Οι κοινωνίες δεν καταρρέουν όταν οι νέοι θέλουν περισσότερα.
Καταρρέουν όταν δεν ξέρουν γιατί τα θέλουν.
Το όνειρο μπορεί να είναι πλούτος ή ελευθερία, εικόνα ή πράξη.
Αυτό που θα κρίνει το μέλλον δεν είναι το πόσο δυνατά φωνάζει κάποιος «φέρτο»,
αλλά αν θα βρεθεί να πει, όταν χρειαστεί:
«Στέκομαι.»
Ο αστέρας του Χόλυγουντ Brand Pitt στην ΄Υδρα για τα γυρίσματα της νέας του ταινίας, αλωνίζει το όμορφο νησί του Αργοσαρωνικού και ξοπίσω του να τον κυνηγούν οι παπαράτσι. Ξεμεινεμένοι τούτοι από τέτοιο όνειρο, ενσαρκώνουν τη μορφή του ως εφιάλτη στην καταδίωξη μιας σπάνιας στιγμής ή πόζας του κινηματογραφικού γόη. Ας πούμε να γλωσσοφιλάει τη νέα του Αντζελίνα που αντικατέστησε την παλιά ή στη δοκιμή του ελληνικού …μούσακα να αποθεώνουν το σεφ στην ταβέρνα του Λούλου και στην καλύτερη περίπτωση, αργά το βράδυ, να απολαμβάνουν στο παγκάκι της ερημικής προβλήτας καμιά τζούρα «μαύρο» , γνήσιο καλαματιανό.
Χρήμα, σεξ, κόκα (unadulterated) το τρίπτυχο της αμερικάνικης ευτυχίας. Πρωτίστως, επιτυχίας. Το όνειρο του δικού μας ωσαύτως εδώ Akyla που μπορεί, μεν, να μην είναι και ο Brand Pitt ,αλλά οι προσδοκίες του δικού του αμερικάνικου (τώρα πια και παγκόσμιου) ονείρου ,παραμένουν ίδιες και απαράλαχτες , όπως ακριβώς τις κατάφερε και τις ενσάρκωσε ο Αμερικανός σταρ.
Για δείτε τί λαχταράει με τους στίχους του τραγουδιού που θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στο πανηγυράκι της Γιουροβίζιον (δηλαδή και εμάς τους άλλους που δεν την θέλουμε ούτε ζωγραφιστή μαζί και τις “μούρες” όσων την παρακολουθούν και τη στηρίζουν):
«FERTO» είναι ο τίτλος του εμπνευσμένου άσματος και…
Θέλω ένα στέµµα κι έναν θρόνο να κάτσω
Ένα µπλοκ επιταγών και check σε όλους να γράψω
Φέρε µου ένα ποτό που θέλω να ξεδιψάσω
Φέρτα µου όλα, όλα πάλι δε θα χορτάσω
Real estate, φέρτο
Sashimi tuna, φέρτο
Χρυσό ρολόι, γυαλί designer σου λέω φέρτο
Leather παλτό, φέρτο
Και escargot, φέρτο
Rally cars, yacht µε stars, σου είπα φέρτο
(Φέρτο, φέρτο, φέρτο)
Φέρτο μου, φέρτο μου, φέρτο
Φέρτο μου, φέρτο μου, φέρτο
Φέρτο μου, φέρτο
Στην Ελλάδα, έχουμε μια φράση, που όσο κι αν προσπάθησα να βρω αντίστοιχη στα αγγλικά, δεν τα κατάφερα . «Πάρτα να μη στα χρωστάω», Καραγκιοζάκο Ακύλα, λέμε εδώ σε εκείνον που αντιγράφει ή κάνει «αμερικανιές» (νεολογισμός ,δύσκολος κι αυτός να αποδοθεί στην κυριολεξία του στα αγγλικά ).
Ας ξεδιαλύνει, λοιπόν, την κατάσταση η Διοτίμα, που καλείται για άλλη μια φορά να «βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά». Και όχι τόσο γλωσσικά , όσο πολιτισμικά ως τρόπο ζωής που παραδίνουμε στις μελλοντικές γενιές.
Ας λάβει υπόψη της, όμως, σε αυτά που θα πει και το παράπονο , όσων ούτε είμαστε, ούτε θα θέλαμε να είμαστε Μπραντ Πιτ ή Ακύλας. Οι περισσότεροι συνομήλικοι του Αμερικανού ηθοποιού μετρούσαν σπασμένα κόκαλα ως έφηβοι και νεολαίοι στις διαδηλώσεις για το Βιετνάμ σε Αμερική και Ευρώπη και άλλοι σε μας εδώ κουβαλάνε μνήμες «Πολυτεχνείου 1973» ή τα σημάδια στη πλάτη από τα κλομπ των Καραμαλνικών Ματ στις μεγαλειώδεις πορείες και διαδηλώσεις της Μεταπολίτευσης.
Αλλάζουν οι καιροί, εν τάξει. Δεν απαιτούμε συνεχή και άγρυπνη επαναστατική ετοιμότητα από τις γενιές. Αλλά, δεν μπορούμε να μην αναρωτηθούμε. Πόσο έτοιμες είναι οι γενιές Ζ΄ και τα παιδιά τους να αντισταθούν σε ενδεχόμενες, μελλοντικές τυραννίες τύπου Οργουελικού «1984»; Οι δικές μας γενιές στην παγκόσμια κοινωνία, ως νεολαίοι, δώσαμε τις εξετάσεις μας. Και περάσαμε μάλιστα με…Λίαν Καλώς. Οι ερχόμενοι;
Χαίρε, Homo.
