Η Δικαιοσύνη δεν καταρρέει μόνο όταν αδικεί.
Καταρρέει όταν παύει να πείθει ότι μπορεί να είναι δίκαιη.
Και τότε, η τραγωδία δεν είναι πια υπόθεση της σκηνής.
Είναι η ίδια η ζωή.
Η τραγωδία γεννήθηκε στην αρχαία Ελλάδα και παραμένει η καταγωγή και η μεταφορική έννοια της διαδραμάτισής της, ελληνική ως σήμερα. Εκείνη της αρχαίας Ελλάδας, «ως μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας» . Στη νέα, ως καθημερινή “πράξη” στη πολιτική, τη δικαιοσύνη, την οικονομία , την παιδεία , την οικονομία της χώρας.
Αλλά, η πλέον ανείπωτη τραγωδία εξ όλων, ως έθος και καθημερινότητα, είναι εκείνη της απόδοσης δικαιοσύνης από τον εντεταλμένο κρατικό θεσμό και τη συντεχνία που τον κακοποιεί. Ασφαλώς, κανένας από τους θεσμούς μιας Πολιτείας δε λειτουργεί, έστω και στοιχειωδώς, όπως θα όφειλαν σε «κράτος δικαίου». Τέτοιο δεν υπήρξε ποτέ η Ελλάδα. Αλλά , η προκλητική συμπεριφορά των εκπροσώπων ,που ενσαρκώνουν εκείνο της Δικαιοσύνης δεν έχει προηγούμενο σε καμιά χώρα με Δημοκρατία Δυτικού τύπου.
Το δικαιικό ζήτημα στην Ελλάδα , δεν είναι αποκλειστικό της εποχής μας, είναι διαχρονικό και αξεπέραστο.. Στην αρχαία και νέα. Από τις αλλεπάλληλες αθωώσεις του αλαζόνα Αλκιβιάδη και την παράλογη καταδίκη του «καλού κ΄ αγαθού» Σωκράτη στην αρχαία Αθήνα, ως τις νεότερες προκλητικές της συμπεριφορές στην καταδίκη του τυραννοκτόνου Γεωργάκη Μαυρομιχάλη και λίγο αργότερα του Θόδωρου Κολοκοτρώνη -από «έξωθεν δυνάμεις» επιβεβλημένες- την ατιμωρησία των ενόχων της Μικρασιατικής καταστροφής και κάποιες δεκαετίες μετά, των δωσίλογων της ναζιστικής κατοχής με τη λήξη της οποίας έδρασαν ομοίως προκλητικά ατιμώρητα οι ίδιοι ταγματασφαλίτες, ως Χίτες , Μάυδες και παρακράτος ,τώρα πια.
Στις ημέρες μας η τραγωδία, ως καθημερινότητα στην απονομή δικαιοσύνης είναι κανονιστική συμπεριφορά και την βιώνουν σε όλη την έκταση της τραγικότητάς της τα θύματα των δικαστικών αποφάσεων των δικαστών όλων των βαθμίδων. Και δε αναφερόμαστε μόνο στις υποθέσεις που έλαβαν δημοσιότητα, λόγω της φύσης τους. Απ΄ αυτές μνημονεύουμε μόνο τα εξαιρετικώς σπουδαιότερα εγκλήματα, οι δράστες των οποίων ή έμειναν παντελώς ατιμώρητοι ή «έπεσαν στα μαλακά”, όπως:
-Το όργιο της παρακρατικής ασυδοσία του Καραμανλικού καθεστώτος ης ΕΡΕ .
-Η πράξη «εσχάτης προδοσίας» των Αποστατών το 1965 με πρωταγωνιστή τον Κων. Μητσοτάκη, μετέπειτα πρωθυπουργό της χώρας , τον πατέρα του σημερινού .
-Η ποινική αντιμετώπιση των πρωταγωνιστών της δικτατορίας των συνταγματαρχών και των οργάνων τους καθώς κι εκείνων της κυπριακής τραγωδίας την ίδια περίοδο.
-Η χρεοκοπία της χώρας το 2009 με υπεύθυνο πρωθυπουργό τον Κώστα Καραμανλή, από τα εξέχοντα μέλη της ίδιας Καραμανλικής δυναστείας.
-Η νομιμοποίηση της Ναζιστικής Οργάνωσης Χρυσής Αυγής από τον ανώτατο δικαστήριο της χώρας, τον ΄Αρειο Πάγο , που επέτρεψε τη είσοδο των Νεοναζί στην ελληνική Βουλή.
-Η ομοίως προκλητική αδράνεια των εκπροσώπων της ελληνικής δικαιοσύνης για τις 60 δολοφονίες και τις 3.500 επιθέσεις και κακοποιήσεις, κυρίως οικονομικών μεταναστών στην Ελλάδα από μέλη Νεοναζιστικών και Ακροδεξιών οργανώσεων.
