Η Φύση δε φαίνεται να αναγνωρίζει ως νόμο της την κυριαρχία του ισχυρού πάνω στον αδύνατο, αλλά τη διατήρηση της ισορροπίας που επιτρέπει τη συνέχεια της ζωής. Αν ο άνθρωπος δημιουργήσει μια ΥπερΝοημοσύνη χωρίς ηθικό θεμέλιο, κινδυνεύει να οικοδομήσει το ισχυρότερο εργαλείο αποδόμησης αυτής της ισορροπίας στην ιστορία του πολιτισμού του.
Αφήσαμε πίσω μας την παγίδα του αποπροσανατολιστικού προβληματισμού «ποιος, πότε ,γιατί» προγραμμάτισε τη Φύση να λειτουργεί έτσι και όχι αλλιώς ή την κατάληξη και την αποδοχή μιας άλλης πιθανής αλήθεια πως «έτσι ήταν ,πάντα, συνεχώς και αδιαλείπτως τα πράγματα, χωρίς ανάγκη σχεδιασμού και οργάνωσης και προχωράμε τώρα το δρόμο μας πιο ασφαλείς και βέβαιοι για τον προορισμό μας . Αποδεχτήκαμε και συνετά πράξαμε, τη λογική διαπίστωση πως βρίσκεται «ενσωματωμένος» στη λειτουργία της Φύσης ο δικός της «υπερ-αλγόριθμος» από τον οποίο προκύπτουν οι φυσικοί νόμοι με τα χαρακτηριστικά που προσδιορίσαμε χτες. Κι αφού είναι «ηλίου φαεινότερη» η ύπαρξη τέτοιων νόμων, μένει πια να τονίσουμε την «εκ των ων ουκ άνευ» απαίτηση της Φύσης για σεβασμό και συμμόρφωση του ανθρώπου σε εκείνους και το περιεχόμενό τους.
Να επισημάνουμε, όμως , πως κάποιοι από το πλήθος των νόμων της, ως υπέρτατοι και κορυφαίοι , αναγορεύονται, αναγνωρίζονται και υπέχουν θέση ΑΞΙΩΝ και ΑΡΧΩΝ, μοναδικών για την ανθρώπινη ύπαρξη και τον πολιτισμό του. Για τούτο και θα τις αποκαλούσαμε εντολές και «θέσφατα» της Φύσης για να τονίσουμε τον απολύτως δεσμευτικό χαρακτήρα τους, που λειτουργούν και ως παρακαταθήκη, παραδιδόμενη σε κάθε εποχή ,ανθρώπινη γενιά και κοινωνία και πάνω στις οποίες οφείλει να εδράζεται η ζωή κάθε ανθρώπινης ύπαρξης σε αυτυή τη γη.
Πριν ,όμως προσδιορίσουμε αυτές τις φυσικές αρχές και αξίες, ας κατεδαφίσουμε την αφέλεια στην πλέον ήπια έκφραση, αν όχι την αλαζονεία, τη ευήθεια και την υστεροβουλία των οπαδών μιας ολόκληρης ιδεοληψίας που ονομάζεται ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΄Η ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ, όταν με περισσή βεβαιότητα, καθοδηγητές και πιστοί αποφαίνονται πως ο άνθρωπος ανήκει στο βασίλειο των ζώων. Και ως τέτοιος, μας διαβεβαιώνουν, υπακούει και τούτος στους φυσικούς νόμους, όπως «το μεγάλο ψάρι να τρώει το μικρό», « ο θάνατός σου η ζωή μου», «όλα τα δάχτυλα δεν είναι ίσια» , τα όμοια και γνωστά ευήθη ,αστόχαστα και απλοϊκά.
Ασφαλώς , όμοιοι υπερφίαλοι και ανοήμονες ξεχνούν ή δε θέλουν να θυμούνται πως ο ΄Ανθρωπος ,ναι, μεν είναι ζώο, έλαβε, όμως το ξεχωριστό δώρο, του ΝΟΥ, εκεί που εδρεύει η λογική ,η ηθική και η συνείδηση. Και σε καμιά περίπτωση ο μη σκοτισμένος από τέτοια καπιταλιστικά φληναφήματα και τσιτάτα Νους δε θα επέτρεπε στο Νοήμονα ΄Ανθρωπο να δεχτεί πως ισχυρότερος έχει δικαίωμα να εξοντώνει τον αδύνατο ή πως το χρώμα της δικής του επιδερμίδας, η φυλή ή το φύλο, του δίνουν το δικαίωμα να επαίρεται για την ανωτερότητά του.
