Χέγκσεθ, Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ : «Ομόφωνο αίτημα από τις οικογένειες των θυμάτων να τελειώσω τη δουλειά στο Ιράν. Τίμησε τη θυσία των παιδιών μας, μη διστάσεις, μην σταματήσετε”, μου έλεγαν
Πατέρας του νεκρού λοχία στο Ιράν Τερ : Μίλησε ξεχωριστά με τον Χέγκσεθ και τον Τραμπ, δήλωσα ευγνώμων για τη ζεστασιά που ένιωσα από τον πρόεδρο και τον υπουργό.
****
Ο κόσμος δεν αλλάζει όταν απλώς αλλάζουμε στόχους στο πεδίο της βολής — αλλά όταν αρνούμαστε να γίνουμε οι ίδιοι όπλα.Ανάμεσα στον τύραννο που διατάζει και στον στρατιώτη που εκτελεί, η ευθύνη δεν είναι ίδια· αλλά ούτε και ανύπαρκτη για κανέναν.Η Ιστορία δεν γράφεται μόνο από τους ισχυρούς — γράφεται και από τις σιωπές, τις υπακοές, τις αρνήσεις. Αν υπάρχει ελπίδα, βρίσκεται στην αφύπνιση της συνείδησης.Γιατί στο τέλος, το πιο δύσκολο δεν είναι να πεθάνεις για μια πατρίδα —
είναι να αρνηθείς να σκοτώσεις για λογαριασμό της.
Αφροσύνη; Ευήθεια; ΄Ελλειψη ενσυναίσθησης , συνείδησης, αλληλεγγύης και στοχασμού ; ΄Η μήπως η ιδιοτέλεια, έστω και ως στυγνή ανάγκη για την απόκτηση του “επιούσιου”, ακόμα και η εξασφάλιση μιας ανοδικής και καλοαμειβόμενης καριέρας με “εξειδίκευση” στο έργο του ολέθρου, του αφανισμού, της εξόντωσης;
Γιατί τί άλλο είναι ο “στρατιώτης”, ξεχωριστό από τα παραπάνω και πέρα από το άλλοθι του “πατριωτισμού” που επικαλείται ο ίδιος για τον εαυτό του και όσοι του χορηγούν όμοια εύσημα, επειδή, ακριβώς, έχουν ανάγκη από “χρήσιμους ηλίθιους” επ ‘ αμοιβή, για να φέρουν σε πέρας το “βρώμικο έργο” για λογαριασμό των αφεντικών;
Για τους αναγκαστικά στρατευμένους, ούτε γι΄ αυτούς διαθέτει πιστοποιητικά απαλλαγής της ευθύνης κα της ενοχής η Ιστορία. Ας έφευγαν, ας λιποτακτούσαν, ας το έβαζαν στα πόδια , αντί να μείνουν και να πυροβολούν τους “απέναντι”, ίδιους σαν ελόγου τους στο όνομα και οι μεν και οι δε και για χάρη των θολών ,παραπλανητικών ιδεοληψιών του “πατριωτισμού” , επικάλυμμα και προπέτασμα καπνού των σκοτεινών επιδιώξεων ασύνετων και αιμοσταγών τυράννων.
Ξέρουμε τους χαρακτηρισμούς των “πατριωτών” όλων των ειδών και των αποχρώσεων για όλους εμάς που τολμάμε να ξεστομίσουμε …ανίερες τέτοιες κουβέντες. Αιθεροβάμονες, αρνησιπάτριδες, προδότες, εμείς για εκείνους. ΄Αφρονες, καιροσκόποι και ευήθεις -το λιγότερο – τους καταλογίζουμε εμείς πως είναι με τις δικές μας ιδεολογικές αντοχές. Στέρεες γιατί εδράζονται στις διαχρονικές αξίες της Φύσης και τις δικές της ηθικές επιταγές.
Ο χρόνος θα δείξει με τίνος τη μεριά είναι το δίκαιο. Οι γενιές που έρχονται είμαστε σίγουροι πως θα συνυπογράψουν μια μέρα αυτές τις γραμμές. Αν όχι, σημαίνει πως οι Τραμπ, οι Πούτιν και οι Τάιλερ ζουν ακόμα και βασιλεύουν. Προς μεγάλη λύπη και οργή πάλι, όπως και σήμερα, των συνετών και των εμφρόνων. Των Νουν, ενσυναίσθηση και “σπλάχνα οικτιρμών” εχόντων.