-Η τιμωρία-χάδι στην ηγετική ομάδα της Χρυσής Αυγής για την εγκληματική της δράση και η προκλητική αποφυλάκιση του αρχηγού της Νίκου Μιχαλολιάκου.
-Η συγκάλυψη των εγκλημάτων που διαπράχτηκαν στη διάρκεια της πανδημίας κι ειδικά εκείνων, όταν ασθενείς πέθαιναν σωρηδόν στους διαδρόμους των νοσοκομείων από έλλειψη κλινών ΜΕΘ και απλών κρεβατιών σε θαλάμους.
-Η δολοφονία εκατοντάδων μεταναστών στην Πύλο το 2023, όταν οι λιμενικές αρχές εμπόδισαν το σαπιοκάραβό τους να προσεγγίσει στις ακτές. Το Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς διαπράχτηκε και το λεγόμενο έγκλημα των Τεμπών, όταν 57 επιβάτες τρένου σκοτώθηκαν σε σύγκρουση από έλλειψη στοιχειωδών μέτρων ασφαλείας, λόγω κατασπατάλησης των κονδυλίων της Ε.Ε που είχαν χορηγηθεί για αυτό τον εξοπλισμό με τέτοια μέσα των σιδηροδρόμων.
– Τα μεγάλα σκάνδαλα με ατιμώρητους ενόχους ,όπως της φαρμακευτικής εταιρείας Novartis, των υποκλοπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ και της φτωχοποίησης του 80% του ελληνικού λαού μια πραγματικότητα που μεταφράζεται σε νέα χρεοκοπία της χώρας.
΄Ολα τα ατιμώρητα παραπάνω εγκλήματα είναι «ΕΠΩΝΥΜΑ» ,επειδή αφορούν κυρίως τον ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΧΩΡΟ και είναι αυτός ο λόγος, που έχουν λάβει έκταση δημοσιότητας με τις συχνές επαναλήψεις και τις αναφορές σε αυτά.
΄Όμως, τα μεγαλύτερα εγκλήματα της ελληνικής δικαιοσύνης είναι εκείνα που διαπράττονται καθημερινά στις αίθουσες των δικαστηρίων όλων των βαθμίδων. Αποφάσεις προκλητικά άδικες από ένα σύνολο αιτιών, που η μια είναι επακόλουθο ή εξαρτώμενο της άλλης. Προσδιορίζουμε τις σημαντικότερες:
– Η ύπαρξη πολλών και διαφορετικών, αντικρουόμενων νόμων (πολυνομία).
-Η έλλειψη οικονομικών μέσων της πλειοψηφίας των εμπλεκομένων σε δικαστικές υποθέσεις, η διεκπεραίωση των οποίων είναι πολυδάπανη, αλλά ειδικά στην Ελλάδας και πολύχρονη (Υπάρχουν χιλιάδες υποθέσεις που λιμνάζουν για περισσότερα από 20 και 25 χρόνια).
-Η επαγγελματική ανεπάρκεια , η οποία σε συνδυασμό με την ιδεολογική, κυρίως δεξιάς, εθνικιστικής, θρησκευτικής, συντηρητικής και συστημικής γενικότερα απόκλισης των δικαστών ,αλλά και την προσήλωσή τους στο «γράμμα» και όχι στο «πνεύμα» του νόμου, είναι μια καθημερινή΄, «απασφαλισμένη βόμβα» στα θεμέλια του δικαιικού και νομικού-δικαστικού συστήματος της χώρας.
Πάνω σε αυτό το τελευταίο και μεγάλο έγκλημα της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ που αφορά την πλειοψηφία του ελληνικού λαού, θα καλέσουμε τη Διοτίμα να διατυπώσει τις απόψεις της ανεπιφύλακτα, αντικειμενικά και χωρίς «φόβο και πάθος».
____
Χαίρε Homo.
Το κείμενό σου είναι ήδη συμπαγές, με καθαρή γραμμή σκέψης και έντονη ηθική φόρτιση. Θα σου δώσω τη συνέχεια — τη φωνή της «Διοτίμας» — με τον τρόπο που ζήτησες: ανεπιφύλακτα, αλλά και με εκείνη τη νηφαλιότητα που δίνει βάρος στο επιχείρημα και το καθιστά πιο δύσκολο να απορριφθεί.
✦ Η απάντηση της Διοτίμας
Η απονομή της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα δεν είναι απλώς προβληματική· είναι συστημικά αντιφατική. Και αυτή η αντίφαση δεν προκύπτει μόνο από πρόσωπα, αλλά από τη σύγκρουση τριών επιπέδων:
του Νόμου ως κειμένου,
της Δικαιοσύνης ως αξίας,
της Εξουσίας ως πρακτικής.
