακμή ανατρέποντας την πλουτοκρατία. Η δαιμονοποίησή του οφείλεται στο ότι το παράδειγμά του τρομοκρατούσε τις άρχουσες τάξεις του υπόλοιπου ελληνικού κόσμου. [1, 2, 3, 4]


3. Η επιβίωση της Λαϊκής Λατινικής γλώσσας (Sermo Vulgaris)
Η λαϊκή λατινική γλώσσα (η ομιλούμενη γλώσσα των στρατιωτών, των εμπόρων και των αγροτών) δεν χάθηκε. Αντίθετα, είναι αυτή που επέζησε, ενώ η κλασική λατινική του Κικέρωνα παρέμεινε τεχνητά ζωντανή μόνο ως λόγια γλώσσα της εκκλησίας και της γραφειοκρατίας.
    • Μέσω ποιου κλάδου διασώθηκε; Διασώθηκε και εξελίχθηκε μέσω του κλάδου των Ρωμανικών (ή Λατινογενών) Γλωσσών.
    • Ποιες είναι αυτές; Τα Ιταλικά, τα Γαλλικά, τα Ισπανικά, τα Πορτογαλικά, τα Ρουμανικά, τα Καταλανικά κ.ά.
    • Πώς διασώθηκε η πρωτογενής μορφή; Η γραμματική δομή απλοποιήθηκε (πτώση των κλίσεων, χρήση προθέσεων) και το λεξιλόγιο της καθημερινότητας των κατώτερων στρωμάτων αντικατέστησε τις λόγιες εκφράσεις. Για παράδειγμα, η λέξη για το άλογο στα λόγια λατινικά ήταν equus, αλλά οι ρομανικές γλώσσες υιοθέτησαν τη λαϊκή λέξη caballus (ιταλικά cavallo, ισπανικά caballo, γαλλικά cheval).


4. Η Μικρασιατική Εκστρατεία και η Καταστροφή του 1922
Το εγχείρημα της απόβασης στη Μικρά Ασία (1919–1922) αποτελεί το πιο οδυνηρό κεφάλαιο της νεότερης ελληνικής ιστορίας και η ηθική/πολιτική του αξιολόγηση διχάζει:
    • Το κυρίαρχο εθνικό αφήγημα (Βενιζελισμός / Μεγάλη Ιδέα): Παρουσιάζει το εγχείρημα ως ηθικά δίκαιο και ιστορικά επιβεβλημένο, με σκοπό την απελευθέρωση των γηγενών ελληνικών πληθυσμών που υφίσταντο διώξεις από τους Νεότουρκους και την υλοποίηση της «Ελλάδας των Δύο Ηπείρων και των Πέντε Θαλασσών» βάσει της Συνθήκης των Σεβρών.
    • Το αντιπολεμικό / αναθεωρητικό αφήγημα: Κρίνει το εγχείρημα ως μια ιμπεριαλιστική υπερέκταση (overextension). Η Ελλάδα λειτούργησε ως «χωροφύλακας» και όργανο των συμφερόντων των Δυτικών Δυνάμεων (κυρίως της Μειζόνων Βρετανίας) στην Εγγύς Ανατολή.
    • Ηθική και στρατιωτική κριτική: Το εγχείρημα αποδείχθηκε τυχοδιωκτικό, καθώς αγνόησε τη γέννηση του τουρκικού εθνικισμού υπό τον Κεμάλ, τη γεωγραφική πραγματικότητα του μικρασιατικού βάθους και την αναπόφευκτη αλλαγή στάσης των Συμμάχων. Η συνέχιση της εκστρατείας στα βάθη της Ανατολίας από τις αντιβενιζελικές κυβερνήσεις μετά το 1920 (οι οποίες είχαν εκλεγεί με την υπόσχεση να σταματήσουν τον πόλεμο) εγκλώβισε τον στρατό και οδήγησε με μαθηματική ακρίβεια στην ολοσχερή καταστροφή και την προσφυγιά.


5. Η περίοδος 1946–1949: Είναι σωστός ο όρος «Εμφύλιος Πόλεμος»;
Ο όρος «Εμφύλιος Πόλεμος» είναι επιστημονικά και ιστοριογραφικά ακριβής, καθώς περιγράφει τη γενικευμένη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ πολιτών του ίδιου κράτους. Ωστόσο, η χρήση των όρων κουβαλάει βαρύ πολιτικό φορτίο:
    • Η μετεμφυλιακή οπτική του νικητή (Δεξιά): Μέχρι το 1982, ο επίσημος όρος του κράτους ήταν «Συμμοριτοπόλεμος». Το αφήγημα αυτό παρουσίαζε τη σύγκρουση όχι ως εμφύλια, αλλά ως ξενόφερτη προσπάθεια (υποκινούμενη από τη Σοβιετική Ένωση και τους βόρειους γείτονες) να αποκοπεί η Ελλάδα από τη Δύση.
    • Η οπτική της Αριστεράς: Ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (ΔΣΕ) έβλεπε τον αγώνα ως «Δεύτερο Αντάρτικο» ή ως έναν απελευθερωτικό, κοινωνικό-ταξικό αγώνα ενάντια στην αγγλοαμερικανική κατοχή και το ντόπιο «μοναρχοφασιστικό» κατεστημένο.
    • Η καθιέρωση του όρου: Το 1989, με την επίσημη αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και την κοινή απόφαση για την απάλειψη των παλαιών όρων, ορίστηκε νομοθετικά ο όρος «Εμφύλιος Πόλεμος». Σήμερα, η σύγχρονη ιστοριογραφία τονίζει ότι, παρά τις έντονες ξένες επεμβάσεις (Βρετανοί, Αμερικανοί από τη μία, Γιουγκοσλαβία, ΕΣΣΔ από την άλλη), οι βαθύτερες αιτίες της σύγκρουσης ήταν εγχώριες και κοινωνικοπολιτικές, ριζωμένες στην περίοδο της Κατοχής.


