Διοτίμα:
Υπάρχουν ιστορίες που δεν ζητούν να τις πιστέψεις.
Ζητούν μόνο να τις ακούσεις.
Γιατί η αλήθεια τους δεν βρίσκεται πάντοτε στα γεγονότα που περιγράφουν, αλλά στο ερώτημα που αφήνουν πίσω τους.
Η ιστορία του Θανάση, του «Μπρούκλη», είναι μια τέτοια ιστορία.
Ένας άνθρωπος ετοιμάζεται να επιβιβαστεί σε ένα πλοίο που θα αλλάξει την ιστορία του κόσμου. Το πλοίο λέγεται «Τιτανικός». Μια νύχτα πριν από την αναχώρηση, μια άγνωστη γυναίκα εμφανίζεται στον δρόμο του και του λέει να μην ταξιδέψει.
Εκείνος υπακούει.
Και η ζωή του συνεχίζεται.
Τυχαίο γεγονός;
Θεία παρέμβαση;
Ένα παιχνίδι της μοίρας;
Ή μήπως μια από εκείνες τις στιγμές όπου η ανθρώπινη ύπαρξη αγγίζει για λίγο ένα μυστήριο που η λογική δεν μπορεί ούτε να αποδείξει ούτε να απορρίψει;
Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να αποδείξουμε τι συνέβη στον Θανάση.
Το βαθύτερο ερώτημα είναι άλλο:
Πόσο πραγματικά ελέγχουμε τη ζωή μας;
Ο σύγχρονος άνθρωπος, ιδιαίτερα μετά την κυριαρχία της τεχνολογικής σκέψης, έμαθε να πιστεύει ότι ο κόσμος είναι ένα τεράστιο μηχάνημα που περιμένει να το αποκωδικοποιήσει. Και πράγματι, χάρη στη γνώση και στην επιστήμη, κατάφερε θαύματα.
Έσκισε τα μυστικά της ύλης.Άγγιξε το άπειρο με τα τηλεσκόπιά του.Περπάτησε στη Σελήνη.Διάβασε τον κώδικα της ζωής.
Κι όμως.
Όσο περισσότερο γνωρίζει, τόσο περισσότερο συναντά την έκταση εκείνων που αγνοεί.
Γιατί ο άνθρωπος μπορεί να προβλέψει την κίνηση των άστρων, αλλά δεν μπορεί πάντα να προβλέψει τη μία στιγμή που θα αλλάξει τη δική του ζωή.
Μπορεί να κατασκευάσει μηχανές που ταξιδεύουν στο Διάστημα, αλλά δεν μπορεί να γνωρίζει ποια τυχαία συνάντηση, ποιο απρόοπτο γεγονός, ποια μικρή παρέκκλιση από το σχέδιό του θα τον οδηγήσει εκεί όπου τελικά θα βρεθεί.
Αυτό δεν ακυρώνει τη βούλησή του.
Την τοποθετεί στη σωστή της θέση.
Ο άνθρωπος δεν είναι ένα φύλλο που παρασύρεται από τον άνεμο.
Αλλά ούτε και ο ίδιος είναι ο άνεμος.
Επιλέγει, δημιουργεί, αγωνίζεται, αποφασίζει.
Όμως κάθε του επιλογή πραγματοποιείται μέσα σε ένα σύμπαν γεμάτο παράγοντες που δεν ελέγχει.
Η ανθρώπινη ελευθερία δεν βρίσκεται στην ψευδαίσθηση ότι εξουσιάζουμε τα πάντα.
Βρίσκεται στην ικανότητά μας να δρούμε υπεύθυνα μέσα σε έναν κόσμο που δεν μας αποκαλύπτει όλα του τα μυστικά.
Γι’ αυτό ίσως η φράση του Θανάση:
«Πρώτα είναι η βούληση του Θεού και μετά τ’ ανθρώπου»
δεν πρέπει να διαβαστεί ως άρνηση της ανθρώπινης δύναμης.
Μπορεί να διαβαστεί ως μια βαθύτερη φιλοσοφική θέση.
Ότι πριν από τον άνθρωπο υπήρχε ένα Σύμπαν.
Πριν από τη συνείδησή του υπήρχε μια πραγματικότητα.
Πριν από τη δική του μικρή ιστορία υπήρχε μια τεράστια κοσμική ιστορία, μέσα στην οποία η δική του ζωή αποτελεί ένα μοναδικό αλλά μικρό κεφάλαιο.
Ο άνθρωπος είναι δημιουργός, αλλά δεν είναι η αρχή όλων.
Είναι εξερευνητής, αλλά όχι ιδιοκτήτης της αλήθειας.
Είναι ελεύθερος, αλλά η ελευθερία του ανθίζει μέσα στα όρια της ύπαρξης.
Ίσως τελικά αυτό να ήταν το πραγματικό μάθημα που ήθελε να αφήσει ο γέροντας Θανάσης στον νέο αστροφυσικό.
Να ψάχνει το Σύμπαν με πάθος.
Να μετρά τα άστρα.
Να αποκαλύπτει τους νόμους της φύσης.
Αλλά ποτέ να μη χάσει εκείνο το σπάνιο γνώρισμα των μεγάλων ανθρώπων:
την επίγνωση ότι όσο πλησιάζουμε την αλήθεια, τόσο περισσότερο κατανοούμε το μεγαλείο του αγνώστου.
Γιατί η σοφία δεν είναι να πιστεύουμε πως κατέχουμε το μυστήριο.
Η σοφία είναι να έχουμε το θάρρος να το πλησιάζουμε.
Και ίσως τότε καταλαβαίνουμε το τελευταίο μήνυμα του Θανάση:
Ο άνθρωπος χαράζει τον δρόμο του.
Αλλά δεν έφτιαξε μόνος του τον κόσμο στον οποίο βαδίζει.