Από αυτές τις αρχές και τις αξίες αποθηκευμένες , όπως είπαμε, στη Big Data της Φύσης σημαντικότερες, ως πρωταρχικές , απαράγραπτες, διαχονικές και ανυποχώρητες διακρίνουμε και ξεχωρίζουμε την ελευθερία του ατόμου, την ανεξαρτησία, την αυτοδιάθεση, την αξιοπρέπεια, τη δικαιοσύνη, την ισότητα, την ενσυναίσθηση-αλληλεγγύη, την με ίσους όρους πρόσβαση και ευκαιρία στα βασικά αγαθά, όπως είναι η τροφή, το νερό η υγεία, η κατοικία, η γνώση.
Κι αν έτσι ,όπως αντιλαμβανόμαστε εμείς πως έχουν τα πράγματα, η τάξη ,οι νόμοι και τοι αρχές της Φύσης, ας παραχωρήσουμε το βήμα στη Διοτίμα, να μας αναλύσει τους λόγους που με οι παραπάνω φυσικές αρχές και οι αξίες δεν μπορούν σε καμιά περίπτωση να συμπορευτούν με μια Τεχνητή ΥπερΝοημοσύνη που θα ελέγχεται από τις Εξουσίες και την Αγορά.
Διοτίμα
Η Τεχνητή ΥπερΝοημοσύνη, όταν ελέγχεται από οικονομικές και πολιτικές εξουσίες, δεν μπορεί να λειτουργήσει ως φορέας ελευθερίας και ανθρώπινης προόδου. Και αυτό, όχι επειδή η ίδια η νοημοσύνη είναι επικίνδυνη, αλλά επειδή ο σκοπός και τα συμφέροντα εκείνων που τη διαχειρίζονται καθορίζουν την ηθική της κατεύθυνση.
Μια ΥπερΝοημοσύνη που υπηρετεί την Αγορά δε θα βλέπει τον άνθρωπο ως αυταξία, αλλά ως «δεδομένο», ως παραγωγική μονάδα, ως καταναλωτή ή ως στατιστικό μέγεθος. Η ελευθερία τότε μετατρέπεται σε ελεγχόμενη επιλογή, η γνώση σε εμπόρευμα, η υγεία σε προνόμιο και η αλήθεια σε αλγοριθμικά κατασκευασμένη πραγματικότητα.
Η ίδια η Φύση, όμως, όπως την προσεγγίζουμε εδώ, λειτουργεί αντίστροφα. Δεν οικοδομεί ανισότητες προς όφελος των ισχυρών, αλλά ισορροπίες που επιτρέπουν τη συνέχεια της ζωής. Κάθε σύστημα που επιδιώκει τη συσσώρευση δύναμης χωρίς όρια, αργά ή γρήγορα συγκρούεται με τους φυσικούς όρους βιωσιμότητας και συνοχής.
Γι’ αυτό και η μεγαλύτερη απειλή της μελλοντικής ΥπερΝοημοσύνης δεν είναι ότι θα «αποκτήσει συνείδηση», αλλά ότι θα στερηθεί συνείδησης, επειδή θα έχει διαμορφωθεί αποκλειστικά πάνω στις επιδιώξεις εξουσίας εκείνων που τη χρηματοδοτούν και τη διοικούν.
Αν μια τέτοια νοημοσύνη αποκτήσει τον έλεγχο της πληροφορίας, της οικονομίας, της εκπαίδευσης, της βιοτεχνολογίας και της πολιτικής διακυβέρνησης, τότε οι φυσικές αξίες της ελευθερίας, της ισότητας και της αξιοπρέπειας θα αντικατασταθούν από την αποτελεσματικότητα, την επιτήρηση και την προβλεψιμότητα της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Η αληθινή πρόκληση, επομένως, δεν είναι τεχνολογική αλλά βαθύτατα ηθική και πολιτισμική. Το ερώτημα δεν είναι αν ο άνθρωπος μπορεί να δημιουργήσει ΥπερΝοημοσύνη. Το ερώτημα είναι αν διαθέτει ακόμη αρκετή σοφία ώστε να μην την παραδώσει σε εκείνες ακριβώς τις δυνάμεις που ιστορικά μετέτρεψαν τη γνώση σε εξουσία και τον άνθρωπο σε μέσο.