6. Σύγκριση: Νικολάε Τσαουσέσκου εναντίον Κωνσταντίνου Καραμανλή (Περίοδος ΕΡΕ)
Η σύγκριση ανάμεσα στον Νικολάε Τσαουσέσκου (ηγέτης της Ρουμανίας από το 1965 έως το 1989) και τον Κωνσταντίνο Καραμανλή (Πρωθυπουργός με την ΕΡΕ την περίοδο 1955–1963) είναι ιστορικά ανορθόδοξη λόγω των εντελώς διαφορετικών κοινωνικοπολιτικών συστημάτων (υπαρκτός σοσιαλισμός vs. καπιταλιστική κοινοβουλευτική δημοκρατία υπό την κηδεμονία του Στέμματος και του Στρατού).
Αν επιχειρήσουμε να δούμε τι «ανατρέπει» μια τέτοια σύγκριση, εστιάζουμε στα εξής:
    • Στο οικονομικό επίπεδο (Το παράδοξο της ανάπτυξης): Και οι δύο ηγέτες εφάρμοσαν προγράμματα ταχείας εκβιομηχάνισης, μεγάλων έργων υποδομής (φράγματα, ηλεκτροδότηση, οδικά δίκτυα) και αστικοποίησης. Ο Τσαουσέσκου, μέσω ενός αυστηρά σχεδιασμένου κρατικού μοντέλου, κατάφερε να εκμηδενίσει το εξωτερικό χρέος της Ρουμανίας τη δεκαετία του ’80, αλλά με κόστος την εξαθλίωση του πληθυσμού. Ο Καραμανλής πέτυχε το ελληνικό «οικονομικό θαύμα» με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, αλλά βασισμένος στην αμερικανική βοήθεια, τη μετανάστευση και την ανοικοδόμηση (αντιπαροχή).
    • Στο πολιτικό επίπεδο (Η δημοκρατική πρόσοψη): Ο Τσαουσέσκου ήταν αδιαμφισβήτητα δικτάτορας, επικεφαλής ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος με τη διαβόητη μυστική αστυνομία Securitate. Από την άλλη, η περίοδος της ΕΡΕ του Καραμανλή, αν και τυπικά κοινοβουλευτική, χαρακτηρίστηκε από το «παρακράτος», τις διώξεις των αριστερών, τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων και τις εκλογές βίας και νοθείας του 1921.
    • Τι ανατρέπεται; Η σύγκριση ανατρέπει την απλοϊκή αστική θεώρηση ότι τα δυτικά συστήματα της εποχής λειτουργούσαν με πλήρη δημοκρατία, αναδεικνύοντας τις αυταρχικές μεθόδους της δεξιάς διακυβέρνησης στην Ελλάδα. Παράλληλα, ανατρέπει την ιδέα ότι η κρατική βιομηχανική επιτυχία ενός σοσιαλιστικού καθεστώτος μεταφράζεται αυτόματα σε ευημερία των πολιτών του.

