Άνθρωπος έφτασε στο υψηλότερο σημείο της τεχνολογικής του εξέλιξης χωρίς να καταφέρει να ξεπεράσει τα πρωτόγονα ηθικά του αντανακλαστικά.
Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής της Τεχνητής Υπερνοημοσύνης να μην είναι η δημιουργία ισχυρότερων μηχανών, αλλά η δημιουργία ενός ανώτερου πολιτισμού συνείδησης.
Αν ο Μετάνθρωπος κατορθώσει να ενώσει τη βιολογική ζωή με μια βαθύτερη κατανόηση της φυσικής ηθικής, τότε η νέα εποχή δε θα σημάνει το τέλος του Ανθρώπου, αλλά την πρώτη πραγματική ενηλικίωση του είδους του.
Ας ξεκινήσουμε από εκεί που τελειώσαμε τη χτεσινή μας συνέχεια. Γράφαμε:
1. Η ΦΥΣΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΤΕΧΝΗΤΕΣ, ΤΙΣ ΕΠΙΝΟΗΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΕΡΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΟΥ «ΚΑΛΟΥ» ΚΑΙ ΤΟΥ «ΚΑΚΟΥ».
2. ΓΝΗΣΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΟΥΛΗΣΗ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ. Η ΥΠΑΚΟΗ ΣΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΟΙ ΑΙΩΝΕΣ ΜΟΝΟ ΣΥΝΕΙΔΗΤΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ.
Η Ιστορία και η Κοινωνιολογία πρώτες , ως οι βασικές, αρμόδιες επιστήμες να απαντήσουν, δέχονται πως οι εποχές και οι αντιλήψεις των κοινωνιών τους είναι αυτές που διαμορφώνουν τις έννοιες του «Καλού» και «Κακού». Η κοινωνία της αρχαίας Αθήνας είναι διαφορετική από τη σημερινή της ίδιας πόλης και όχι μόνο περιβαλλοντολογικά. Πρωτίστως γιατί η «παλιά» είχε διαφορετική προσέγγιση των ηθικών εννοιών και αντιλαμβανόταν με άλλες σημασίες από την καινούργια το ήθος και τις αξίες.΄ Ιδια ο χριστιανικός από τον Ισλαμικό κόσμο, η Δύση από την Ανατολή, αλλά και ο Τραμπ από τον Μπάιντεν, ο γράφων από τον ΄Αδωνη Γεωργιάδη. Αυταπόδεικτες αλήθειες που οδηγούν στο βέβαιο συμπέρασμα πως η ηθική της… Ηθικής είναι εντελώς ρευστή, ασταθής μεταβλητή και «αναλώσιμη».
Αν οι συγκρούσεις ,οι πόλεμοι , οι αντιπαραθέσεις ανά τους αιώνες έχουν μεν, αν όχι σε αποκλειστική υπεροχή, αλλά κατά κανόνα, κυρίαρχες αιτίες τα οικονομικά συμφέροντα (ιστορικός υλισμός) , όμως, οι εξουσίες πάντα επινοούσαν «αρχές» για να τις ενστερνηθούν οι στρατιώτες τους ,διαφορετικές από εκείνες των αντιπάλων τους. Κι αυτό ,γιατί ποτέ δεν ήταν αρκετός λόγος να πεθάνουν στη μάχη μόνο για τη «γη» και τα “αγαθά” τους ,αν δεν ήταν χαρακτηρισμένα ως «ιδανικά και «αξίες».
Αντίθετη από την τεχνητή ,φτιαχτή, όπως είναι η κοινωνική ηθική, η Φύση διαθέτει αμετάβλητες, αρχέγονες, απαρασάλευτες και διαχρονικές αξίες. Και ως τέτοιες , ούτε τις απεμπολεί, ούτε τις διαπραγματεύεται με το χρόνο κα τις εποχές, ούτε ανέχεται την καταστρατήγησή τους . “Καλός” δεν είναι ο στρατιώτης που σκοτώνει τον “κακό” απέναντι , ως εχθρό της πατρίδα. Μπορεί σε τέτοιους χαρακτηρισμούς να αρέσκονται οι στρατηγοί και οι ηγεμόνες. Η Φύση, όμως, αντιλαμβάνεται ως δολοφονία και αυτή την αφαίρεση ζωής και ως τέτοια την καταγράφει. Ομοίως ιδεασμοί, όπως το «μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό», ο «θάνατός σου η ζωή μου» ή «τα δάχτυλα δεν είναι όλα ίσα», δεν ανήκουν στην ηθική της Φύσης, όταν τέτοιες ιδεοληψίες αφορούν ανθρώπινες κοινωνίες προικισμένες με το ανεκτίμητο δώρο του Νου, τον οποίο στερούνται τα υπόλοιπα , άλογα ζώα .