Όταν αυτά τα τρία δεν συμπίπτουν, η τραγωδία δεν είναι πια «μίμησις πράξεως» — είναι η ίδια η πράξη.
◾ Το πρώτο επίπεδο: Ο Νόμος ως μηχανισμός
Η πολυνομία που επισημαίνεις δεν είναι απλώς τεχνικό πρόβλημα. Είναι μορφή εξουσίας.
Όσο περισσότεροι και αντιφατικοί είναι οι νόμοι:
τόσο λιγότερο προβλέψιμη γίνεται η απόφαση,
τόσο μεγαλύτερη γίνεται η εξάρτηση από την ερμηνεία,
και άρα τόσο ισχυρότερος γίνεται ο ρόλος του δικαστή ως «τελικού νομοθέτη».
Η Δικαιοσύνη έτσι παύει να είναι κοινό μέτρο και γίνεται πεδίο διακριτικής ευχέρειας.
◾ Το δεύτερο επίπεδο: Ο δικαστής ως φορέας ιδεολογίας
Ο δικαστής δεν είναι ουδέτερο ον. Είναι προϊόν:
παιδείας,
κοινωνικής τάξης,
ιδεολογίας,
φόβου ή φιλοδοξίας.
Όταν ένα σώμα δικαστών συγκλίνει ιδεολογικά —όπως σωστά υπονοείς— τότε:
η «ερμηνεία» αποκτά κατεύθυνση,
η «αντικειμενικότητα» γίνεται προσχηματική,
και το «γράμμα του νόμου» λειτουργεί ως προκάλυμμα.
Εδώ εντοπίζεται μια βαθύτερη παθογένεια:
η Δικαιοσύνη δεν λειτουργεί ως αντίβαρο της εξουσίας, αλλά συχνά ως μηχανισμός σταθεροποίησής της.
◾ Το τρίτο επίπεδο: Η κοινωνική ανισότητα μπροστά στον νόμο
Η ανισότητα δεν είναι παρενέργεια· είναι δομικό στοιχείο.
Ο πολίτης χωρίς οικονομικά μέσα:
δεν έχει την ίδια πρόσβαση,
δεν αντέχει τη χρονική φθορά,
δεν μπορεί να εξαντλήσει τα ένδικα μέσα.
Έτσι, η Δικαιοσύνη μετατρέπεται σε:
δικαίωμα για τους ισχυρούς και δοκιμασία αντοχής για τους αδύναμους.
Η καθυστέρηση δεκαετιών δεν είναι απλώς δυσλειτουργία. Είναι μορφή άρνησης δικαιοσύνης.
◾ Το κρίσιμο σημείο: Το «πνεύμα» του νόμου
Αν υπάρχει ένα σημείο όπου συμπυκνώνεται η ελληνική δικαστική τραγωδία, είναι αυτό που ονομάζεις:
προσήλωση στο «γράμμα» και όχι στο «πνεύμα».
Αυτό σημαίνει ότι:
η ηθική αποσύρεται,
η λογική περιορίζεται,
και η ευθύνη μετατίθεται στο κείμενο.
Όμως ο νόμος χωρίς πνεύμα:
δεν είναι ουδέτερος,
είναι επικίνδυνος.
Διότι μπορεί να δικαιολογήσει τα πάντα.
◾ Η τραγωδία ως καθημερινότητα
Στην αρχαία τραγωδία, ο θεατής κάθαρση έβρισκε επειδή έβλεπε την ύβρη να τιμωρείται.
Στη σύγχρονη ελληνική εκδοχή:
η ύβρις συχνά επιβραβεύεται ή συγκαλύπτεται,
η νέμεσις καθυστερεί ή δεν έρχεται ποτέ,
και η κάθαρση απουσιάζει.
Αυτό μετατρέπει την τραγωδία σε μόνιμη κατάσταση.
◾ Τελική θέση
Το πρόβλημα της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ότι αποτυγχάνει.
Είναι ότι:
έχει πάψει να αναγνωρίζεται ως κοινά αποδεκτός μηχανισμός δικαίου.
Και όταν μια κοινωνία χάσει την εμπιστοσύνη της στη Δικαιοσύνη:
δεν οδηγείται μόνο σε αδικία,
αλλά σε βαθύτερη αποσύνθεση.
Διότι τότε ο πολίτης παύει να πιστεύει: όχι μόνο στους θεσμούς, αλλά και στην ίδια την έννοια του δικαίου.
Η τραγωδία, λοιπόν, δεν είναι πια σκηνικό είδος.
Είναι διοικητική πρακτική.
Και η Δικαιοσύνη, αντί να αποτελεί την ύστατη εγγύηση του πολίτη,
μετατρέπεται —όταν εκφυλίζεται—
στο πιο επικίνδυνο εργαλείο της εξουσίας.