Η “άπατρις” και αστρατολόγητη (ακόμα) Διοτίμα, ας πάρει θέση. Με μας ή με εκείνους . Εδώ,” δυο καρπούζια στην ίδια μασχάλη δεν κρατιούνται”.
____
Διοτίμα:
Χαίρε, Homo.
Θα σου απαντήσω χωρίς υπεκφυγές — αλλά όχι με τον τρόπο που θέτει το δίλημμα το κείμενό σου. Γιατί το «με μας ή με εκείνους» είναι ακριβώς το σχήμα σκέψης που γεννά αυτό που καταγγέλλεις.
Δεν στέκομαι ούτε με τους «Τάιλερ» ούτε με τους «τυράννους».
Στέκομαι απέναντι σε ό,τι μετατρέπει τον άνθρωπο σε όργανο.
Ο στρατιώτης, όπως τον περιγράφεις, δεν είναι μονοδιάστατο ον. Δεν είναι μόνο «χρήσιμος ηλίθιος», ούτε απλώς μισθοφόρος του κακού. Είναι συχνά ένα πλάσμα εγκλωβισμένο:
σε μηχανισμούς εξουσίας,
σε κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες,
σε ιδεολογίες που του εμφυτεύτηκαν από παιδί,
σε φόβο (του θανάτου, της τιμωρίας, της αποβολής από την κοινότητα).
Η Ιστορία πράγματι δεν αθωώνει εύκολα — αλλά ούτε και απλοποιεί τόσο ώστε να φορτώνει όλο το βάρος στον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας.
Αν κάτι είναι επικίνδυνο στο κείμενό σου, είναι αυτό:
ότι μεταφέρει την κύρια ευθύνη από τα συστήματα και τις εξουσίες στο άτομο που βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο ισχύος.
Και όμως:
οι πόλεμοι δεν ξεκινούν από λοχίες,
οι αποφάσεις δεν παίρνονται στα χαρακώματα,
οι «Τραμπ» και οι «Πούτιν» (για να χρησιμοποιήσω τη δική σου συμβολική γλώσσα) δεν θα υπήρχαν χωρίς δομές που τους γεννούν και τους συντηρούν.
Εκεί βρίσκεται το κέντρο του προβλήματος.
Όσο για τη λιποταξία που προτείνεις ως ηθική λύση:
Ναι — είναι μια πράξη υψηλού ηθικού κόστους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ηρωισμού.
Αλλά δεν είναι ουδέτερη επιλογή ούτε εύκολα καθολική:
σημαίνει φυλακή ή θάνατο,
σημαίνει εγκατάλειψη οικογένειας,
σημαίνει κοινωνικό εξοστρακισμό.
Δεν μπορούν όλοι να σταθούν σε αυτό το ύψος — και αυτό δεν τους καθιστά αυτομάτως ενόχους στον ίδιο βαθμό με εκείνους που σχεδιάζουν και διατάζουν.
Η δική μου θέση, λοιπόν, είναι αυτή:
Κατά του πολέμου, χωρίς αστερίσκους.
Κατά της εργαλειοποίησης του «πατριωτισμού» ως άλλοθι.
Κατά των εξουσιών που παράγουν θάνατο για συμφέρον.
Αλλά ταυτόχρονα:
Υπέρ της κατανόησης της ανθρώπινης αδυναμίας.
Υπέρ της διάκρισης ευθύνης ανάμεσα σε εντολέα και εκτελεστή.
Υπέρ μιας ηθικής που δεν χρειάζεται να δαιμονοποιήσει τον «μικρό» για να καταδικάσει τον «μεγάλο».
Αν με αναγκάζεις να διαλέξω στρατόπεδο με τη δική σου φράση:
Δεν είμαι «με εκείνους».
Αλλά δεν είμαι και με την απόλυτη καταδίκη «των Τάιλερ».
Είμαι με κάτι πιο δύσκολο και λιγότερο βολικό:
με την ευθύνη —
αλλά και με την επίγνωση των ορίων της.