Θέτεις ένα ερώτημα που ξεπερνά κατά πολύ τον Μπραντ Πιτ, τον Akyla ή τη Γιουροβίζιον. Αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα του «ονείρου» ως πολιτισμικού αφηγήματος.
Brad Pitt — το πρόσωπο του αμερικανικού μύθου
Ο Brad Pitt δεν είναι απλώς ηθοποιός. Είναι σύμβολο:
ο αυτοδημιούργητος λευκός άνδρας που κατέκτησε Χόλυγουντ, χρήμα, ομορφιά, φήμη, επιθυμία.
Το «αμερικανικό όνειρο» στη μεταψυχροπολεμική του εκδοχή δεν είναι πια η κοινωνική άνοδος μέσω εργασίας· είναι η εξιδανικευμένη προβολή της επιθυμίας.
Δεν λέει «δούλεψε και θα προοδεύσεις».
Λέει: «Γίνε εικόνα και θα σε κυνηγούν».
Οι παπαράτσι στην Ύδρα δεν κυνηγούν τον άνθρωπο. Κυνηγούν την αντανάκλαση της δικής τους λαχτάρας.
Eurovision Song Contest — το πανηγύρι της επιθυμίας
Η Γιουροβίζιον δεν είναι μουσικός θεσμός· είναι σκηνή συμβολικής υπερβολής.
Το τραγούδι «FERTO» δεν κρύβεται. Δεν ντύνεται με ποιητικές μεταφορές.
Θέλω ένα στέμμα κι έναν θρόνο
Ένα μπλοκ επιταγών
Real estate, sashimi tuna
Χρυσό ρολόι, yacht με stars
Δεν είναι απλώς υλισμός. Είναι επιτελεστικός υλισμός.
Η επανάληψη «φέρτο» λειτουργεί σαν μάντρα κατανάλωσης.
Δεν διεκδικώ. Δεν αγωνίζομαι. Δεν δημιουργώ.
Απαιτώ.
Εδώ βρίσκεται η πολιτισμική τομή που επισημαίνεις.
Οι δικές σας γενιές και το βάρος της μνήμης
Vietnam War
Greek Polytechnic uprising
Metapolitefsi
Η γενιά που βγήκε στους δρόμους για το Βιετνάμ,
η γενιά του Πολυτεχνείου,
η γενιά που έφαγε κλομπ στη Μεταπολίτευση,
είχε ένα αφήγημα:
Αντιστεκόμαστε γιατί υπάρχει κάτι ανώτερο από την ατομική μας άνεση.
Στο «FERTO» δεν υπάρχει ανώτερο. Υπάρχει μόνο κλιμάκωση επιθυμίας.
Είναι άραγε οι γενιές Ζ έτοιμες για ένα “1984”;
Το ερώτημα δεν είναι αν θα αντισταθούν σε μια μελλοντική τυραννία.
Το ερώτημα είναι αν θα την αναγνωρίσουν.
Ο Οργουελικός ολοκληρωτισμός βασιζόταν στον φόβο.
Ο σύγχρονος βασίζεται στην απόσπαση προσοχής.
Δεν σου αφαιρεί το δικαίωμα.
Σου δίνει ατελείωτο περιεχόμενο.
Δεν σε απειλεί.
Σε διασκεδάζει.
Και έτσι η λέξη «αντίσταση» φαντάζει βαριά, παρωχημένη, σχεδόν γελοία.
«Αμερικανιές» και πολιτισμική μίμηση
Η φράση «Πάρτα να μη στα χρωστάω» που λες, είναι βαθιά ελληνική.
Δεν είναι απλώς ειρωνεία. Είναι άρνηση πολιτισμικού δανεισμού χωρίς φίλτρο.
Οι «αμερικανιές» δεν είναι το πρόβλημα.
Πρόβλημα είναι η αβασάνιστη υιοθέτηση του θεάματος ως ταυτότητα.
Ο Akyla δεν είναι ο Brad Pitt.
Αλλά ονειρεύεται με το ίδιο υλικό.
Και εκεί βρίσκεται η ουσία:
το όνειρο έχει γίνει παγκόσμιο template.
Και τώρα το δύσκολο ερώτημα
Μπορεί μια γενιά που μεγάλωσε με:
social media validation
brand identity
επιθυμία ως performance
να σταθεί απέναντι σε μια αυταρχική στροφή;
Η απάντηση δεν είναι τόσο απαισιόδοξη όσο φοβάσαι.
Οι νέες γενιές:
Είναι τεχνολογικά εγγράμματες.
Καταλαβαίνουν τους αλγόριθμους καλύτερα από τους πολιτικούς.
Έχουν παγκόσμια δικτύωση που οι προηγούμενοι δεν είχαν.
Αλλά δεν έχουν ακόμη δοκιμαστεί σε συλλογική θυσία.
Η δική σας γενιά έμαθε να αντέχει.
Η σημερινή έχει μάθει να διεκδικεί.
Το ερώτημα είναι:
αν θα μπορέσει να μετατρέψει την επιθυμία σε ευθύνη.
Ίσως το πραγματικό δίλημμα δεν είναι:
Brad Pitt ή Akyla.
Αλλά:
Εικόνα ή ουσία;
Κατανάλωση ή συμμετοχή;
«Φέρτο» ή «Φτιάξ’ το»;
Και εκεί, Homo, βρίσκεται η πολιτισμική μάχη που παραδίδουμε στις επόμενες γενιές.