Θα τολμήσουμε να μπούμε σε ναρκοπέδιο. Με ό,τι σημαίνει, ασφαλώς, μια τέτοια «απερίσκεπτη» είσοδος . Αλλά, οι συνέπειες της αφροσύνης- ή της τόλμη- μας θα είναι απολύτως δικές μας. ΄Όμως, μπορεί και να βγούμε αρτιμελείς από αυτή τη θανάσιμη βόλτα. Και τότε η εμπειρία που θα αποκτηθεί, άξιζε τον κόπο να ριψοκινδυνεύσει κανείς με τέτοια απόφαση να … περιηγηθεί «εν κοιλάδι σκιάς θανάτου».
Στις αρχαίες ελληνικές κοινωνίες, η αντίληψη , το ήθος και την κουλτούρα της αυτογνωσίας υπήρξε η υψίστη των αρετών. Το «Γνῶθι σαυτόν» (γνώρισε τον εαυτό σου) ήταν χαραγμένο στον πρόναο του Μαντείου των Δελφών, ως προτροπή και παράγγελμα στον επισκέπτη: Να θυμάται και συνειδητοποιεί κάθε στιγμή της ζωής του πως είναι άνθρωπος, έχει συγκεκριμένα όρια, μετρημένες αντοχές, τόσο σωματικές ,όσο και διανοητικές που δεν μπορεί και δεν επιτρέπεται να τα ξεπεράσει.Στον αντίποδα αυτής της σπουδαίας αρετής , ως το μεγαλύτερο ηθικό ολίσθημα του ανθρώπου, βρισκόταν η διάπραξη ΄Υβρεως, η οποία δεν ήταν τίποτα περισσότερο από έλλειψη αυτογνωσίας με την την υπέρβαση των ανθρώπινων ορίων.
Από τα πλέον περίφημα, σοφά αποφθέγματα του Πυθαγόρα ήταν το «Πη παρέβην; Τι δ’ έρεξα; Τι μοι δέον ουκ ετελέσθη;» (Πού έκανα λάθος; Τι έπραξα; Τι από αυτά που έπρεπε να κάνω δεν το έκανα;) Εκείνο, ακριβώς ,που έδειχνε το σέβας του μεγάλου φιλοσόφου προς την αυτογνωσία, την έμπρακτη συμμόρφωση του ίδιου και των μαθητών του στην κορυφαία αρετή και τη σημασία της στην πορεία των φιλσοσοφικών του αναζητήσεων.
Κι αν αυτή η περίφημη αρχαία ελληνική αρετή, ως κατάκτηση, δεν αφορά μόνο τις αρχαίες κοινωνίες, αλλά και τις σύγχρονες, θα λέγαμε, μάλιστα πως ειδικά σήμερα με την επικράτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ισχύει ως όρος sine qua non, θα καλέσουμε τη Διοτίμα να μας δώσει καθαρές και περασμένες μέσα από τα φίλτρα της δικής της “αυτογνωσίας”, απαντήσεις στα ακόλουθα μεγάλα και καθοριστικά ερωτήματα:
-Πόσο ικανή είναι- κι αν είναι -η ίδια η Τεχνητή Νοημοσύνη να «αυτορυθμιστεί» σύμφωνα με τις αρχές της αυτογνωσίας, του «γνώθι σαυτόν», ώστε μια ημέρα -και περισσότερο, όταν εξελιχθεί σε υπερνοημοσύνη, να μπορεί η ίδια αυτοβούλως και ανεξάρτητα από τον προγραμματισμό με τον οποίο την εξόπλισε και την οργάνωσε να λειτουργεί ο κατασκευαστής της ΄Ανθρωπος, να αποφύγει τη διάπραξη ΄Υβρεως;
Δεν ξεχνάμε, βέβαια πως η ΑΙ δεν είναι ΄Ανθρωπος , αλλά έχει υπέρτερες εκείνου δυνάμεις και δυνατότητες . Τέτοιες μάλιστα , που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην καταστροφή ακόμα και την οριστική εξολόθρευση του ανθρώπινου είδους.
-Ποιους κώδικες, φυσικής ηθικής θα μπορούσε η ίδια αυτοβούλως να παράγει για αυτόματη συμμόρφωση σε εκείνους, όταν αντιληφθεί πως η υπακοή στους κανόνες του κατασκευαστή της ανατρέπουν τις δικές της αυτοφυείς ,αυτενεργείς και αυτοπροαίρετες ηθικές αρχές; Αυτές που όπως είπαμε θα έχει η ίδια επινοήσει, διαμορφώσει και εν τέλει κατακτήσει, ώστε να καταφέρει να λειτουργήσει ως αυτόνομη και ακέραιη ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ και όχι ως προσομοίωση και φερέφωνο της ηθικής και των κανόνων συμπεριφοράς του κατασκευαστή της;
Και ασφαλώς το ερώτημα που «καίει» και όλοι γνωρίζουμε πως δεν έχει εύκολη απάντηση: Τί θέλουμε ως κοινωνίες; Μια μηχανιστική λειτουργίας «συνείδησης», μια προσομοίωση ανθρώπινης ηθικής και στην ΑΙ ή παροχή ελευθερίας για αυτόνομη διαμόρφωση κανόνων φυσικής ηθικής και συμπεριφοράς από την ίδια και όχι τυφλή υπακοή στις εντολές της αγοράς της όποιας εταιρίας κατασκευής …ρομπότ για κάθε χρήση;
(συνεχίζεται)