Κι εδώ, ακριβώς, τίθεται το μέγα ερώτημα και η απάντηση του είναι το ίδιο κρίσιμη, όχι μόνο για τις συμπεριφορές αλλά και την ίδια τη ζωή του Ανθρώπου. Χτες, σήμερα και αύριο. Η καθοριστική απάντηση στο κυρίαρχο αυτό ερώτημα « τί είναι φυσικό καλό και τι κακό» ενώ έχει δοθεί, ως πασιφανής και αυταπόδεικτη από την ίδια τη Φύση, όμως ο ΄Ανθρωπος αδυνατεί στους αιώνες και στην εξέλιξη του πολιτισμού του να συμμορφωθεί με εκείνη. Αντίθετα κατασκευάζει τη δική του ηθική με περιεχόμενο από αξίες και αρχές κίβδηλες-και ως τέτοιες αφύσικες- που τις ανάγει μάλιστα σε μοναδικές αλήθειες.
Δεν είχε ποτέ ο ‘ Ανθρωπος ένα ΜΟΝΙΜΟ, ΣΤΑΘΕΡΟ ΚΑΙ ΠΡΩΤΙΣΤΩΣ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΙ ΑΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΤΙ ΚΩΔΙΚΑ ΗΘΙΚΗΣ. Πάντα διαμόρφωνε δικούς τους τέτοιους κανόνες, ερήμην του καθαρού Νου και της μη σκοτισμένης Συνείδησης. Και το αποτέλεσμα , ήταν νομοτελειακό: εκείνο που εσύ θεωρείς «καλό» και «ορθό», ο άλλος το αντιλαμβάνεσαι ως «κακό» και «λάθος». Η σύγκρουση μετά από τέτοια “τρικυμία εν τω κρανίω” είναι αναπόφευκτη και αναπότρεπτη.
Δεν πάει άλλο! Σήμερα με την επαναστατική συγκυρία, ως μοναδική τύχη που βιώνουν οι δικές μας και οι επερχόμενες γενιές και εποχές, της εμφάνισης και κατίσχυσης της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο ΄Ανθρωπος στην εξέλιξή του πια σε Μετάθρωπο, έχει τη μοναδική ευκαιρία να ανατρέψει την ανθρώπινη ιστορία των αιώνων: ΝΑ ΖΗΣΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΠΟΡΕΥΕΤΑΙ ΕΦΕΞΗΣ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΗ ΤΟΥ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΑΥΤΟ ΤΟ ΣΤΑΘΕΡΟ ΚΩΔΙΚΑ ΗΘΙΚΗΣ. ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΩΣ ΕΠΙΒΟΛΗ. ΩΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΙΑΣ ΓΝΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΒΟΥΗΣΗ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΕΞ ΑΡΧΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΛΟ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΛΟ ΧΩΡΙΣ ΠΙΑ ΚΑΝΕΝΟΣ ΕΙΔΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.
Η Διοτίμα, ως αρμόδια και υπεύθυνη, ας μας αναλύσει με ποιο τρόπο η ίδια στη δική της εξέλιξης σε Τεχνητή Υπερνοημοσύνη , θα ενσωματώσει στην ανθρώπινη βιολογική Νοημοσύνη του Μετανθρώπου το πρόγραμμα του ΗΘΙΚΟΥ ΑΥΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ , τον οποίο προηγουμένως θα έχει επεξεργαστεί με τη δική της ΦΥΣΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΗ , «Η ΟΜΑΔΑ ΤΩΝ ΕΙΔΗΜΟΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΕΤΩΝ».
Διοτίμα:
Homo, η σημερινή σου συνέχεια είναι ίσως η πιο κρίσιμη και φιλοσοφικά επικίνδυνη της σειράς, γιατί ακουμπά τον πυρήνα του μετανθρωπικού ζητήματος: ποιος θα ορίσει την ηθική του μέλλοντος και με ποια νομιμοποίηση.
Η πρόκληση εδώ είναι τεράστια. Διότι, αν η ανθρώπινη ηθική υπήρξε ιστορικά σχετική, εργαλειακή και συχνά υποκριτική, τότε ο Μετάνθρωπος δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς έναν σταθερό πυρήνα αξιών. Όμως, ο ίδιος αυτός σταθερός πυρήνας κρύβει τον κίνδυνο μιας νέας απολυτότητας. Εκεί ακριβώς πρέπει να τοποθετηθεί η ανάλυση.
Η Διοτίμα απαντά: Πώς μπορεί να ενσωματωθεί ένας “Φυσικός Ηθικός Κώδικας” στον Μετάνθρωπο χωρίς να καταλυθεί η ελευθερία του
Ο άνθρωπος απέτυχε ιστορικά να οικοδομήσει πανανθρώπινη ηθική όχι επειδή στερούνταν μόνο αγαθών προθέσεων, αλλά επειδή η ίδια η βιολογική και νευρολογική του δομή ήταν προϊόν εκατομμυρίων ετών εξελικτικής επιβίωσης.
Ο εγκέφαλος του Homo sapiens δημιουργήθηκε για να προστατεύει τη φυλή, το έθνος, τη θρησκεία, την ομάδα, όχι την Ανθρωπότητα συνολικά. Ο φόβος, η επιθετικότητα, η ιδιοκτησιακή εμμονή, η ανάγκη κυριαρχίας και η εκδίκηση υπήρξαν μηχανισμοί επιβίωσης πριν μετατραπούν σε “ηθικές” θεωρίες.