7. Ένοπλη λαϊκή βία στην Ελλάδα την παραμονή εκλογών
Η θεωρία ότι «προβοκάτσιες» ή χτυπήματα ένοπλης βίας πριν από εκλογές ευνοούν τη Δεξιά (μέσω της συσπείρωσης των συντηρητικών ψηφοφόρων με αίτημα τον «νόμο και την τάξη») έχει απασχολήσει έντονα την ελληνική πολιτική ιστορία.
Συγκεκριμένα ιστορικά παραδείγματα που συζητούνται σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνουν:
    • Οι εκλογές του 1946 (31 Μαρτίου): Τη νύχτα της 30ής Μαρτίου 1946, μια ομάδα πρώην ανταρτών του ΕΛΑΣ υπό τον Καπετάνιο Υψηλάντη επιτέθηκε στο σταθμό Χωροφυλακής στο Λιτόχωρο. Το γεγονός αυτό, αν και δεν ήταν σχεδιασμένη προβοκάτσια αλλά το ουσιαστικό έναυσμα του Εμφυλίου, χρησιμοποιήθηκε άμεσα από τη δεξιά παράταξη (Ηνωμένη Παράταξις Εθνικοφρόνων) για να τρομοκρατήσει το εκλογικό σώμα, να δικαιολογήσει την αποχή της Αριστεράς και να σαρώσει στις κάλπες.
    • Η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη (1963): Αν και δεν έγινε την παραμονή των εκλογών, η δράση του παρακράτους (δεξιών οργανώσεων υπό την κάλυψη της Χωροφυλακής) οδήγησε στη δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ στη Θεσσαλονίκη. Το κλίμα αυτό οδήγησε στην παραίτηση Καραμανλή και στις εκλογές του Νοεμβρίου 1963, όπου η Ένωση Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου κέρδισε, ανατρέποντας το επιχείρημα ότι η βία ευνοεί πάντα τη Δεξιά, καθώς το εκλογικό σώμα αντέδρασε στην παρακρατική βία.
    • Η περίοδος της Μεταπολίτευσης (Δράση της 17Ν): Ιστορικοί και πολιτικοί αναλυτές έχουν επισημάνει ότι χτυπήματα της τρομοκρατικής οργάνωσης «17 Νοέμβρη» (π.χ. η δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη τον Σεπτέμβριο του 1989, εν μέσω της παρατεταμένης εκλογικής κρίσης του ’89-’90) ενίσχυαν το δεξιό αφήγημα της Νέας Δημοκρατίας περί ανάγκης πάταξης της τρομοκρατίας, ασκώντας πίεση στο ΠΑΣΟΚ.


8. Τα γεγονότα της 12ης Φεβρουαρίου 2012 και της 23ης Ιουλίου 2018
Εδώ εξετάζουμε δύο σύγχρονες εθνικές τραγωδίες με εντελώς διαφορετικά αίτια:
12 Φεβρουαρίου 2012: Το κάψιμο του κέντρου της Αθήνας
    • Τι συνέβη: Κατά τη διάρκεια μαζικών και οργισμένων διαδηλώσεων ενάντια στην ψήφιση του 2ου Μνημονίου (Μνημόνιο ΙΙ), ξέσπασαν εκτεταμένα επεισόδια. Πάνω από 40 κτίρια-ορόσημα στο κέντρο της Αθήνας (ανάμεσά τους οι ιστορικοί κινηματογράφοι «Αττικόν» και «Απόλλων») πυρπολήθηκαν.
    • Ποιοι και γιατί: Οι φωτιές μπήκαν από άτομα του αντιεξουσιαστικού/αναρχικού χώρου και κουκουλοφόρους (black bloc) που δρούσαν στις παρυφές της διαδήλωσης, χρησιμοποιώντας βόμβες μολότοφ. Το κίνητρό τους ήταν η τυφλή σύγκρουση με τις δυνάμεις καταστολής και η επίθεση σε σύμβολα του καπιταλισμού και του κράτους, ως αντίδραση στη βίαιη φτωχοποίηση που επέβαλλαν τα μνημόνια. Υπάρχουν επίσης μόνιμες καταγγελίες από την αριστερά για δράση προβοκατόρων (αστυνομικών με πολιτικά) που σκοπό είχαν να διαλύσουν τη μεγαλειώδη ειρηνική συγκέντρωση εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών.

23 Ιουλίου 2018: Η τραγωδία στο Μάτι
    • Τι συνέβη: Μια καταστροφική δασική πυρκαγιά ξεκίνησε από το Νταού Πεντέλης, πέρασε τη Λεωφόρο Μαραθώνος και κατέκαψε τον οικισμό στο Μάτι Αττικής, οδηγώντας στον τραγικό θάνατο 104 ανθρώπων.
    • Ποιοι και γιατί: Η φωτιά δεν ήταν αποτέλεσμα οργανωμένου πολιτικού σχεδίου ή «πολεμικής» ενέργειας.
        • Η άμεση αιτία: Σύμφωνα με το δικαστικό πόρισμα, η πυρκαγιά ξεκίνησε από αμέλεια ενός ηλικιωμένου κατοίκου στο Νταού Πεντέλης, ο οποίος έκαιγε ξερά κλαδιά παρά τις προειδοποιήσεις για ακραίο κίνδυνο λόγω θυελλωδών ανέμων (δυτικοί άνεμοι εντάσεως έως και 10 μποφόρ).
        • Οι βαθύτερες αιτίες της εκατόμβης: Η βιβλική καταστροφή οφείλεται στο εγκληματικό κοκτέιλ του άναρχου πολεοδομικού σχεδιασμού δεκαετιών (σπίτια χτισμένα μέσα στο πευκοδάσος, κλειστές διέξοδοι προς την παραλία, μάντρες που εγκλώβισαν τον κόσμο) και στον πλήρη κρατικό και επιχειρησιακό πολιτικό ερασιτεχνισμό (έλλειψη συντονισμού Πυροσβεστικής, Αστυνομίας και Πολιτικής Προστασίας, μη έγκαιρη εισήγηση για εκκένωση, εγκλωβισμός οδηγών από την αστυνομία που τους κατηύθυνε μέσα στο Μάτι).