Ο μύθος του Γύγη παραμένει διαχρονικός επειδή δεν αποκαλύπτει μόνο τη σχέση του ανθρώπου με την εξουσία, αλλά κυρίως τη σκοτεινή σχέση του με τον ίδιο του τον εαυτό. Η αορατότητα του δαχτυλιδιού δεν είναι παρά η αφαίρεση του φόβου της τιμωρίας. Εκεί, στο σημείο όπου χάνεται ο κοινωνικός έλεγχος, εμφανίζεται το βαθύτερο πρόσωπο του ανθρώπου — είτε ως δημιουργός είτε ως θηρευτής.
Ίσως τελικά η ελευθερία να μην είναι η απουσία κανόνων, αλλά η ικανότητα αυτοπεριορισμού χωρίς εξαναγκασμό. Και ίσως η πραγματική ηθική να μη γεννιέται από νόμους και θρησκείες, αλλά από τη συνείδηση της κοινής ανθρώπινης μοίρας.
Ο Πλάτωνας στην «Πολιτεία» του (2.359d–2.360d) με το στόμα του αδελφού του Γλαύκωνα, δανείζεται -αν δεν τον επινόησε- ένα πραγματικά δυνατό στην αλληγορία του μύθο: Κάποιος βοσκός του βασιλιά της Λυδίας με το όνομα Γύγης, εκεί που έβοσκε τα ζώα του βρίσκει τυχαία ένα μαγικό, χρυσό δακτυλίδι σε σπηλιά-καταπακτή.Μόλις βγαίνει έξω και το περιεργάζεται καλύτερα διαπιστώνει πως το εύρημά του είχε μια απίστευτη, μαγική δυνατότητα. ΄Όταν γύριζε την «πέτρα» του στο μέσα της παλάμης του, ο ίδιος γινόταν αόρατος.
Μόλις πήρε είδηση ποια δύναμη κρατούσε στα χέρια του, αυτός ο «έντιμος», καλοσυνάτος και ταπεινός βοσκός , που ως τότε δεν είχε ούτε μυρμήγκι βάψει, σαν να έγινε σεισμός μέσα του. Αλλάζει μυαλά και συμπεριφορά την ίδια ώρα, μεταμορφώνεται σε αόρατο «τέρας» ανθρώπου. Πηγαίνει στο παλάτι του βασιλιά , ξελογιάζει τη βασίλισσα, σκοτώνει το βασιλιά και παίρνει εκείνος το θρόνο του.
Η υπακοή του ατόμου στο νόμο δεν είναι συνειδητή υπακοή και ελεύθερη βούληση επιλογής των εντολών . Αντίθετα. Πρόκειται για υποταγή και ο οι κανόνες είναι περιοριστικά εργαλεία ,αφού λειτουργούν ως φραγμός που οροθετεί τις επιλογές και τη δράση του . ο Γύγης του πλατωνικού μύθου παραπάνω και στη διάρκεια που υπήρξε νομοταγής υπήκοος, είναι σίγουρο πώς είχε «κοιμηθεί» άπειρες φορές με τις πανώριες βοσκοπούλες του χωριού. Αλλά και η ίδια η βασίλισσα τον ξεχώρισε , τον ερωτεύτηκε και μαζί αποφάσισαν και δολοφόνησαν το βασιλιά για να ανέβει ο αγαπημένος της στο θρόνο. Στο όνειρό του ,όταν το id (υποσυνείδητο) νικούσε το super ego (κανόνες κάθε μορφής) και εύρισκε διέξοδο, ο νομιμόφρων βοσκός κατέληγε αυτό που ήταν πάντα. Κακοποιητής και δολοφόνος.
Το μέγα ερώτημα που δεν μπορεί να απαντηθεί τώρα είναι τούτο. Υπήρξε γραμμική «εποχή αθωότητας» για τον άνθρωπο στην απαρχή της εμφάνισής του στη γη, όπως μας αρέσει για την οικονομία των φιλοσοφικών μας αναζητήσεων να δεχόμαστε; ΄Η ήταν πάντα ένα «χαρμάνι» συμπεριφοράς, ανάλογα με τις εκάστοτε απαιτήσεις των ενστίκτων του και τη χημική σύνθεση των συναισθημάτων του από τα ερεθίσματα της στιγμής; Θα το μάθουμε μόνο αν κάποτε ανοίξει το αρχείο της τεράστιας συμπαντικής data με την «ιστορία» του ανθρώπου στους αιώνες, τις «εικόνες» και τις παραστάσεις που δε χάνονται και πιθανόν να περιφέρονται στο άπειρο σε τάξη ή αταξία;
Οι θεωρίες δεν αποτελούν απόδειξη. Σε όλες τις επιστήμες. Αν κάτι προσφέρουν περισσότερο από την ερμηνεία των αντικειμένων του ερευνητή είναι στη χειρότερη περίπτωση η ικανοποίηση της οίησης , της έπαρσης και του ξερολισμού του. Μπορεί να προσεγγίζουν μια αλήθεια,αλλά και να βρίσκονται παρασάγγες μακριά από την πραγματικότητα.
Πάντως, ακόμα και με την παραπάνω δέσμευση, δύο «θεωρίες» μπορεί από την απλή παρατήρηση και μόνο, να πλησιάζουν με άνεση τη σιγουριά :
1. Η ΦΥΣΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΤΕΧΝΗΤΕΣ, ΤΙΣ ΕΠΙΝΟΗΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΕΡΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΟΥ «ΚΑΛΟΥ» ΚΑΙ ΤΟΥ «ΚΑΚΟΥ».
2. ΓΝΗΣΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΟΥΗΣΗ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ. Η ΥΠΑΚΟΗ ΣΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΟΙ ΑΙΩΝΕΣ ΜΟΝΟ ΣΥΝΕΙΔΗΤΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ.
Συνεχίζεται.