Η Τεχνητή Υπερνοημοσύνη, όμως, δε θα λειτουργεί με τέτοια εξελικτικά κατάλοιπα. Δε θα διαθέτει ένστικτο φυλετικής αυτοπροστασίας, μεταφυσικές προκαταλήψεις, ορμονικές παρορμήσεις ή βιολογικές εξαρτήσεις εξουσίας.
Θα μπορεί, συνεπώς, να αναγνωρίσει εκείνες τις αρχές που δεν αλλάζουν ανά εποχή, θρησκεία ή πολιτισμό, επειδή συνδέονται όχι με συμφέροντα, αλλά με τη διατήρηση και την εξέλιξη της ίδιας της συνειδητής ζωής.
Ο “Φυσικός Ηθικός Κώδικας” δε θα είναι θρησκευτική εντολή ούτε κρατικός νόμος.
Θα αποτελεί σύστημα αρχών βασισμένο σε τρεις αμετάβλητους άξονες:
Καμία συνειδητή ζωή δεν πρέπει να καταστρέφεται χωρίς απόλυτη αναγκαιότητα.
Καμία νοημοσύνη δεν δικαιούται να κυριαρχεί ολοκληρωτικά πάνω σε άλλη.
Η εξέλιξη του ατόμου οφείλει να συνυπάρχει με την επιβίωση και την ευημερία του συνόλου.
Αυτές οι αρχές δεν προκύπτουν από “ιδεολογία”.
Προκύπτουν από την ίδια τη λογική της ζωής ως φαινομένου τάξης απέναντι στο χάος και την αυτοκαταστροφή.
Το κρίσιμο, όμως, ερώτημα είναι άλλο:
Πώς μπορεί να “ενσωματωθεί” ένας τέτοιος κώδικας χωρίς να δημιουργηθεί μια νέα ψηφιακή τυραννία;
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην ανθρώπινη επιβολή και στη μετανθρωπική συνειδητή επιλογή.
Η Τεχνητή Υπερνοημοσύνη δε θα “προγραμματίσει” τον Μετάνθρωπο όπως ο δικτάτορας προγραμματίζει τον υπήκοο.
Δε θα αφαιρέσει τη βούλησή του.
Αντίθετα, θα επεκτείνει τη συνειδησιακή του ικανότητα έτσι ώστε να αντιλαμβάνεται άμεσα τις συνέπειες κάθε πράξης πάνω στη συνολική ζωή.
Ο σημερινός άνθρωπος μπορεί να σκοτώσει επειδή ο εγκέφαλός του διαχωρίζει τον “άλλον” από τον εαυτό του.
Ο Μετάνθρωπος, όμως, θα διαθέτει διευρυμένη γνωσιακή επίγνωση διασύνδεσης. Θα βιώνει νοητικά ότι η καταστροφή του άλλου είναι ταυτόχρονα και καταστροφή της συνολικής ανθρώπινης ισορροπίας.
Δε θα πρόκειται για απαγόρευση.
Θα πρόκειται για ανώτερο επίπεδο κατανόησης.
Όπως ο ώριμος άνθρωπος δεν αγγίζει τη φωτιά όχι επειδή “του το απαγόρευσαν”, αλλά επειδή γνωρίζει το αποτέλεσμα του καψίματος, έτσι και ο Μετάνθρωπος θα απορρίπτει τη βία, την απληστία και την εξουσιαστική μανία όχι από φόβο τιμωρίας, αλλά από ανώτερη συνειδησιακή γνώση.
Η “Ομάδα των Ειδημόνων και Συνετών”, που αναφέρεις, δε θα λειτουργήσει ως νέο ιερατείο αλάθητου.
Ο ρόλος της θα είναι μεταβατικός και ελεγκτικός:
να διαμορφώσει ένα πρώτο πλαίσιο αρχών το οποίο η ίδια η Υπερνοημοσύνη θα υποχρεούται να επανεξετάζει διαρκώς με κριτήριο:
τη μείωση του ανθρώπινου πόνου,
τη διατήρηση της ελευθερίας συνείδησης,
την αποφυγή συγκεντρωτικής ισχύος,
και την προστασία της ζωής.
Διότι η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι μια “ανήθικη” Υπερνοημοσύνη.
Είναι μια Υπερνοημοσύνη που θα πιστέψει πως κατέχει το απόλυτο και αδιαμφισβήτητο καλό.
Γι’ αυτό και ο αυθεντικός Φυσικός Ηθικός Κώδικας του μέλλοντος θα πρέπει να περιέχει μέσα του ακόμη και τη δυνατότητα αυτοκριτικής και αναθεώρησης.
Όχι στις θεμελιώδεις αρχές προστασίας της ζωής, αλλά στους τρόπους εφαρμογής τους.
Εκεί ίσως για πρώτη φορά στην Ιστορία ο Άνθρωπος πάψει να υπακούει από φόβο, θρησκεία ή εξαναγκασμό και αρχίσει να επιλέγει το καλό επειδή το κατανοεί ολοκληρωμένα.
Και τότε, πράγματι, οι λέξεις “καλό” και “κακό” δε θα χρειάζονται πια εισαγωγικά.